Ba điểm đặc biệt của Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20
Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 (XXe Sommet de la Francophonie) diễn ra trong hai ngày 15 và 16/11/2026 tại thủ đô Phnom Penh, Vương quốc Campuchia ghi dấu mốc đặc biệt khi lần đầu tiên Campuchia đăng cai tổ chức, đồng thời đánh dấu sự trở lại của Cộng đồng Pháp ngữ tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương sau gần 30 năm kể từ Thượng đỉnh Hà Nội năm 1997.
Nguồn: Campuchia Times
Tái đầu tư cho hòa bình trên 3 trụ cột
Trong bối cảnh cục diện quốc tế và khu vực có nhiều biến động, phức tạp và sự phân mảnh trong thương mại toàn cầu, Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 lựa chọn chủ đề mang tính thời sự và tầm nhìn chiến lược: “Tái đầu tư cho hòa bình vì một nền thịnh vượng chung và sự ổn định bền vững”. Đối với khu vực Đông Nam Á và không gian Pháp ngữ, hai chữ "hòa bình" không phải là một khái niệm trừu tượng mà là giá trị cốt lõi được đánh đổi và đúc kết từ nhiều thập kỷ thử thách lịch sử. Theo thông tin cho báo chí, chủ đề năm nay dự kiến được thảo luận thông qua 3 trụ cột chính:
Cộng đồng Pháp ngữ là gì?
Cộng đồng Pháp ngữ (La Francophonie) là không gian giao lưu và hợp tác giữa những người, quốc gia và chính phủ cùng chia sẻ tiếng Pháp. Trong không gian đó, Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) triển khai các chương trình hợp tác đa phương về ngôn ngữ, giáo dục, văn hóa, kinh tế, hòa bình và phát triển bền vững.
Cộng đồng Pháp ngữ bắt đầu được thể chế hóa năm 1970 tại Niamey, Niger với việc thành lập Cơ quan Hợp tác Văn hóa và Kỹ thuật (ACCT), tiền thân của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF).
OIF quy tụ 90 quốc gia và chính phủ, gồm 53 thành viên đầy đủ, 5 thành viên liên kết và 32 quan sát viên. Theo báo cáo của OIF năm 2026, khoảng 396 triệu người sử dụng tiếng Pháp trên thế giới.
Tái đầu tư cho con người: Tập trung vào giáo dục chất lượng, tạo cơ hội phát triển cho thanh niên, thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao quyền năng cho phụ nữ và bảo tồn đa dạng văn hóa.
Tái đầu tư cho cơ hội: Đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp, phát triển kinh tế xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Tái đầu tư cho thể chế: Củng cố quản trị dân chủ, củng cố nhà nước pháp quyền, phòng chống tin giả và nâng cao năng lực giải quyết khủng hoảng, duy trì hòa bình.
Dự kiến, Hội nghị sẽ thông qua 3 văn kiện then chốt: Tuyên bố Phnom Penh (vạch ra định hướng chính trị Pháp ngữ), Nghị quyết về các tình huống khủng hoảng, thoát khỏi khủng hoảng và củng cố hòa bình trong không gian Pháp ngữ và có thể Lời kêu gọi Phnom Penh về bảo vệ di sản văn hóa và thúc đẩy đa dạng ngôn ngữ (dự kiến).
Campuchia: Từ quốc gia sáng lập đế quốc gia chủ nhà
Việc Vương quốc Campuchia đăng cai Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 mang giá trị biểu tượng sâu sắc. Campuchia chính là quê hương của Thái thượng hoàng Norodom Sihanouk – một trong bốn vị "Cha đẻ sáng lập" (Pères fondateurs) của Cộng đồng Pháp ngữ từ thập niên 1970. Chính phủ Hoàng gia Campuchia đã triển khai công tác chuẩn bị quy mô chưa từng có:
Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ là gì?
Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (Organisation internationale de la Francophonie - OIF) là một thiết chế của Cộng đồng Pháp ngữ và là tổ chức liên chính phủ thúc đẩy hợp tác đa phương giữa các quốc gia và chính phủ cùng chia sẻ tiếng Pháp. OIF chịu trách nhiệm tổ chức triển khai các chương trình về tiếng Pháp và đa dạng văn hóa, giáo dục và đào tạo, hòa bình và dân chủ, hợp tác kinh tế và phát triển bền vững.
Kết nối kinh tế và văn hóa: Tổ chức Diễn đàn Kinh tế - Công nghệ FrancoTech 2026 (quy tụ hơn 200 gian hàng và 5.000 lượt tham quan) cùng Diễn đàn Doanh nghiệp với hơn 3.000 nhà đầu tư, kết hợp không gian Làng Pháp ngữ (Village de la Francophonie) với thông điệp "Nụ cười Khmer, Nụ cười Pháp ngữ". Thông qua sự kiện này, Campuchia không chỉ quảng bá hình ảnh một quốc gia hòa bình, phát triển năng động sau những trang sử đau thương, mà còn vươn lên khẳng định vai trò cầu nối chiến lược giữa Cộng đồng Pháp ngữ và đại gia đình ASEAN.
Hạ tầng và an ninh: Huy động gần 20.000 nhân lực an ninh, chỉnh trang đô thị toàn diện tại Phnom Penh, mở luồng ưu tiên "Francophonie Fast Track" tại Sân bay Quốc tế Techo và thiết lập Trung tâm Báo chí hiện đại phục vụ hơn 1.200 nhà báo quốc tế và trong nước.
Lần đầu tiên bầu trực tiếp Tổng Thư ký
Một trong những nội dung được chú ý nhất tại Hội nghị Cấp cao Phnom Penh chính là việc bầu chọn Tổng Thư ký OIF nhiệm kỳ 2027-2030. Đây là sự kiện mang tính bước ngoặt về dân chủ và minh bạch trong lịch sử Pháp ngữ.
Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ là gì?
Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ (Sommet de la Francophonie) là cơ quan quyết định cao nhất của Cộng đồng Pháp ngữ, quy tụ nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ các thành viên. Hội nghị họp hai năm một lần để xác định định hướng hợp tác, thông qua các tuyên bố, nghị quyết và quyết định việc kết nạp thành viên. Hội nghị đầu tiên diễn ra năm 1986 tại Versailles, Pháp.
Cứ bốn năm, hội nghị bầu Tổng Thư ký Pháp ngữ. Tại Hội nghị Cấp cao lần thứ 7 ở Hà Nội năm 1997, ông Boutros Boutros-Ghali được bầu làm Tổng Thư ký đầu tiên.
Tại Thượng đỉnh Pháp ngữ lần thứ 7 tổ chức ở Hà Nội năm 1997, chức danh Tổng Thư ký OIF lần đầu tiên được khởi xướng và thành lập. Suốt nhiều kỳ Hội nghị sau đó, việc lựa chọn Tổng Thư ký chủ yếu dựa trên các cuộc tham vấn ngoại giao kín để đạt đồng thuận mà chưa có khung pháp lý quy định chi tiết.
Nhằm chuẩn hóa thể chế, Quy chế duy nhất về các cơ quan Pháp ngữ (RUIF) ban hành năm 2022 đã thiết lập quy trình bầu cử chính thức. Và ngày 16/11 tới, tại Phnom Penh, Trưởng đoàn của 53 quốc gia thành viên chính thức sẽ tiến hành bỏ phiếu kín trực tiếp tại phiên họp hẹp (huis clos) để bầu ra Tổng Thư ký mới theo nguyên tắc đa số. Hội nghị Cấp cao tại Phnom Penh 2026 chính là lần đầu tiên áp dụng trọn vẹn quy trình bầu cử dân chủ, công khai và trực tiếp này, đánh dấu sự trưởng thành về thể chế quản trị của OIF sau gần 3 thập kỷ phát triển.
