Bác bỏ luận điệu hiện đại hóa Quân đội là 'chạy đua vũ trang'

Trong bối cảnh mới, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”[1] là yêu cầu tất yếu khách quan - một chủ trương đúng đắn và nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Song, các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị đã cố tình đánh tráo khái niệm, quy chụp Việt Nam “hiếu chiến”, nhằm phủ nhận bản chất cách mạng của “Bộ đội Cụ Hồ”, xuyên tạc đường lối quốc phòng hòa bình, tự vệ; đồng thời gieo rắc hoài nghi, làm suy giảm niềm tin của nhân dân và chia rẽ mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân.

Những quan điểm này không chỉ thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn mà còn là thủ đoạn chống phá về chính trị, tư tưởng hết sức nguy hiểm. Vì vậy, cần nhận diện rõ bản chất, nâng cao cảnh giác và kiên quyết đấu tranh phản bác, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và đường lối quốc phòng đúng đắn của Việt Nam.

Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ảnh:qdnd.vn

Hai khái niệm khác nhau về bản chất - không thể đánh đồng, lẫn lộn

Sự xuyên tạc trắng trợn sự thật của các thế lực thù địch nằm ở chỗ: Cố tình đồng nhất “hiện đại hóa quân đội” với “chạy đua vũ trang” - hai khái niệm hoàn toàn khác biệt về bản chất, mục đích và hệ quả. Đánh tráo khái niệm là thủ đoạn cũ, song vẫn nguy hiểm nếu không kịp thời vạch trần bản chất, chỉ rõ tác hại của nó.

Chính sách quốc phòng của Việt Nam không xác định bất kỳ quốc gia nào là đối thủ; ngân sách quốc phòng được điều chỉnh phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế đất nước; việc đầu tư, mua sắm, nghiên cứu, chế tạo vũ khí, trang bị quân sự hoàn toàn nhằm phục vụ yêu cầu phòng thủ, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ. Đồng thời, việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thực hiện nhất quán chính sách quốc phòng “bốn không” đã và đang góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định ở khu vực. Thực tiễn đó cho thấy không có bất kỳ đặc trưng nào của cái gọi là “chạy đua vũ trang” phù hợp với Việt Nam; càng không có cơ sở để xuyên tạc rằng xây dựng Quân đội hiện đại là “hại nước, hại dân”.

Hiện đại hóa quân đội, về bản chất, là quá trình nâng cao năng lực quốc phòng phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc và trình độ phát triển kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia. Đây là quyền chính đáng, hợp pháp của mọi quốc gia có chủ quyền, được Hiến chương Liên hợp quốc thừa nhận, trong đó Điều 51 Chương VII khẳng định rõ quyền tự vệ cá nhân và tập thể của các quốc gia khi độc lập, chủ quyền và an ninh bị đe dọa. Vì vậy, việc đánh đồng hiện đại hóa quân đội với “chạy đua vũ trang” là sự ngụy biện thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn, nhằm xuyên tạc bản chất chính nghĩa của hoạt động củng cố quốc phòng, phục vụ mục tiêu bảo vệ hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Luận cứ khoa học và thực tiễn bác bỏ những cáo buộc sai trái

Sự thật lịch sử và các số liệu thống kê khách quan là minh chứng rõ ràng nhất. Theo báo cáo Trends in World Military Expenditure 2024 do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố ngày 28-4-2025, chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2024 đạt 2.718 tỷ USD, tăng 9,4% so với năm 2023 - mức tăng lớn nhất kể từ cuối Chiến tranh Lạnh. Trong tổng thể đó, Hoa Kỳ chi 997 tỷ USD (chiếm 37% tổng chi tiêu quân sự toàn cầu); tiếp theo là Trung Quốc với 314 tỷ USD; Ấn Độ 86,1 tỷ USD; Nhật Bản 55,3 tỷ USD và Hàn Quốc 47,6 tỷ USD[2].

Việt Nam cho thấy bức tranh hoàn toàn khác. Những năm gần đây, ngân sách quốc phòng của Việt Nam duy trì ở mức khoảng trên dưới 2% GDP - tỷ lệ khiêm tốn, phù hợp với quy mô nền kinh tế và nhu cầu bảo đảm quốc phòng trong điều kiện hòa bình, không xuất hiện bất kỳ sự gia tăng đột biến nào. Đáng chú ý, Việt Nam cũng không nằm trong danh sách 40 quốc gia có mức chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới theo xếp hạng của SIPRI, qua đó cho thấy các cáo buộc về “chạy đua vũ trang” hoàn toàn thiếu căn cứ thực tiễn.

