Australia: Vụ án chấn động được phá nhờ camera giao thông

“Tên con là gì?”, viên cảnh sát cúi xuống hỏi khi mở cánh cửa căn nhà khóa kín suốt nhiều ngày. Bên trong căn phòng nhỏ, cô bé tóc vàng gầy gò nhìn anh một lúc lâu, rồi trả lời rõ ràng: “Con là Cleo Smith”.

Câu trả lời ngắn ngủi ấy lập tức lan khắp nước Úc, khép lại 18 ngày căng thẳng của một trong những cuộc tìm kiếm lớn nhất lịch sử cảnh sát bang Tây Úc.

Cleo (bìa trái) cùng bố mẹ và em.

18 ngày truy vết

Đêm 16/10/2021, gió biển thổi mạnh qua những vách đá hoang vu ở khu cắm trại Blowholes, cách thị trấn Carnarvon của bang Tây Úc khoảng 75 km. Đây là một nơi gần như tách biệt khỏi thế giới: bờ biển đá dựng đứng, bụi cây thấp mọc rải rác, vài con đường đất dẫn vào vùng sa mạc rộng lớn. Những người đến đây chủ yếu là dân câu cá hoặc các gia đình thích cắm trại cuối tuần. Đêm hôm đó, bầu trời tối đen, chỉ có tiếng sóng đập vào đá và tiếng gió luồn qua những chiếc lều nylon.

Trong một chiếc lều nhỏ dựng trên bãi cát, bé gái 4 tuổi Cleo Smith ngủ cạnh mẹ và em gái. Gia đình em từ Carnarvon đến đây nghỉ cuối tuần, một chuyến đi bình thường như hàng trăm chuyến đi cắm trại khác của người Úc. Trước khi đi ngủ, Cleo còn xin mẹ cho uống thêm nước. Mẹ em kéo khóa lều lại cẩn thận, rồi mọi người chìm vào giấc ngủ.

Khoảng 6 giờ, khi trời vừa hửng sáng, mẹ Cleo tỉnh dậy. Bà quay sang phía con gái theo thói quen. Chiếc túi ngủ màu hồng nằm đó, nhưng bên trong trống rỗng. Ban đầu bà nghĩ con bé ra ngoài đi vệ sinh. Nhưng rồi bà nhìn thấy một điều lạ: cửa lều đã mở, khóa bị kéo lên rất cao, cao hơn hẳn tầm với của một đứa trẻ 4 tuổi. Cleo đã biến mất.

Người mẹ lao ra ngoài, gọi tên con giữa khoảng đất trống của khu cắm trại. Không có tiếng trả lời. Chỉ có gió và sóng biển. Vài người cắm trại gần đó chạy tới giúp tìm kiếm. Họ lục soát quanh các bụi cây, dọc bờ đá, cả khu vực nhà vệ sinh. Nhưng Cleo không ở đâu cả. Một cuộc gọi khẩn cấp được thực hiện tới cảnh sát.

Chỉ vài giờ sau, cảnh sát bang Tây Úc có mặt. Những điều tra viên đầu tiên bước vào chiếc lều và nhận ra ngay rằng đây không phải là một vụ trẻ em đi lạc. Khóa kéo đã bị mở từ bên ngoài. Không có dấu hiệu cho thấy Cleo tự bò ra khỏi lều. CBS News dẫn các báo cáo sau này cho hay, các điều tra viên tin rằng một người lớn đã mở lều trong đêm và bế đứa trẻ đi.

Tin tức nhanh chóng lan ra khắp nước Úc. Một bé gái 4 tuổi bị bắt cóc giữa đêm trong một khu cắm trại hẻo lánh. Trong vòng vài giờ, khu Blowholes trở thành hiện trường của một chiến dịch tìm kiếm khổng lồ. Trực thăng bay vòng trên bầu trời, chó nghiệp vụ đánh hơi quanh khu vực, cảnh sát và tình nguyện viên lục soát từng mét đất.

