Ba phương án của ông Trump với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 23/2. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đứng trước nhiều ngã rẽ trong vấn đề Iran. Những lựa chọn dường như khá rõ ràng, được chính ông Trump ngầm ám chỉ trong các phiên hỏi đáp không chính thức trong vài tuần qua và được một số nguồn tin mô tả chi tiết.

Theo CNN, ông Trump đang nhận được nhiều lời khuyên, đôi khi trái ngược nhau, từ các đồng minh, cố vấn và đối tác nước ngoài. Chưa rõ tổng thống Mỹ thực sự muốn gì, và tại sao ông lại cân nhắc hành động ngay bây giờ, hoặc ông dựa vào thẩm quyền pháp lý nào để lần thứ 2 tấn công Iran trong vòng 8 tháng.

Phương án 1: Ngoại giao

Các quan chức Nhà Trắng cấp cao cho biết ông Trump ưu tiên đạt thỏa thuận với Iran mà không cần đối đầu quân sự.

Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể tổng thống Jared Kushner đã đàm phán với các quan chức Iran trong vài tuần qua và dự kiến tới Thụy Sĩ ngày 26/2 tiếp tục đàm phán. Cả 2 đều khuyến khích ông Trump kiên nhẫn thêm, dù ông Witkoff cho biết ông Trump “tò mò” về lý do Iran “chưa nhượng bộ”.

Mỗi bên đều vạch ra những lằn ranh đỏ, và một số lằn ranh mâu thuẫn trực tiếp. Ông Trump nói Iran không nên được phép làm giàu uranium, còn Iran nói họ có quyền làm vậy và chương trình hạt nhân của họ có mục đích hòa bình.

Theo một nguồn tin, “ngày 26/2 sẽ quyết định tất cả, chiến tranh hay thỏa thuận”.

F/A-18E Super Hornet chuẩn bị cất cánh từ boong tàu sân bay USS Abraham Lincoln ở biển Arab hôm 15/2. Ảnh: US Navy.

Năm 2025, ông Trump bất ngờ tấn công vào chương trình hạt nhân của Iran ngay trước vòng đàm phán. Lần này, các nguồn tin dự đoán phía Washington sẽ ngồi vào bàn đàm phán ở Geneva trước khi hành động quân sự. Dẫu vậy, họ cho biết Iran tiếp tục không chấp nhận ngừng tinh chế uranium.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh chủ đề từ bỏ năng lực hạt nhân không nằm trong chương trình nghị sự. “Chúng tôi tự phát triển công nghệ. Chúng tôi đã chi số tiền khủng vào lĩnh vực này. Do đó, đó là danh dự và niềm tự hào của người Iran, chúng tôi sẽ không từ bỏ”, ông nói.

Một nguồn tin khác tiết lộ Iran dường như không có đề xuất nào quá khác biệt so với những gì thảo luận hồi năm 2025. Tuy nhiên, một người khác nói cả Mỹ và Iran đang tìm cách “sáng tạo hơn” trong đàm phán. Một ý tưởng đáng chú ý từng được thảo luận là Mỹ đồng thuận cho Iran làm giàu một lượng rất nhỏ uranium, đảm bảo dùng cho mục đích y tế.

Phương án 2: Tấn công hạn chế để răn đe

Ông Trump có thể ra lệnh tấn công một số địa điểm quân sự nhất định bên trong Iran để gây áp lực với giới lãnh đạo Iran. Điều này nhằm chứng minh Mỹ sẵn sàng ra tay.

Những mục tiêu Mỹ để mắt tới gồm các địa điểm phóng tên lửa đạn đạo, cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân hoặc các tòa nhà của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Hôm 20/2, ông Trump xác nhận đang cân nhắc về một chiến dịch tấn công có mục tiêu.

Hành động này sẽ thuyết phục được Tehran đạt thỏa thuận hay làm cứng rắn thêm quyết định chống Mỹ vẫn là chủ đề gây tranh cãi. Nhiều quan chức khu vực cho rằng Iran sẽ không sốt ruột quay lại bàn đàm phán ngay nếu Mỹ tấn công ở bất cứ quy mô nào.

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln và các tàu khác di chuyển theo đội hình trên biển Arab ngày 6/2. Ảnh: US Navy.

Ngoài ra, Iran có khả năng cao trả đũa vào các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông, một kịch bản nhiều quan chức cảnh báo ông Trump.

Theo một nguồn tin, các quân nhân Mỹ trong khu vực đang trong tư thế sẵn sàng chờ lệnh ông Trump và có sẵn phương tiện thực hiện mọi phương án tấn công. Họ lập bản đồ các loại vũ khí cụ thể nhắm vào những mục tiêu khác nhau và xem xét thời gian máy bay xuất kích.

Phương án 3: Chiến dịch toàn diện

Nếu ngoại giao thất bại, ông Trump có thể phát động chiến dịch lớn. Theo một nguồn tin, Washington hiện bố trí rất nhiều hỏa lực xung quanh Iran để thực hiện những lựa chọn cực đoan nhất. Cũng theo người này, Mỹ có khả năng triển khai hàng loạt đòn tấn công cùng lúc vào nhiều mục tiêu khác nhau, hoặc nhiều đợt tấn công. Mục tiêu có thể là giới lãnh đạo Iran, IRGC hoặc cơ sở quân sự.

Theo nhiều nguồn tin khác, Tướng Dan Caine - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân - và hàng loạt lãnh đạo quân sự lo ngại về quy mô, độ phức tạp và thương vong từ một chiến dịch quân sự lớn và kéo dài chống lại Iran. Ông Caine và quan chức Lầu Năm Góc cũng nhắc tới áp lực của chiến dịch chống Iran lên kho vũ khí Mỹ, hay binh sĩ và tài sản Mỹ triển khai ở Trung Đông.

Chưa rõ ông Caine thể hiện mối lo này tới mức nào, nhưng trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump viết: “Caine, giống tất cả chúng ta, không muốn thấy chiến tranh. Song nếu chúng ta quyết định tấn công Iran, thì theo ông ấy, đó là một chiến thắng dễ dàng”.

Nhiều quan chức chính quyền Trump hy vọng ngoại giao sẽ thắng thế, ngay cả khi bức tranh tổng thể vẫn chưa rõ ràng. Những người khác lại thì thầm bên tai tổng thống rằng Iran “đang suy yếu nghiêm trọng”, và đã đến lúc hành động.

Trí Ân