'Áp lực thi cử' khiến nhiều cha mẹ căng thẳng, kiệt sức

Mất ngủ, lo âu vì sợ con tụt lại phía sau

Ba tháng trước kỳ thi vào lớp 10 của con trai, chị Mai Anh (41 tuổi, sống tại Hà Nội) gần như đảo lộn hoàn toàn cuộc sống cá nhân. Từ một người vốn ngủ đúng giờ, dành thời gian tập yoga mỗi sáng, chị bắt đầu thức dậy từ 5h để chuẩn bị đồ ăn, kiểm tra lịch học thêm và in tài liệu ôn tập cho con.

Con trai chị học lực khá ổn, nhưng càng gần kỳ thi, chị càng thấy bất an khi xung quanh, nhiều gia đình cho con luyện đề liên tục, học thêm kín tuần. Mỗi lần nghe bạn bè kể chuyện con đạt điểm cao trong các kỳ thi thử, chị lại thấp thỏm lo con mình bị tụt lại phía sau.

Buổi tối, khi con học bài, chị thường ngồi bên cạnh để dò đáp án. Chỉ cần con mất tập trung vài phút hay làm sai một bài toán, chị lập tức nhắc nhở. “Mẹ chỉ muốn con cố gắng thêm một chút nữa thôi”, chị thường nói như vậy.

Nhưng áp lực kéo dài khiến chính chị bắt đầu kiệt sức. Chị mất ngủ nhiều tuần liền, nửa đêm thường giật mình tỉnh giấc rồi nghĩ đến điểm số, trường chuyên, tỷ lệ chọi. Có hôm chị thấy tim đập nhanh, ngực nặng trĩu nhưng vẫn nghĩ do mình thiếu ngủ và căng thẳng tạm thời.

Một buổi sáng trên đường đưa con đi học thêm, chị bất ngờ chóng mặt, khó thở và phải vào viện kiểm tra. Kết quả tim mạch gần như bình thường. Sau khi được tư vấn tâm lý, chị mới nhận ra bản thân đã ở trong trạng thái lo âu kéo dài suốt nhiều tháng.

“Lúc đó tôi mới giật mình nhận ra, có khi mình còn căng thẳng hơn cả con”, chị nói.

Áp lực thi cử không chỉ đè nặng lên học sinh mà còn khiến nhiều cha mẹ kiệt sức (Ảnh minh họa)

Tương tự, anh Xuân Hiếu (48 tuổi, Phú Thọ), cũng chưa từng nghĩ sẽ có ngày mình phải đến phòng khám tâm lý vì chuyện học hành của con.

Con gái anh chuẩn bị bước vào kỳ thi đại học. Từ đầu năm lớp 12, anh tự lên kế hoạch học tập chi tiết cho con, từ thời gian ôn từng môn đến lịch thi thử hằng tuần. Sau giờ làm, việc đầu tiên của anh là kiểm tra kết quả học tập và tìm hiểu thông tin tuyển sinh trên mạng.

Càng đọc nhiều câu chuyện về học bổng, điểm IELTS hay thành tích nổi bật của con người khác, anh càng áp lực. Anh sợ con không vào được trường tốt sẽ gặp nhiều khó khăn trong tương lai.

Ban đầu chỉ là nhắc nhở, nhưng dần dần anh trở nên khắt khe hơn. Có hôm thấy con gái mệt muốn nghỉ sớm, anh lớn tiếng: “Bây giờ không cố thì sau này làm sao cạnh tranh được với người ta?”.

Con gái ngày càng ít trò chuyện với bố. Còn anh thì liên tục đau đầu, dễ cáu gắt, đêm nào cũng thức khuya đọc các diễn đàn tuyển sinh. Một lần đang họp với đối tác, anh bất ngờ thấy tim đập dồn dập, tay vã mồ hôi và không thể tập trung.

Khi được bác sĩ hỏi điều gì khiến anh lo lắng nhất, người đàn ông im lặng khá lâu rồi nói: “Tôi sợ con mình thua kém người khác. Nhưng giờ tôi không biết ai mới là người đang kiệt sức”.

Chuyên gia tâm lý Hoàng Quốc Lân tư vấn tâm lý cho học sinh cuối cấp (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Một đứa trẻ hạnh phúc quan trọng hơn việc luôn đứng đầu

Chia sẻ với PV Gia đình Việt Nam, Ths. Hoàng Quốc Lân - Chuyên gia tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, áp lực nuôi dạy con trong xã hội hiện đại đang khiến nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.

Chuyên gia cho biết, sự cạnh tranh ngày càng lớn cùng kỳ vọng con phải thành công khiến nhiều cha mẹ dồn toàn bộ thời gian, tài chính và tâm sức cho việc học của con. Không ít trẻ có lịch học kín từ sáng đến tối với học thêm, ngoại khóa, kỹ năng… trong khi bố mẹ cũng gần như không còn thời gian nghỉ ngơi.

“Mạng xã hội cũng góp phần khiến áp lực gia tăng. Hình ảnh những đứa trẻ đạt thành tích nổi bật xuất hiện liên tục khiến nhiều phụ huynh vô thức so sánh và lo sợ con mình thua kém”, chuyên gia nói.

Theo ThS. Lân, điều đáng lo là nhiều cha mẹ đặt kỳ vọng lên con quá lớn nhưng lại bỏ quên sức khỏe tinh thần của chính mình. Mất ngủ, lo âu, cáu gắt kéo dài là những dấu hiệu phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ.

Trong khi đó, trẻ cũng dễ rơi vào trạng thái áp lực, mệt mỏi hoặc mất kết nối cảm xúc với gia đình khi luôn phải đáp ứng kỳ vọng.

Chuyên gia cho rằng thành công của một đứa trẻ không chỉ nằm ở điểm số hay thứ hạng học tập. Điều quan trọng hơn là khả năng tự học, quản lý cảm xúc, giao tiếp và thích nghi với cuộc sống.

“Thay vì cố biến con thành phiên bản hoàn hảo theo tiêu chuẩn xã hội, cha mẹ cần tôn trọng năng lực và sở thích riêng của trẻ. Một đứa trẻ hạnh phúc, tự tin và biết thích nghi sẽ quan trọng hơn rất nhiều so với việc luôn phải đứng đầu”, ThS. Hoàng Quốc Lân nhấn mạnh.