Nhưng khu vực này rộng và hoang vắng. Những vách đá dựng đứng trước biển, những cánh đồng bụi rậm kéo dài hàng chục km. Cảnh sát lục soát các hốc đá, kiểm tra các vũng nước, thậm chí thợ lặn cũng được điều đến tìm kiếm quanh bờ biển. Không có dấu vết nào của Cleo.

Những giờ đầu tiên trôi qua trong hy vọng. Nhưng đến ngày thứ hai, hy vọng bắt đầu chuyển thành lo lắng. Nếu đứa trẻ không còn ở khu vực này, điều đó có nghĩa là hung thủ đã đưa em đi bằng xe ngay trong đêm. Và nếu điều đó xảy ra, phạm vi tìm kiếm sẽ mở rộng ra hàng trăm km.

Theo tường thuật của báo The Guardian, cảnh sát nhanh chóng lập một lực lượng đặc nhiệm chuyên điều tra vụ án, huy động hàng trăm nhân viên và các chuyên gia điều tra từ khắp bang Tây Úc. Thị trấn Carnarvon vốn yên tĩnh bỗng trở thành trung tâm của một trong những cuộc tìm kiếm trẻ mất tích lớn nhất trong lịch sử bang.

Trong những ngày tiếp theo, hình ảnh Cleo xuất hiện khắp nơi trên truyền hình, báo chí và mạng xã hội. Một bé gái tóc vàng, nụ cười rạng rỡ. Người dân địa phương treo những tấm băng rôn với dòng chữ “Bring Cleo Home” (Đưa Cleo về nhà). Cả nước Úc dõi theo vụ án từng giờ.

Nhưng cuộc điều tra ban đầu gần như không có manh mối. Không ai nhìn thấy người lạ quanh khu cắm trại. Không ai nghe thấy tiếng động đáng ngờ. Đối với các điều tra viên, đây là cơn ác mộng: một vụ bắt cóc xảy ra trong đêm, ở một nơi gần như không có nhân chứng.

Khi việc tìm kiếm trên mặt đất không mang lại kết quả, các điều tra viên bắt đầu chuyển sang một hướng khác: dữ liệu camera giao thông. Ở Úc, nhiều tuyến đường có hệ thống camera nhận dạng biển số xe. Những camera này ghi lại hình ảnh hàng nghìn phương tiện mỗi ngày.

Các điều tra viên bắt đầu thu thập dữ liệu từ các tuyến đường quanh Carnarvon trong đêm Cleo mất tích. Theo hồ sơ vụ án, họ phải xem xét hàng nghìn giờ video và phân tích hàng chục nghìn phương tiện đi qua khu vực. Đây là công việc khổng lồ, kéo dài nhiều ngày.

Trong biển dữ liệu đó, một chi tiết nhỏ dần nổi lên. Khoảng 3 giờ sáng hôm Cleo mất tích, một chiếc xe chạy gần khu vực Blowholes. Thời điểm đó hầu như không có xe nào khác trên đường. Các điều tra viên bắt đầu lần theo chiếc xe này qua các camera khác.

Từng khung hình được phóng to, biển số được kiểm tra. Cuối cùng họ xác định chiếc xe là một chiếc ôtô hiệu Holden màu bạc. Hệ thống đăng ký xe dẫn họ tới một cái tên: Terence Darrell Kelly, một người đàn ông sống ở thị trấn Carnarvon như gia đình bé Cleo.

Kelly sống một mình trong một căn nhà nhỏ không xa trung tâm thị trấn. Bề ngoài, ông ta không phải là một tội phạm nguy hiểm. Nhưng chiếc xe của ông ta xuất hiện trên camera giao thông gần khu cắm trại vào rạng sáng hôm Cleo mất tích.

Nhưng dù nghi ngờ bắt đầu hướng về Kelly, một tuần rồi hai tuần trôi qua mà vẫn chưa có dấu hiệu nào của Cleo. Theo CBS News, nhiều người bắt đầu lo ngại rằng cơ hội tìm thấy em còn sống đang giảm dần theo từng ngày.

