'Bà đỡ' mát tay của những dự án khởi nghiệp

(NLĐO) - Trong giới khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, hình ảnh ThS Hoàng Thị Thoa không chỉ gắn liền với những cuộc thi sôi nổi mà còn được biết đến như một "bà đỡ" mát tay, sẵn sàng kết nối, dẫn dắt những dự án của sinh viên vươn ra khỏi giảng đường.

Một ngày đầu năm 2026, ngồi trong phòng làm việc quen thuộc, ngắm nhìn sản phẩm khởi nghiệp của sinh viên đang trưng bày trên kệ, ThS Hoàng Thị Thoa – Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp, Trường ĐH Công Thương TPHCM (HUIT) - cười tươi cho biết đó là sự nỗ lực, đoàn kết và không ngừng phát triển của tập thể giảng viên và sinh viên nhà trường.

Những năm gần đây, HUIT luôn nằm trong tốp những trường đại học ở TPHCM phát triển mạnh mẽ hoạt động khởi nghiệp, đưa những nghiên cứu khoa học nằm trên giấy thành sản phẩm thực tế.

ThS Hoàng Thị Thoa – Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp, Trường ĐH Công Thương TPHCM (HUIT)

Đặc biệt, năm 2025, nhà trường nhận Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo và được vinh danh là 1 trong 10 tập thể đạt thành tích xuất sắc trong hoạt động Hỗ trợ học sinh sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2017 – 2025.

Với ThS Thoa, 18 năm là một hành trình không quá dài, không quá ngắn, nhưng đủ để cô hiểu được trách nhiệm và sứ mệnh công việc mà mình đang chọn.

Ngày nào cũng thế, rời tiết dạy trên giảng đường là cô bước vào những cuộc họp online với nhóm dự án, doanh nghiệp, đối tác, nhà tài trợ. Cô cười tươi cho rằng thế mạnh lớn nhất là may mắn có được những mối quan hệ "siêu chất lượng". Từ đó, có thể vận động hỗ trợ (chuyên môn, kinh phí, cơ sở vật chất,…) để ươm mầm cho những dự án khởi nghiệp tiềm năng của sinh viên.

Năm 2008, cô từ bỏ công việc ổn định ở doanh nghiệp tư nhân để thử sức với làm tư vấn tuyển sinh của trường HUIT, mức lương 50.000đ/ngày.

"Khi trường đăng tin tuyển dụng, tôi không chần chừ mà nộp hồ sơ ngay. Tôi tốt nghiệp đại học ngành marketing, mong muốn là làm giảng viên dạy đúng chuyên môn. Tuy nhiên, khi trường chỉ tuyển cán bộ tuyển sinh, tôi vẫn gật đầu đồng ý. Bởi lẽ, ai cũng có lúc cần vươn ra khỏi vùng an toàn để tìm ra những thế mạnh mới của mình"- ThS Thoa chia sẻ.

Không chỉ truyền cảm hứng khởi nghiệp cho sinh viên, các buổi giao lưu tại Trường THPT của cô Thoa cũng khơi gợi nhiều ý tưởng mới lạ cho học sinh

Giai đoạn 2015 - 2016 là bước ngoặt quan trọng khi cô chuyển sang mảng hỗ trợ sinh viên về kỹ năng mềm, hướng nghiệp, việc làm và khởi nghiệp. Thời điểm đó, khởi nghiệp là một "vùng đất mới" đầy bỡ ngỡ, lạ lẫm.

Tay ngang nhận nhiệm vụ, cô bắt đầu mày mò đi học cùng các giảng viên, kết nối với những chuyên gia từ SIHUB thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM và Trường ĐH Bách khoa TPHCM để tham gia các khóa đào tạo về đổi mới sáng tạo.

Với tinh thần "vừa học, vừa làm, vừa cải tiến", cô cùng cộng sự xây dựng bộ môn Kỹ năng mềm gồm 10 module và học phần môn học đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp áp dụng vào chương trình đào tạo của trường từ năm 2016 đến nay; đặt nền móng cho Câu lạc bộ Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp, Câu lạc bộ Mentoring HUIT tạo ra sân chơi bổ ích cho sinh viên.

Năm 2018, cuộc thi Sinh viên Công thương với ý tưởng khởi nghiệp chính thức ra đời. Từ quy mô nhỏ lẻ ban đầu, đến nay, cuộc thi đã bước sang mùa thứ 6, mở rộng đối tượng dự thi trên phạm vi cả nước và trở thành thương hiệu của trường.

Vòng chung kết Cuộc thi Food Innovation and Development (FID 2025) diễn ra tại Trường ĐH Công thương TPHCM với sự tranh tài của 30 đội từ 14 trường ĐH, CĐ trên toàn quốc.

Ngoài ra, để cuộc thi không dừng lại ở phong trào, cô Thoa đã quyết liệt tham mưu xây dựng mạng lưới đầu mối hỗ trợ khởi nghiệp các khoa đào tạo, quy chế hỗ trợ sinh viên và giảng viên tham gia hoạt động khởi nghiệp được hưởng các chế độ khen thưởng như hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học: Mỗi giảng viên hướng dẫn dự án khởi nghiệp sáng tạo được tính giờ nghiên cứu khoa học như hướng dẫn sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học, giúp gắn kết chặt chẽ vai trò của thầy và trò trong nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp.

Cụm từ "bà đỡ" mà đồng nghiệp và sinh viên dành tặng ThS Thoa không hề quá lời. Trung bình mỗi năm, cô hỗ trợ gần 100 dự án khởi nghiệp. Trong đó, năm 2025 đạt con số kỷ lục với 153 dự án.

