'ASEAN là một trung tâm quan trọng của trật tự thế giới đa cực': Đại sứ Gennady Bezdetko

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga và có các hoạt động song phương tại Kazan, Liên bang Nga, từ ngày 16-18/6.

Nhân dịp này, Đại sứ Nga tại Việt Nam Bezdetko Gennady Stepanovich đã chia sẻ những đánh giá về chặng đường 35 năm phát triển quan hệ Nga - ASEAN (1991-2026) và 30 năm thiết lập quan hệ đối tác đối thoại (1996-2026), cũng như triển vọng hợp tác giữa hai bên trong giai đoạn tới.

Đại sứ Nga tại Việt Nam Bezdetko Gennady Stepanovich

Nga - đối tác lâu đời và đáng tin cậy của các nước Đông Nam Á

Theo Đại sứ Gennady Bezdetko, Nga là đối tác lâu đời và đáng tin cậy của các nước Đông Nam Á, củng cố quan hệ với ASEAN và các quốc gia thành viên luôn là một trong những ưu tiên của chính sách đối ngoại Nga. Năm nay đánh dấu 35 năm quan hệ Nga - ASEAN với một kho tàng kinh nghiệm hợp tác thực tiễn cùng những thỏa thuận vững chắc trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, nhân văn và nhiều lĩnh vực khác. Đại sứ nhấn mạnh sự hợp tác Nga - ASEAN không chỉ giữa chính phủ các nước mà còn của giới doanh nghiệp, giới học thuật và người dân.

Đại sứ cho biết, các hướng hợp tác và định dạng hợp tác mới đang được hai bên triển khai, cơ sở pháp lý của quan hệ cũng được mở rộng. Kế hoạch hành động tổng thể mới cho giai đoạn 2026-2030 đã được xây dựng, trong đó nhấn mạnh các nội dung hợp tác về công nghệ đổi mới, số hóa, công nghệ xanh và hợp tác nhân văn.

Ông cho biết quan hệ hợp tác giữa hai bên phát triển rất tích cực trong những năm gần đây. Năm 2023, hai bên kỷ niệm 5 năm quan hệ đối tác chiến lược Nga - ASEAN; năm 2024 đánh dấu 20 năm Nga gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á. Đại sứ cho biết tham vấn giữa các đại diện cấp cao phụ trách an ninh tiếp tục được củng cố, với vòng tham vấn gần nhất đã diễn ra thành công tại Moskva vào tháng 5 vừa qua.

Theo Đại sứ Gennady Bezdetko, đối thoại Nga - ASEAN về an ninh công nghệ thông tin và truyền thông đang được đẩy mạnh. Tháng 1/2025, cuộc họp của quan chức cấp cao về số hóa đã được khởi động và thông qua kế hoạch công tác trong lĩnh vực này. Các chương trình Nga - ASEAN về chống tội phạm xuyên quốc gia, buôn bán ma túy, du lịch và số hóa đã được phê chuẩn, cùng nhiều chương trình giáo dục dành cho ASEAN đang được triển khai. Đại sứ kỳ vọng các hoạt động kỷ niệm quy mô lớn được tổ chức trong suốt năm nay tại Nga và các nước ASEAN sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy quan hệ Nga - ASEAN.

Đại sứ cũng cho biết Nga nhận thấy những chuyển biến nhất định trong việc tăng cường kết nối giữa ASEAN với các tổ chức đa phương khác mà Nga là thành viên đầy đủ như BRICS, Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO). Hiện gần một nửa số nước ASEAN đã tham gia "gia đình BRICS": Indonesia với tư cách thành viên đầy đủ; Việt Nam, Malaysia và Thái Lan với tư cách đối tác.

Nga kiên trì ủng hộ nỗ lực củng cố vai trò trung tâm của ASEAN

Đề cập đến việc hai bên nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược vào năm 2018, Đại sứ nhận định trước mắt đang diễn ra quá trình tái cấu trúc căn bản toàn bộ hệ thống quan hệ quốc tế. Các nước châu Á - Thái Bình Dương ngày càng chủ động định hình chương trình nghị sự chính trị và kinh tế toàn cầu, song sự trỗi dậy nhanh chóng của châu Á cũng đi kèm với gia tăng căng thẳng ở nhiều khu vực và sự tham gia của ngày càng nhiều tác nhân bên ngoài muốn tăng cường ảnh hưởng đối với các tiến trình đang diễn ra.

Trong bối cảnh đó, Đại sứ Gennady Bezdetko khẳng định Nga vẫn là đối tác lâu đời và đáng tin cậy của các nước ASEAN; coi ASEAN là một phần không thể tách rời trong Chiến lược Đại Á-Âu, theo đó Nga sẵn sàng hợp tác nhằm giải quyết và ngăn ngừa xung đột khu vực, bảo đảm an ninh quốc gia và an ninh khu vực một cách toàn diện. Ông cho biết Nga theo đuổi đường lối mang tính xây dựng, hướng tới củng cố hòa bình và ổn định ở châu Á.