Các điều tra viên tiếp tục thu thập chứng cứ. Họ phân tích lộ trình di chuyển của chiếc xe Holden, kiểm tra các camera khác trong khu vực Carnarvon. Dần dần, nghi ngờ tập trung vào Kelly. Cuối cùng, cảnh sát quyết định hành động.

Rạng sáng 3/11/2021, một đoàn xe cảnh sát lặng lẽ tiến vào một con phố yên tĩnh ở Carnarvon. Các sĩ quan đặc nhiệm mặc áo giáp, phá cửa căn nhà của Kelly. Cảnh sát tràn vào. Trong một căn phòng nhỏ, họ nhìn thấy một bé gái. Một sĩ quan cúi xuống hỏi: Tên con là gì? Đứa trẻ trả lời: Con là Cleo.

Theo tường thuật của The Guardian, khi cảnh sát xác nhận danh tính đứa trẻ, một sĩ quan đã bế em ra ngoài và thông báo qua radio: “Chúng tôi đã tìm thấy cháu”. Sau 18 ngày mất tích, Cleo Smith được tìm thấy còn sống.

Tin tức lan khắp nước Úc chỉ trong vài phút. Các đài truyền hình cắt chương trình đang phát để đưa tin. Trên mạng xã hội, hàng triệu người chia sẻ thông báo của cảnh sát.

Cleo được đưa tới bệnh viện để kiểm tra sức khỏe. Theo cảnh sát, em không bị thương nghiêm trọng. Người dân Carnarvon đứng dọc đường khi xe cảnh sát đưa em trở lại với gia đình, vỗ tay chào đón.

Terence Darrell Kelly bị bắt ngay trong đêm. Sau đó ông ta bị buộc tội bắt cóc và giam giữ trẻ em. Theo hồ sơ vụ án, Kelly đã theo dõi khu cắm trại và bắt cóc Cleo trong đêm trước khi đưa em về nhà riêng ở Carnarvon. Năm 2023, ông ta nhận tội và bị kết án hơn 13 năm tù.

Terence Darrell Kelly.

Động cơ của hung thủ?

Trong nhiều vụ bắt cóc trẻ em, cơ hội tìm thấy nạn nhân còn sống thường giảm mạnh chỉ sau vài ngày. Nhưng Cleo Smith đã được giải cứu sau 18 ngày. Đối với nhiều người ở Úc, đó gần như một phép màu.

Sau khi bé gái được giải cứu, câu hỏi lớn nhất của cảnh sát và công chúng Úc không còn là “đứa trẻ ở đâu”, mà là “vì sao chuyện này xảy ra”. Terence Darrell Kelly không giống một kẻ bắt cóc nguy hiểm. Ông ta sống một mình trong một căn nhà nhỏ ở thị trấn Carnarvon, một cộng đồng ven biển chỉ khoảng vài nghìn dân. Những người hàng xóm mô tả Kelly là người khá khép kín, hiếm khi giao tiếp với ai. Ông ta không có tiền án bạo lực nghiêm trọng, cũng không phải kiểu tội phạm mà cảnh sát thường theo dõi.

Nhưng khi các điều tra viên bước vào ngôi nhà khi đột kích, họ lập tức nhận ra đây không phải một nơi bình thường.

Bên trong căn phòng nơi Cleo được tìm thấy có rất nhiều đồ chơi, búp bê và vật dụng trẻ em. Một số món đồ được sắp xếp như thể căn phòng đó thuộc về một đứa trẻ. Theo các tài liệu của vụ án và tường thuật báo chí sau này, cảnh sát tin rằng Kelly đã tạo ra một thế giới tưởng tượng trong đó ông ta đóng vai người cha và Cleo là đứa con của mình. Các nhà tâm lý học gọi dạng hành vi này là một kiểu “tưởng tượng gia đình”, trong đó kẻ phạm tội tìm cách thay thế cuộc sống cô độc bằng việc kiểm soát một nạn nhân.