Đặt câu hỏi Việt Nam đang “chạy đua” với ai, ở đâu và bằng cách nào sẽ không có lời giải đáp thuyết phục, bởi thực tế không tồn tại cuộc chạy đua như những luận điệu xuyên tạc đã nêu. Việc xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng hiện đại thực chất là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng lực bảo vệ Tổ quốc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Bộ đội giúp dân chống lũ. Ảnh:qdnd.vn

Hiện đại hóa quốc phòng - thực tiễn khẳng định niềm tin, chân lý khoa học

Những diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình thế giới và khu vực hiện nay đã khẳng định một thực tế khách quan, mang tính quy luật: Không một quốc gia, dân tộc nào có thể bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền và lợi ích quốc gia nếu không có tiềm lực quốc phòng đủ mạnh. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xung đột cục bộ kéo dài, tranh chấp chủ quyền biển, đảo diễn biến phức tạp, cùng với sự nổi lên của các thách thức an ninh phi truyền thống, môi trường an ninh quốc tế ngày càng bất ổn và khó dự báo.

Thực tiễn đó cho thấy, việc chủ động nâng cao năng lực quốc phòng là yêu cầu tất yếu khách quan, gắn liền với trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc của mỗi quốc gia có chủ quyền. Đối với Việt Nam - một quốc gia có vị trí địa chính trị quan trọng, có chủ quyền biển, đảo rộng lớn và lợi ích chiến lược lâu dài trên biển - việc hiện đại hóa lực lượng quốc phòng, nhất là lực lượng bảo vệ biển, đảo, không chỉ là nhu cầu cấp thiết, mà còn là nghĩa vụ chính đáng, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Hiện đại hóa quân đội nhằm nâng cao năng lực tự vệ, tăng cường sức răn đe, chủ động phòng ngừa nguy cơ xung đột từ sớm, từ xa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước – đó là tư duy nhất quán, xuyên suốt trong đường lối quốc phòng của Việt Nam. Cách tiếp cận này hoàn toàn khác về bản chất so với tư duy đối đầu, cạnh tranh sức mạnh và chạy đua vũ trang vốn làm gia tăng căng thẳng, bất ổn trong quan hệ quốc tế.

Những năm qua, Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng tham gia tích cực, có trách nhiệm vào các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc. Từ năm 2014 đến nay, Việt Nam đã cử hơn 1.300 lượt cán bộ, sĩ quan tham gia các phái bộ tại Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và khu vực Abyei; triển khai nhiều lượt Bệnh viện dã chiến cấp 2, lực lượng công binh thực hiện nhiệm vụ rà phá bom mìn, hỗ trợ nhân đạo. Các lực lượng “mũ nồi xanh Việt Nam” được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế đánh giá cao về năng lực chuyên môn, kỷ luật và tinh thần nhân văn.

Những đóng góp đó cho thấy rõ Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ hoàn thành tốt chức năng bảo vệ Tổ quốc, mà còn là lực lượng tích cực tham gia duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới. Việt Nam đồng thời chủ động, tích cực thúc đẩy hợp tác quốc phòng song phương và đa phương thông qua các cơ chế như Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) và Đối thoại Shangri-La..., qua đó góp phần xây dựng lòng tin chiến lược, tăng cường minh bạch quốc phòng và giảm thiểu nguy cơ xung đột. Thực tiễn ấy khẳng định rõ: Quá trình hiện đại hóa Quân đội nhân dân Việt Nam đã đóng góp thiết thực cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững ở khu vực cũng như trên thế giới. Xây dựng Quân đội vững mạnh không nhằm tiến hành chiến tranh, mà để chủ động ngăn ngừa chiến tranh, bảo vệ hòa bình và tạo môi trường ổn định cho đất nước phát triển.