Đại sứ nhấn mạnh Nga đang nỗ lực mạnh mẽ để mở rộng hợp tác thực chất theo tinh thần đối tác chiến lược với ASEAN, đồng thời khẳng định mình là đối tác được kiểm chứng qua thời gian trong các lĩnh vực an ninh: an ninh năng lượng - thông qua các dự án dầu khí, thủy điện và hạt nhân; an ninh lương thực - thông qua cung ứng nông sản; an ninh thông tin - thông qua các giải pháp trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông; an ninh "vật lý" - trong khuôn khổ hợp tác kỹ thuật-quân sự...

Theo Đại sứ Gennady Bezdetko, Nga kiên trì ủng hộ việc củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các vấn đề khu vực và mong muốn tăng cường phối hợp với ASEAN trong khuôn khổ Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) và các cơ chế đa phương khác.

Nga coi ASEAN là một trong những đối tác của sáng kiến xây dựng kiến trúc an ninh Á-Âu do Tổng thống Nga đề xuất năm 2024. Đối thoại chính trị mang tính xây dựng về chủ đề này đã được thiết lập với hầu hết các nước ASEAN; đại diện một số quốc gia thành viên đã tham dự Hội nghị quốc tế Minsk lần thứ ba về an ninh Á-Âu trong tháng 10 năm ngoái, do các đối tác Belarus của Nga tổ chức.

Nga trân trọng những đóng góp của Việt Nam cho quan hệ ASEAN-Nga

Đánh giá về vai trò của Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác giữa Nga và ASEAN, Đại sứ Gennady Bezdetko cho biết quan hệ giữa Nga và Việt Nam có bề dày lịch sử lâu dài, đang phát triển thành công trên nền tảng vững chắc của tình hữu nghị truyền thống và hợp tác cùng có lợi trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Đại sứ khẳng định Nga đánh giá rất cao vai trò của Việt Nam trong ASEAN, trân trọng sự ủng hộ cũng như những đóng góp quan trọng của Việt Nam trong việc thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và ASEAN. Việt Nam không chỉ ủng hộ các sáng kiến của Nga trong khuôn khổ ASEAN mà còn tích cực góp phần hiện thực hóa các sáng kiến đó.

Đại sứ hài lòng về những tiến triển đáng kể trong hợp tác thực tiễn giữa Nga và ASEAN, trong đó hai bên vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực trong kim ngạch thương mại; bày tỏ tin rằng việc các quốc gia Đông Nam Á tham gia sâu hơn vào các dự án hội nhập của Nga sẽ góp phần khai thác đầy đủ hơn tiềm năng của khu vực, trước hết là việc kết nối các cơ hội của ASEAN và EAEU thông qua việc làm sâu sắc và mở rộng hợp tác theo ngành giữa các nước thành viên.

Theo Đại sứ Gennady Bezdetko, sự hợp tác giữa EAEU và ASEAN, cũng như quá trình kết hợp hài hòa phát triển kinh tế - xã hội trong khuôn khổ đó, là một trong những trụ cột để hiện thực hóa sáng kiến Đối tác Đại Á-Âu do Tổng thống Nga Vladimir Putin đề xuất tại Hội nghị Cấp cao Nga - ASEAN ở Sochi năm 2016.

Ông cho biết Nga đang nỗ lực mở rộng quy mô và đa dạng hóa hợp tác thương mại - kinh tế, trong đó có việc thúc đẩy toán bằng đồng nội tệ trong lĩnh vực tài chính. Những biện pháp này, cùng với quá trình hội nhập với các nền tảng kinh tế của châu Á, theo Đại sứ, không còn là những kế hoạch mang tính lý thuyết mà đã trở thành một thực tế địa kinh tế mới.

Ngoài ra, Nga coi việc thu hút các doanh nghiệp từ các nước ASEAN tham gia vận tải hàng hóa trên Tuyến đường Biển Bắc là một hướng đi có nhiều triển vọng. Tuyến đường này hiện đang được phát triển mạnh mẽ và sở hữu một lợi thế cạnh tranh rõ rệt là tính an toàn, điều đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.

Hợp tác năng lượng Nga - ASEAN đạt nhiều thành tựu đáng tự hào

Đại sứ cho biết hợp tác trong lĩnh vực năng lượng giữa Nga và các nước ASEAN có lịch sử lâu đời và nhiều thành tựu đáng tự hào. Các đối tác ASEAN rất quan tâm đến những thành tựu của Nga trong ngành năng lượng hạt nhân và Nga sẵn sàng đáp ứng nhu cầu đó.

Tháng 10/2025 tại Kuala Lumpur, Bản ghi nhớ về phát triển hợp tác trong lĩnh vực sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đã được ký kết giữa Rosatom và Trung tâm Năng lượng ASEAN. Trước đó, Rosatom đã tổ chức triển lãm "Nga - ASEAN: Triển vọng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân dân dụng và công nghệ", vào tháng 2/2025 tại Ban Thư ký ASEAN ở Jakarta. Rosatom cũng đã tổ chức hội thảo trực tuyến với chủ đề "Phát triển các chương trình năng lượng hạt nhân dân dụng quốc gia tại các nước thành viên ASEAN" trong tháng 3/2026.

