Ba Lan tăng tốc biên chế xe tăng Abrams: Thay đổi cán cân quyền lực tại sườn Đông NATO

Bộ Quốc phòng Ba Lan vừa xác nhận tiếp nhận thêm 32 xe tăng chủ lực M1A2 SEPv3 từ Mỹ. Đây là đợt bàn giao thứ tư trong năm 2025, minh chứng cho nỗ lực hiện đại hóa quân đội với tốc độ chưa từng có của Warsaw nhằm củng cố năng lực phòng thủ tại khu vực biên giới phía Đông.

Quy mô hiện đại hóa lực lượng thiết giáp của Ba Lan

Việc tiếp nhận lô xe tăng mới diễn ra chỉ vài tháng sau khi 38 chiếc SEPv3 được bàn giao vào giữa tháng 9. Trước đó, các lô hàng tương tự cũng đã cập cảng vào tháng 1 và tháng 5, duy trì chuỗi cung ứng khí tài liên tục suốt năm qua. Theo thỏa thuận, Ba Lan đặt mua tổng cộng 336 xe tăng Abrams, bao gồm 116 chiếc M1A1 đã qua sử dụng và 250 chiếc SEPv3 hiện đại nhất với giá trị hợp đồng 4,8 tỷ USD.

Sự đầu tư mạnh mẽ này đưa Ba Lan trở thành quốc gia NATO duy nhất vận hành dòng xe tăng Abrams tại châu Âu. Sau khi hoàn tất lộ trình, Warsaw sẽ sở hữu lực lượng Abrams lớn thứ hai trong khối liên minh, chỉ đứng sau Lục quân Mỹ.

Ưu thế kỹ thuật của biến thể M1A2 SEPv3

Biến thể M1A2 SEPv3 sở hữu nhiều cải tiến vượt trội so với dòng M1A1 tiền nhiệm. Trọng tâm nâng cấp nằm ở lớp giáp tháp pháo và giáp trước thân được gia cường đáng kể. Hệ thống sinh điện và phân phối năng lượng mới giúp xe vận hành ổn định các thiết bị điện tử phức tạp, đồng thời giảm chi phí bảo trì định kỳ nhờ các module chẩn đoán hiện đại.

Đáng chú ý, SEPv3 được tối ưu hóa cho tác chiến mạng trung tâm và có khả năng khai hỏa đạn xuyên động năng M829A4. Đây là loại đạn được thiết kế chuyên biệt để vô hiệu hóa các hệ thống bảo vệ tiên tiến trên các dòng xe tăng hiện đại của Nga. Khả năng này giúp quân đội Ba Lan chiếm ưu thế trong các kịch bản đối đầu trực tiếp trên bộ.

Hỗ trợ Ukraine và tái cấu trúc nguồn lực

Song song với việc nhập khẩu Abrams, Ba Lan cũng đẩy mạnh tiếp nhận hàng trăm xe tăng K2 Black Panther từ Hàn Quốc. Chiến lược này cho phép Warsaw chuyển giao gần như toàn bộ số xe tăng cũ hơn như Leopard 2, T-72 và PT-91 cho Ukraine. Ước tính, hơn 350 chiếc T-72 đã được Ba Lan gửi đến Kiev để bù đắp tổn thất trên chiến trường sau hơn ba năm giao tranh.

Sự kết hợp giữa năng lực sản xuất của Mỹ và Hàn Quốc đã tạo ra một nguồn cung khí tài dồi dào, cho phép Warsaw vừa hiện đại hóa lực lượng vừa hỗ trợ đồng minh. Điều này đặc biệt quan trọng trong giai đoạn Ukraine cần thay thế khẩn cấp các phương tiện chiến đấu bị phá hủy tại chiến trường phía Đông.

Thực tế chiến trường và bài học từ Ukraine

Trái ngược với tốc độ biên chế ấn tượng tại Ba Lan, hiệu suất thực tế của Abrams tại Ukraine đang gây ra nhiều lo ngại. Các kíp lái phản ánh hệ thống điện tử của xe rất nhạy cảm với độ ẩm, thường xuyên gặp trục trặc do hiện tượng ngưng tụ. Tính đến giữa năm 2025, các số liệu độc lập chỉ ra rằng Ukraine đã tổn thất tới 87% số lượng xe tăng Abrams được viện trợ.

Thực tế cho thấy các dòng xe tăng phương Tây, vốn được thiết kế cho chiến tranh đối xứng kiểu cũ, đang bộc lộ điểm yếu trước các mối đe dọa mới như UAV cảm tử giá rẻ và hỏa lực từ các hệ thống cảm biến phân tán. Ngay cả những chiếc T-72 đời cũ của Nga cũng đã ghi nhận việc gây thiệt hại nặng cho Abrams trong các cuộc đụng độ thực tế.

Hướng tới tương lai với dự án M1E3

Trước những hạn chế bộc lộ tại Ukraine, Lục quân Mỹ đã quyết định dừng lộ trình nâng cấp nhỏ lẻ để tập trung phát triển mẫu M1E3 hoàn toàn mới. M1E3 sẽ tập trung vào việc giảm trọng lượng, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều khiển tác chiến và tăng cường khả năng sống sót trước các loại vũ khí thông minh liều thấp.

Trong khi Mỹ theo đuổi M1E3 với các đặc điểm tương đồng với dòng Type 100 của Trung Quốc, thì chương trình xe tăng thế hệ mới T-14 Armata của Nga vẫn đang trong tình trạng đình trệ. Điều này tạo ra một khoảng trống công nghệ mà các quốc gia NATO đang nỗ lực lấp đầy thông qua các dòng xe chuyển tiếp như SEPv3.

Thách thức đối với Nga tại khu vực biên giới

Việc Ba Lan sở hữu đội hình thiết giáp hỗn hợp giữa Abrams và K2 buộc Nga phải tính toán lại việc bố trí quân lực tại Kaliningrad và dọc biên giới Belarus. Từ một quốc gia vận hành khí tài cũ thời Liên Xô, Ba Lan đang vươn lên trở thành trung tâm sức mạnh tăng thiết giáp mới của Đông Âu.

Mặc dù vậy, sự đối lập giữa tỉ lệ tổn thất cao của Abrams tại Ukraine và niềm tin của Ba Lan vẫn đặt ra dấu hỏi lớn. Giới chuyên gia cho rằng hiệu quả của SEPv3 có thể khác biệt khi được vận hành trong biên chế chuẩn NATO với điều kiện bảo dưỡng và hậu cần tốt hơn, song Nga chắc chắn sẽ phải thay đổi mật độ thiết giáp để đối phó với sự thay đổi cục diện an ninh này.

Tuệ Nhân