Quân đội vững mạnh - nền tảng cho phát triển

Luận điệu cho rằng đầu tư cho quân đội là “lãng phí” nguồn lực phát triển kinh tế thực chất phản ánh cách nhìn phiến diện, tách rời mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Lịch sử và thực tiễn đã chứng minh một chân lý: Không thể có phát triển bền vững nếu thiếu nền quốc phòng vững mạnh và một quân đội đủ sức bảo vệ hòa bình; ngược lại, khi quốc phòng, an ninh không được bảo đảm, mọi thành quả phát triển kinh tế - xã hội đều có thể bị đe dọa hoặc đánh mất trong thời gian rất ngắn.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh chiến lược giữa các nước ngày càng gia tăng, củng cố quốc phòng, xây dựng quân đội hiện đại trở thành điều kiện quan trọng để duy trì ổn định chính trị - xã hội, tạo môi trường an toàn cho đầu tư và tăng trưởng. Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, chi phí của chiến tranh và bất ổn luôn lớn hơn rất nhiều so với chi phí phòng ngừa xung đột. Vì vậy, chi tiêu quốc phòng hợp lý và hiện đại hóa quân đội không phải là gánh nặng đối với nền kinh tế, mà chính là sự đầu tư chiến lược nhằm bảo vệ thành quả phát triển và bảo đảm tương lai lâu dài của quốc gia.

Thực tiễn hơn 80 năm cách mạng Việt Nam càng khẳng định rõ quy luật đó. Quân đội nhân dân Việt Nam thực hiện đồng thời ba chức năng: đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động sản xuất; đồng thời phát triển công nghiệp quốc phòng theo hướng lưỡng dụng, vừa phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, vừa đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế đất nước. Minh chứng tiêu biểu là Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội Viettel, từ một doanh nghiệp quân đội đã vươn lên trở thành tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam, hoạt động tại nhiều thị trường quốc tế, phục vụ hàng chục triệu khách hàng và đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước. Thực tế đó cho thấy sự kết hợp quốc phòng với kinh tế không phải là “lãng phí nguồn lực”, mà là mô hình phát triển hiệu quả, phù hợp với điều kiện Việt Nam trong thời kỳ mới.

Thay lời kết

Hiện đại hóa Quân đội nhân dân Việt Nam là yêu cầu khách quan, nhiệm vụ chiến lược của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, hoàn toàn không phải là “chạy đua vũ trang”. Việc cố tình đánh đồng hai hiện tượng khác biệt về bản chất này hoặc đặt chúng trong thế đối lập đều là sai lầm về nhận thức hoặc cố tình xuyên tạc sự thật nhằm phục vụ những mục tiêu thiếu thiện chí đối với Việt Nam.

Cả thực tiễn phát triển đất nước và lý luận quân sự Việt Nam đều khẳng định rõ: Bản chất của quá trình hiện đại hóa quân đội Việt Nam là hòa bình, tự vệ và chính nghĩa; hướng tới nâng cao năng lực bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, ngăn ngừa chiến tranh, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Điều đó hoàn toàn khác biệt với logic cạnh tranh quyền lực, tích lũy sức mạnh và đối đầu vốn là đặc trưng của các cuộc chạy đua vũ trang.

Trong khi nhiều quốc gia gia tăng sức mạnh quân sự nhằm mở rộng ảnh hưởng chiến lược, Việt Nam kiên định đường lối quốc phòng hòa bình, tự vệ, nhất quán xây dựng quân đội hiện đại gắn với mục tiêu bảo vệ hòa bình, ổn định và lợi ích chính đáng của nhân dân. Vì vậy, vấn đề không phải là “có hiện đại hóa hay không”, mà là hiện đại hóa vì mục tiêu gì, phục vụ ai và đặt dưới sự lãnh đạo nào. Với Việt Nam, câu trả lời luôn rõ ràng: Hiện đại hóa Quân đội nhân dân Việt Nam nhằm bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ nhân dân và giữ gìn hòa bình.

-----------------------------------------------------------------------------------

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Quốc phòng: Sách trắng Quốc phòng Việt Nam 2019, Nxb CTQGST, H. 2019, tr. 25.

2. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập 1, Nxb CTQGST, H. 2026, tr.33.

3. Liang, X. et al, Trends in World Military Expenditure, 2024, SIPRI Fact Sheet (Stockholm: SIPRI, tháng 4/2025).

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập 1, Nxb CTQGST, H. 2026, tr.33.

[2] Liang, X. et al., Trends in World Military Expenditure, 2024, SIPRI Fact Sheet (Stockholm: SIPRI, tháng 4/2025).