Về hợp tác năng lượng Việt-Nga, Đại sứ Bezdetko Gennady cho biết trong hơn bốn thập kỷ rưỡi qua, liên doanh Vietsovpetro đã hoạt động thành công trên thềm lục địa Việt Nam, đóng góp đáng kể cho ngân sách nhà nước của cả hai nước và trở thành "cái nôi đào tạo nhân lực" cho nhiều thế hệ kỹ sư dầu khí Việt Nam.

Từ năm 2008, doanh nghiệp đối ứng Rusvietpetro cũng hoạt động hiệu quả tại Nga. Đội ngũ quốc tế của công ty làm việc trong điều kiện khắc nghiệt của vùng Viễn Bắc, nơi nhiệt độ đôi khi xuống tới âm 50 độ C. Doanh nghiệp này đã khai thác hơn 40 triệu tấn "vàng đen" tại 13 mỏ dầu, mang lại lợi nhuận đáng kể cho cả hai nước và doanh nghiệp.

Trong chuyến thăm chính thức Nga của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm vào tháng 5/2025, hai bên đã ký kết một gói văn kiện liên chính phủ mới, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của hai doanh nghiệp đầu tàu trong hợp tác dầu khí Nga - Việt đến giữa thế kỷ XXI.

Đại sứ cho biết một hướng hợp tác đầy triển vọng khác là năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Trong chuyến thăm Nga của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam vào tháng 3 năm nay, hai bên đã ký Hiệp định liên chính phủ về việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam - Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, với công suất khoảng 2.400 MW tại tỉnh Khánh Hòa. Dự án này sẽ góp phần đáng kể vào việc tăng cường an ninh năng lượng của Việt Nam, góp phần duy trì tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

Theo Đại sứ, hiện nay hai bên đang thảo luận toàn bộ các vấn đề kỹ thuật, đào tạo nhân lực và các nội dung liên quan khác. Nhìn chung, dự án điện hạt nhân là một sáng kiến công nghệ cao mang tính độc đáo mà việc triển khai thành công sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác đa lĩnh vực giữa hai nước trong nhiều thập kỷ tới.

Về năng lượng tái tạo, Đại sứ cho biết một số doanh nghiệp Nga hiện đang nghiên cứu các dự án xây dựng các trang trại điện gió ngoài khơi trên thềm lục địa Việt Nam. Đại sứ tin tưởng những dự án này sẽ sớm được triển khai trên thực tế.

Trong bối cảnh rộng hơn, Đại sứ Bezdetko Gennady nhấn mạnh Nga sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với tất cả các quốc gia ASEAN. Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hiện nay ở Trung Đông, Nga đã đạt được thỏa thuận với một số nước ASEAN, bao gồm Indonesia và Philippines, về việc cung cấp các nguồn năng lượng nhằm góp phần ổn định thị trường nội địa và giảm thiểu rủi ro lạm phát.

Về những ưu tiên chiến lược và lĩnh vực triển vọng mà Nga mong muốn thúc đẩy hợp tác với ASEAN trong giai đoạn tiếp theo, Đại sứ cho biết các bên đã xây dựng Kế hoạch Hành động toàn diện mới cho giai đoạn 2026-2030, với trọng tâm hợp tác trên các lĩnh vực công nghệ đổi mới sáng tạo, công nghệ số, công nghệ "xanh" và hợp tác nhân văn. Theo ông, đây đều là những lĩnh vực có nhu cầu rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh tình hình địa chính trị và địa kinh tế thế giới đang biến động mạnh như hiện nay. Đại sứ nhấn mạnh điều quan trọng là văn kiện này ghi nhận sự tương đồng hoặc gần gũi trong cách tiếp cận của hai bên đối với nhiều vấn đề cấp bách trong chương trình nghị sự quốc tế và khu vực.

Nhìn chung, Đại sứ Gennady Bezdetko cho biết Nga coi ASEAN là một trung tâm quan trọng của trật tự thế giới đa cực đang hình thành, đồng thời là một trong những tổ chức khu vực thành công và có uy tín nhất, đã khẳng định vững chắc vai trò đầu tàu của các tiến trình hội nhập tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đại sứ đánh giá cao cam kết của ASEAN đối với các nguyên tắc hợp tác bao trùm, cùng chung sống hài hòa giữa tất cả các thành viên của cộng đồng quốc tế, bất kể sự khác biệt về thể chế chính trị, mô hình kinh tế hay bản sắc văn hóa - văn minh, đồng thời phản đối tư duy chia rẽ theo các khối đối đầu.

Đại sứ Gennady Bezdetko bày tỏ tin tưởng rằng Hội nghị Cấp cao Nga - ASEAN sắp tới tại Kazan sẽ đạt được những thỏa thuận thực chất mới trong các lĩnh vực bảo đảm hòa bình, ổn định và phát triển kinh tế năng động của khu vực, điều này phù hợp với lợi ích căn bản của các quốc gia và nhân dân hai bên, đồng thời cho phép nhìn về tương lai với sự lạc quan./.