"Tôi muốn thay đổi tư duy của các em. Khởi nghiệp phải bắt đầu từ việc giải quyết "nỗi đau" của thị trường, chứ không phải chỉ làm ra cái mình thích, làm ra rồi không biết bán cho ai" – ThS Thoa nhấn mạnh.

Đặc biệt, "bà đỡ" còn tiên phong đưa môn học "Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp" (30 tiết) vào chương trình đào tạo chính khóa từ năm học 2019 – 2020. Đây được xem là một bước đi táo bạo, hiếm trường đại học nào tại TPHCM thực hiện được ở thời điểm đó.

Cô Thoa và dự án khởi nghiệp của sinh viên

Theo cô Thoa, dự án khởi nghiệp cần được định hướng, hỗ trợ theo từng giai đoạn, không phải dự án nào cũng được đầu tư ngay.

Cụ thể, ở giai đoạn Tiền ươm tạo, sinh viên sẽ được nâng cao nhận thức về khởi nghiệp sáng tạo, hoàn thiện đội nhóm, hoàn thiện sản phẩm mẫu. Dự án đạt yêu cầu sẽ được hỗ trợ theo Nghị quyết 20 của TPHCM, mức hỗ trợ là 40 triệu đồng; giai đoạn tiền Ươm tạo, sau giai đoạn tiền ươm tạo các dự án tiếp tục được ươm tạo tại HUIT hoặc kết nối với Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TPHCM, Trung tâm ươm tạo doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao với mức hỗ trợ 80 triệu đồng theo Nghị quyết 20 của TPHCM; giai đoạn Tăng tốc, dành cho các dự án đã có doanh thu và muốn mở rộng quy mô, mức hỗ trợ có thể lên tới 400 triệu đồng.

"Tôi luôn nói với sinh viên rằng khi đã khởi nghiệp thì phải chịu được thất bại. Và dù thất bại hay thành công, các em cũng phải nuôi dưỡng niềm đam mê và kiên trì theo đuổi, bởi lẽ, phần "lời" lớn nhất chính là kiến thức, kỹ năng và trải nghiệm" – cô Thoa bày tỏ.

Thực tế cho thấy, câu chuyện khởi nghiệp là câu chuyện rất dài, có những người U40 mới bắt đầu "hái quả ngọt". Vì vậy, nhà trường khuyến khích chứ không đặt áp lực với những dự án của sinh viên.

Điều nhà trường tự hào nhất chính là doanh nghiệp luôn sẵn sàng đón nhận những sinh viên từng "lăn lộn" với các dự án khởi nghiệp. Khảo sát cho thấy, những sinh viên này có điểm chung là tự tin, sáng tạo, chịu học hỏi và có nhiều kinh nghiệm thực tế, phù hợp với những yêu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trẻ hiện nay.

Khác với các giảng viên đứng trên bục giảng, giáo án của cô Thoa nằm ở sân trường, phòng Lab và các cuộc thi thâu đêm. Vì thế, những món quà 20-11, lễ Tết của cô cũng đặc biệt hơn mọi người.

Đó không chỉ là những tấm thiệp từ các em học sinh THPT, sinh viên trong và ngoài trường mà còn là những tin nhắn: "Cô ơi, dự án của em vừa ký được hợp đồng với trung tâm ươm tạo rồi!", "Cô ơi, dự án của team em nhận được đầu tư rồi ạ!", "Cô ơi, em vừa đoạt giải thưởng", "Cô ơi, dự án của em có doanh nghiệp nhận chuyển giao ạ!"…

Giữa không khí rộn ràng của ngày đầu năm mới, khi người ta thường nói về những kế hoạch nghỉ ngơi, "bà đỡ" mát tay của các startup trẻ lại bận rộn với những kỳ vọng về một giai đoạn "chín muồi" của đổi mới sáng tạo.

Dự án “Thức ăn chăn nuôi từ bột vỏ sầu riêng lên men” do sinh viên nghiên cứu đang được ươm mầm

ThS Hoàng Thị Thoa đoạt giải cán bộ quản lý của năm 2025 tại HUIT

Cô Thoa trong vai trò cố vấn, tham gia nâng cao năng lực về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo cho các giáo viên ở TPHCM

Nhìn nhận về bức tranh đổi mới sáng tạo của TPHCM nói chung và nhà trường nói riêng, ThS Thoa kỳ vọng: "Với những cơ chế đột phá hiện nay, tôi tin rằng đây là giai đoạn rất tốt để chuyển từ bước đệm sang bước nhảy, từ gieo hạt sang hái quả".

Tỉ lệ sinh viên sau khi tốt nghiệp 1 năm tự đứng ra kinh doanh, startup đang tăng dần đều, khoảng 3-4%/năm. Đây là minh chứng thực chất nhất cho thấy các em đã đủ trưởng thành để gia nhập thị trường lao động, làm chủ doanh nghiệp.

Năm mới, với những dự án mới và những bản hợp đồng mới, "bà đỡ" ấy vẫn đang miệt mài kết nối, giới thiệu nhân sự và hỗ trợ kỹ thuật cho những đứa con tinh thần của mình. "Bà đỡ" hạnh phúc khi thấy những mầm xanh khởi nghiệp không chỉ nảy mầm mà còn bám rễ thật sâu và vươn cao giữa lòng thành phố sáng tạo.

Thực hiện: HUẾ XUÂN; Thiết kế: NGUYỄN HUỲNH