ASEAN - Nhật Bản tăng cường hợp tác hướng tới tự cường kinh tế
Sáng 17/11, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các nhà lãnh đạo ASEAN và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nhật Bản lần thứ 29.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Philippines. Ảnh: chinhphu.vn
Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nhật Bản ngày 17/11 diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị cấp cao liên quan tại Manila, Philippines.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá Nhật Bản luôn là người đồng hành tin cậy và đối tác hàng đầu của ASEAN, chia sẻ nhiều lợi ích chung. Thủ tướng đề nghị hai bên tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả hợp tác, cùng kiến tạo tương lai phát triển và thịnh vượng.
Thủ tướng đề xuất ba định hướng ưu tiên cho quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN - Nhật Bản trong thời gian tới.
Thứ nhất, tăng cường khả năng chống chịu tập thể.
Thủ tướng đề nghị hai bên tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh kinh tế, tập trung củng cố chuỗi cung ứng, bảo đảm nguồn cung khoáng sản thiết yếu và bán dẫn, phát triển hạ tầng số.
Thủ tướng đề nghị tiếp tục mở rộng hợp tác về năng lượng tái tạo và điện hạt nhân dân sự, thúc đẩy triển khai Lưới điện ASEAN, đồng thời xem xét khả năng nâng cấp Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP) để bổ sung các ưu tiên mới phù hợp.
Thủ tướng đề nghị tiếp tục mở rộng hợp tác về năng lượng tái tạo và điện hạt nhân dân sự, thúc đẩy triển khai Lưới điện ASEAN và tiếp tục xem xét khả năng nâng cấp Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP) để bổ sung các ưu tiên mới phù hợp.
Trong lĩnh vực y tế công cộng, Thủ tướng đề nghị hai bên tiếp tục phối hợp chặt chẽ để bảo đảm Trung tâm ASEAN ứng phó các tình huống y tế khẩn cấp và dịch bệnh mới nổi (ACPHEED) vận hành thông suốt, hiệu quả.
Thứ hai, đồng kiến tạo nền kinh tế số an toàn, bao trùm và sẵn sàng cho tương lai.
Thủ tướng đề nghị ASEAN và Nhật Bản ưu tiên hợp tác về hoàn thiện thể chế, quản trị trí tuệ nhân tạo (AI), phát triển nhân lực số, kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp và thu hẹp khoảng cách số.
Thủ tướng hoan nghênh hai bên xây dựng và triển khai các dự án, hoạt động phù hợp trong khuôn khổ Sáng kiến Đồng kiến tạo AI ASEAN - Nhật Bản, Hành lang số FOIP và Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA).
Thứ ba, duy trì và củng cố môi trường hòa bình, an ninh khu vực.
Thủ tướng đề nghị ASEAN và Nhật Bản tiếp tục phối hợp chặt chẽ, đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở các vùng biển, trong đó có Biển Đông, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).
Thủ tướng đồng thời đề nghị phát huy hiệu quả khuôn khổ hợp tác Mekong - Nhật Bản, gắn kết với các chương trình hợp tác tiểu vùng khác.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các nhà lãnh đạo ASEAN và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nhật Bản. Ảnh: chinhphu.vn
Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN đánh giá cao quan hệ hữu nghị gần gũi, hợp tác thực chất giữa ASEAN và Nhật Bản, dựa trên nền tảng tin cậy, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau. ASEAN hoan nghênh Nhật Bản tích cực tham gia và có nhiều đóng góp cho các cơ chế hợp tác khu vực, hỗ trợ ASEAN xây dựng Cộng đồng và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN.
Các nhà lãnh đạo ghi nhận quan hệ ASEAN - Nhật Bản tiếp tục đạt nhiều bước tiến quan trọng trên cả ba trụ cột của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Về kinh tế - thương mại, Nhật Bản hiện là đối tác thương mại và nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn thứ năm của ASEAN. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 245,4 tỷ USD, tổng vốn FDI từ Nhật Bản vào ASEAN đạt 9,56 tỷ USD.
Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, hai bên triển khai nhiều dự án nghiên cứu chung, thúc đẩy hợp tác chuyển đổi số, phát triển AI an toàn và tin cậy, phối hợp đào tạo nguồn nhân lực và phát triển tài năng.
Trong khuôn khổ trụ cột “Đối tác từ trái tim đến trái tim”, hai bên đẩy mạnh hợp tác về giáo dục, văn hóa, thể thao và du lịch, đồng thời tăng cường giao lưu thanh niên. Trong khuôn khổ trụ cột “Đối tác vì hòa bình và ổn định”, Nhật Bản tích cực tham gia các cơ chế đối thoại và hợp tác an ninh - quốc phòng ở khu vực, đồng thời tăng cường hợp tác với ASEAN về tư pháp và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, trong đó chú trọng bảo đảm an ninh biển, an ninh mạng và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia…

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. Ảnh: X/@takaichi_sanae (tài khoản X của bà Takaichi).
Về phần mình, Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Nhật Bản luôn coi trọng sự đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, cam kết hợp tác chặt chẽ với các nước ASEAN để triển khai các ưu tiên chung, bao gồm bảo đảm an ninh biển, phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia và duy trì chuỗi cung ứng; phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sử dụng AI an toàn; nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó với thiên tai và tăng cường giao lưu thanh niên.
Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục là đối tác tin cậy, vun đắp quan hệ “từ trái tim tới trái tim”, cùng ASEAN xây dựng một tương lai hòa bình, thịnh vượng.
Về phương hướng sắp tới, các nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN - Nhật Bản, đóng góp thiết thực vào việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và thúc đẩy thịnh vượng ở khu vực, đồng thời hỗ trợ triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Hai bên sẽ nỗ lực thực hiện hiệu quả Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP) và xem xét khả năng nâng cấp Hiệp định để bổ sung những ưu tiên mới.
Hai bên cũng nhất trí tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh kinh tế và nâng cao khả năng tự cường kinh tế thông qua các sáng kiến về năng lượng, lương thực, bảo đảm chuỗi cung ứng, ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu, y tế công cộng; đồng thời nâng cao năng lực về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa…
Hai bên sẽ đẩy mạnh các chương trình, dự án giao lưu thanh niên, kết nối các nhà lãnh đạo trẻ và phối hợp triển khai các ưu tiên chung theo Tài liệu quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP) và Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) 2.0 của Nhật Bản.
Kết thúc hội nghị, các nhà lãnh đạo thông qua Tuyên bố chung về hiện thực hóa tự cường kinh tế. Tuyên bố đề ra các phương hướng và biện pháp nhằm nâng cao khả năng tự cường kinh tế, củng cố an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng, đồng thời tăng cường hợp tác về chuyển đổi số, AI và đổi mới sáng tạo.
