Ba câu hỏi ngay sau khi đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ

Mặt trời lặn rồi lại mọc ở thủ đô Islamabad của Pakistan giữa lúc phái đoàn Mỹ và Iran đối thoại về tương lai mối quan hệ của hai nước. Tuy nhiên, sau 21 giờ căng thẳng, cả hai bên ra về tay trắng.

Sự kiện tại Islamabad có tầm quan trọng đặc biệt, bởi đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa phái đoàn Mỹ và Iran trong hơn một thập niên và là cuộc thảo luận cấp cao nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Kết quả cuối cùng có thể quyết định số phận của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần và mở lại eo biển Hormuz. Cuộc xung đột đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt và cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người.

Theo CNN, kết quả này là đòn giáng mạnh vào những hy vọng mong manh tìm ra hướng đi cho cuộc khủng hoảng này. Ngoài những nội dung trao đổi trong phòng họp, các bên đã trao đổi và xem xét nhiều lần các tài liệu. Tuy nhiên, sau cùng, quan điểm của Mỹ và Iran cơ bản quá khác biệt, từ yêu cầu cho tới phong cách và thái độ.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance (phải) phát biểu trong cuộc họp báo sau cuộc gặp với các đại diện từ Pakistan và Iran ngày 12-4 tại Islamabad. Ảnh: AP

Các phái đoàn bước vào phòng đàm phán với những cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau. Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance dường như muốn một giải pháp nhanh chóng sau khi thực hiện lệnh ngừng bắn hai tuần nhưng Iran thường hành động chậm rãi hơn nhiều, đàm phán trong thời gian dài.

Trong bối cảnh ông Vance tuyên bố Mỹ đã đưa ra đề nghị “tốt nhất và cuối cùng”, giờ đây quyền quyết định dường như nằm chắc trong tay Iran. Nếu muốn có thêm thời gian đàm phán, Iran có lẽ phải thay đổi lập trường bằng cách nào đó.

Ông Vance cho biết mình đã nói chuyện với Tổng thống Mỹ Donald Trump ít nhất 6 lần trong suốt thời gian đàm phán, và một trong những điểm khác biệt lớn nhất là về chương trình hạt nhân Iran.

“Chúng tôi cần thấy một cam kết rõ ràng (Iran) sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân, và không theo đuổi các công cụ cho phép họ nhanh chóng sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu cốt lõi của tổng thống Mỹ, và chúng tôi đã cố gắng đạt được trong lần này” - ông nói.

Bộ Ngoại giao Iran hạ thấp tầm quan trọng của lần đổ vỡ này, khẳng định không ai kỳ vọng sẽ đạt thỏa thuận với Mỹ chỉ trong một phiên họp. Trong khi đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran nhận định những yêu cầu "quá đáng" của Mỹ đã cản trở việc tiến tới thỏa thuận.

Cả Washington và Tehran đều chưa tiết lộ nước đi tiếp theo sau lệnh ngừng bắn 14 ngày, nhưng trung gian Pakistan đã kêu gọi Mỹ và Iran duy trì thỏa thuận.

“Điều tối quan trọng là các bên phải tiếp tục giữ vững cam kết” - Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar cho biết, đồng thời nói thêm Pakistan sẽ nỗ lực tạo điều kiện cho một cuộc đối thoại mới giữa Iran và Mỹ trong những ngày tới.

Trước đó, ông Donald Trump đe dọa tiêu diệt “cả một nền văn minh” và phá hủy các nhà máy điện cùng cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran. Liệu Nhà Trắng có hiện thực hóa lời đe dọa đó hay không hiện vẫn là một câu hỏi quan trọng.

Hai câu hỏi khác cũng còn bỏ ngỏ: Iran sẽ phản ứng thế nào khi Mỹ rút lui, và nền kinh tế toàn cầu sẽ còn rơi vào tình trạng bế tắc này trong bao lâu nữa.