Trong quá trình điều tra, cảnh sát cho rằng Kelly không có kế hoạch giết nạn nhân. Điều này giải thích vì sao Cleo vẫn còn sống sau 18 ngày mất tích. Trong nhiều vụ bắt cóc trẻ em, nạn nhân thường bị sát hại rất sớm để tránh bị phát hiện. Nhưng trong trường hợp này, hung thủ dường như muốn giữ đứa trẻ lại bên mình. Theo các báo cáo điều tra, Kelly thậm chí còn nói chuyện với Cleo và cố gắng tạo ra cảm giác rằng căn nhà đó là một môi trường “gia đình”.

Sau này, cảnh sát xác định Terence Darrell Kelly không quen biết gia đình Cleo Smith trước đó. Đây gần như là một vụ bắt cóc ngẫu nhiên. Điều tra cho thấy Kelly không theo dõi riêng gia đình Cleo. Ông ta chỉ tình cờ đi qua khu cắm trại Blowholes trong đêm và nhìn thấy chiếc lều có trẻ em bên trong.

Tuy nhiên, dù có động cơ tâm lý phức tạp đến đâu, hung thủ vẫn mắc những sai lầm cơ bản. Và chính những sai lầm đó đã dẫn cảnh sát tới cửa nhà ông ta.

Sai lầm đầu tiên xảy ra ngay trong đêm bắt cóc. Để đưa Cleo rời khỏi khu cắm trại Blowholes, Kelly phải lái xe qua một số tuyến đường chính nối khu vực này với thị trấn Carnarvon. Những tuyến đường đó được lắp đặt hệ thống camera giao thông và camera nhận dạng biển số xe.

Có thể Kelly tin rằng vào lúc 3 giờ sáng sẽ không ai để ý. Nhưng các camera vẫn ghi lại hình ảnh mọi phương tiện đi qua. Khi cuộc tìm kiếm không tìm thấy dấu vết của Cleo tại khu cắm trại, các điều tra viên bắt đầu phân tích dữ liệu giao thông quanh khu vực trong khoảng thời gian xảy ra vụ bắt cóc.

Sai lầm thứ hai của Kelly là không che giấu phương tiện. Trong nhiều vụ bắt cóc, hung thủ thường sử dụng xe ăn cắp hoặc che biển số. Nhưng Kelly sử dụng chính chiếc xe của mình. Điều đó khiến việc truy vết dễ dàng hơn nhiều.

Sau khi khoanh vùng được chiếc xe, cảnh sát bắt đầu thu thập thêm thông tin về Kelly. Họ theo dõi các tuyến đường mà chiếc xe thường xuất hiện, kiểm tra lịch sử di chuyển và các camera trong thị trấn. Dần dần, nghi ngờ tập trung vào căn nhà của người đàn ông này.

Sai lầm thứ ba của hung thủ là tin rằng một thị trấn nhỏ sẽ không bị giám sát chặt chẽ. Carnarvon không phải một thành phố lớn. Nhưng hệ thống camera giao thông và camera an ninh vẫn đủ để ghi lại những chuyển động bất thường.

Vụ án này nhanh chóng trở thành một ví dụ điển hình về cách công nghệ giám sát giao thông hỗ trợ điều tra hình sự. Trước đây, một vụ bắt cóc xảy ra trong đêm ở một khu cắm trại hẻo lánh gần như không có nhân chứng có thể sẽ trở thành án treo trong nhiều năm. Nhưng trong trường hợp của Cleo Smith, dữ liệu camera đã giúp cảnh sát thu hẹp phạm vi nghi phạm chỉ trong vài tuần.

Nói cách khác, hung thủ không bị bắt vì một sai lầm lớn. Ông ta bị bắt vì một chuỗi sai lầm nhỏ: lái xe qua khu vực có camera, sử dụng xe của chính mình, và tin rằng không ai để ý tới những chuyển động trong đêm.

Nguyễn Xuân Thủy