APEC 2026: Thâm Quyến - từ 'công xưởng' đến trung tâm đổi mới và sản xuất tiên tiến

Tháng 11/2026, giới lãnh đạo doanh nghiệp và chính trị toàn cầu sẽ lại hướng về châu Á, khi thành phố Thâm Quyến (Trung Quốc) đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC lần thứ 33 vào hai ngày 18-19, cùng Hội nghị Thượng đỉnh CEO APEC (diễn ra từ 17–18), dự kiến quy tụ khoảng 1.000 đại diện chính phủ và doanh nghiệp từ 21 nền kinh tế APEC. Với chủ đề Xây dựng Cộng đồng châu Á – Thái Bình Dương cùng thịnh vượng (Building an Asia-Pacific Community to Prosper Together), APEC 2026 đặt trọng tâm vào ba ưu tiên: mở cửa, đổi mới và hợp tác.

Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 32. Ảnh: Lâm Khánh – TTXVN

Đây là lần thứ ba Trung Quốc đăng cai APEC trong vòng 25 năm. Lần đầu tiên là vào năm 2001 tại Thượng Hải, ngay trước khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trong thời điểm nước này đang đẩy nhanh quá trình hội nhập vào kinh tế toàn cầu. Lần thứ hai diễn ra vào năm 2014 tại Bắc Kinh, khi Trung Quốc đã trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và đưa ra nhiều sáng kiến về kết nối khu vực. Lần thứ ba, vào năm 2026 tại Thâm Quyến, diễn ra trong bối cảnh APEC đặt trọng tâm vào mở cửa, đổi mới và hợp tác, đồng thời thúc đẩy các chương trình về kết nối, kinh tế số, AI và Khu vực thương mại tự do châu Á – Thái Bình Dương.

Việc lựa chọn Thâm Quyến, một trong những thành phố năng động nhất của Trung Quốc, làm nơi tổ chức APEC 2026 càng có ý nghĩa khi thành phố này nổi lên như một hình mẫu về quá trình kết hợp giữa sản xuất, đổi mới công nghệ và hội nhập thương mại.

Thâm Quyến, thuộc tỉnh Quảng Đông, là một trong những đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc, được thành lập năm 1980. Trong hơn 40 năm, từ một đặc khu kinh tế được lập để thử nghiệm cải cách và mở cửa, Thâm Quyến đã hình thành một hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn, đồng thời phát triển mạnh các năng lực về đổi mới công nghệ và sản xuất tiên tiến. AI, robot, xe điện, drone, bán dẫn và thiết bị thông minh hiện là những lĩnh vực nổi bật trong cơ cấu công nghiệp của thành phố.

Năm 2025, giá trị gia tăng của các ngành công nghiệp mới nổi chiến lược đạt 1.670 tỷ NDT, chiếm 43% GDP thành phố; giá trị gia tăng của ngành sản xuất tiên tiến chiếm 68,4% giá trị gia tăng của khu vực công nghiệp trên quy mô nhất định; sản xuất công nghệ cao chiếm 59,9%. Những tỷ lệ này cho thấy công nghệ đã được tích hợp sâu vào nền sản xuất của Thâm Quyến, thay vì chỉ tập trung trong một khu vực công nghệ tách biệt.

Thâm Quyến hiện có hơn 2.600 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực AI, với chuỗi hoạt động trải từ chip, mô hình và thuật toán đến phần cứng và ứng dụng. Năm 2025, ngành AI lõi của thành phố đạt doanh thu khoảng 220 tỷ NDT. AI cũng đang được tích hợp vào quy trình sản xuất. Tại nhà sản xuất xe điện BYD, hệ thống kiểm tra trực quan bằng AI đạt độ chính xác 99,8% trong phát hiện lỗi pin; nhà máy thông minh cấp độ 4 của Honor sản xuất một thiết bị mỗi 28,5 giây. Điểm khác biệt của Thâm Quyến không phải là chuyển từ sản xuất sang công nghệ, mà là đưa công nghệ vào sản xuất và biến năng lực đổi mới thành sản phẩm có thể thương mại hóa nhanh.

Từ một đặc khu được lập ra để thử nghiệm cải cách và mở cửa, Thâm Quyến đang trở thành “cửa sổ” phản ánh cách Trung Quốc và khu vực châu Á-Thái Bình Dương tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới công nghệ và sản xuất tiên tiến.

Trong nửa đầu năm 2026, kim ngạch thương mại giữa Thâm Quyến và các nền kinh tế APEC đạt 1.980 tỷ NDT, tăng 33% so với cùng kỳ, chiếm 68,8% tổng ngoại thương của thành phố. Đây là mức cao kỷ lục về kim ngạch thương mại, cho thấy mức độ gắn kết ngày càng sâu của Thâm Quyến với thị trường khu vực.

Trong nửa đầu năm 2026, vốn đầu tư nước ngoài thực hiện tại Thâm Quyến tăng hơn 50% so với cùng kỳ, trong đó các nền kinh tế APEC chiếm hơn 90%, cho thấy thành phố này đang trở thành điểm đến quan trọng của dòng vốn đầu tư từ khu vực.

Trong hoạt động logistics, cảng Yantian tiếp tục giữ vai trò cửa ngõ kết nối Thâm Quyến với các thị trường quốc tế. Từ đầu năm, cảng đã mở thêm 11 tuyến kết nối với các nền kinh tế APEC. Hiện cảng khai thác khoảng 100 tuyến quốc tế mỗi tuần, trong đó có 53 tuyến kết nối với các nền kinh tế APEC. Trong giai đoạn từ tháng 1–5/2026, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc đại lục và các nền kinh tế APEC qua cảng Yantian đạt gần 400 tỷ NDT, tương đương khoảng một nửa tổng kim ngạch ngoại thương của cảng.

Thương mại, đầu tư và logistics tạo thành ba lớp kết nối giữa Thâm Quyến và các nền kinh tế APEC. Thành phố vừa là cửa ngõ đưa hàng hóa Trung Quốc ra thị trường khu vực, vừa thu hút vốn đầu tư nước ngoài và kết nối các doanh nghiệp sản xuất với thị trường APEC. Thâm Quyến cũng cho thấy sự kết hợp hiệu quả giữa “mở cửa” thông qua thương mại và đầu tư, “đổi mới” thông qua AI và sản xuất tiên tiến, và “hợp tác” thông qua các chuỗi cung ứng kết nối sâu với khu vực.

Trong bối cảnh APEC tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, kinh nghiệm của Thâm Quyến đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: làm thế nào để các trung tâm công nghiệp châu Á có thể biến đổi mới công nghệ thành năng lực sản xuất mới, đồng thời mở rộng sự tham gia vào các chuỗi giá trị khu vực?.