Bắc Ninh: Chăm lo bữa ăn ca, bảo đảm quyền lợi người lao động

Tăng mức hỗ trợ, cải thiện dinh dưỡng

Chuyển biến về bữa ăn ca của lao động tại Bắc Ninh thể hiện ở cả mức chi hỗ trợ, giá trị dinh dưỡng và phương thức tổ chức. Theo báo cáo tổng kết của Liên đoàn Lao động thành phố, giai đoạn 2016-2020, tỷ lệ doanh nghiệp đạt mức chi từ 15 nghìn đồng/suất trở lên tăng từ 45% lên 75%. Giai đoạn 2021-2026, nhiều doanh nghiệp lớn duy trì mức chi từ 20-25 nghìn đồng/suất; tại một số doanh nghiệp FDI, mức chi thực tế, bao gồm cả chi phí quản lý và nhân công bếp, đạt 30-35 nghìn đồng/suất. Đến nay, 100% doanh nghiệp có tổ chức công đoàn thuộc khối Nhà nước và hơn 92% doanh nghiệp ngoài Nhà nước thực hiện chi bữa ăn ca bằng hoặc cao hơn mức quy định của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tại Kết luận số 03.

Công nhân Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Lens Việt Nam sử dụng suất ăn ca tại doanh nghiệp.

Về chất lượng dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, Bắc Ninh trở thành điểm sáng trong việc chuyển dịch từ mô hình "ăn no" sang "ăn sạch và đủ năng lượng". Tại hầu hết các doanh nghiệp có từ 500 công nhân trở lên, thực đơn được xây dựng theo tuần, có sự tính toán hàm lượng calo. Cùng với suất ăn chia sẵn, hình thức ăn tự chọn (buffet) hoặc suất ăn nhiều lựa chọn món đang trở nên phổ biến tại các khu công nghiệp: Tiên Sơn, Quế Võ, Yên Phong, Quang Châu, Vân Trung. Theo báo cáo hằng năm của các công đoàn cơ sở, tỷ lệ người lao động hài lòng với bữa ăn ca tăng từ 65% năm 2016 lên 88% năm 2025.

Để nâng chất lượng bữa ăn ca, các cấp công đoàn Bắc Ninh chú trọng hơn đến việc lấy ý kiến công nhân, kiểm tra thực đơn, giám sát nguồn gốc thực phẩm và theo dõi chất lượng món ăn hằng ngày. Như tại Công ty cổ phần Tổng Công ty May Bắc Giang LGG (xã Tiên Lục), với hơn 3,4 nghìn lao động, bữa ăn ca được tổ chức tại bếp ăn tập thể của doanh nghiệp. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, việc duy trì chất lượng trong điều kiện giá thực phẩm, nhân công và chi phí vận hành tăng lên vẫn là bài toán không dễ. Dù đánh giá mức hỗ trợ hiện tại (20 nghìn đồng/suất) cơ bản phù hợp với điều kiện sản xuất, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm song người lao động vẫn mong muốn khẩu phần được cải thiện. Thời gian tới, doanh nghiệp có chủ trương tăng giá trị mỗi suất ăn lên mức 25 nghìn đồng.

Doanh nghiệp chủ động, công đoàn đồng hành

Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Samsung SDI Việt Nam (Khu công nghiệp Yên Phong I), bữa ăn ca là một phần trong hệ thống phúc lợi dành cho công nhân. Công ty đài thọ 1 bữa ăn trị giá 33 nghìn đồng/lao động/ngày. Ngoài ra, nếu trong ngày, công nhân ăn 2 bữa còn lại tại công ty thì đóng tiền nhưng được giảm 50% mức đóng so với giá trị bữa ăn. Riêng với lao động mang thai, công ty chi trả toàn bộ chi phí suất ăn (3 bữa/ngày) và cấp thêm phiếu dinh dưỡng trị giá 100 nghìn đồng/người/tháng.

Bà Nguyễn Thị Loan, Chủ tịch Công đoàn công ty cho biết: “Với hơn 1,7 nghìn đoàn viên, công nhân lao động, công đoàn cơ sở có cơ chế lấy ý kiến người lao động, giám sát định kỳ và đột xuất, theo dõi thực đơn hằng ngày, kiểm tra nguồn gốc thực phẩm đầu vào. Những phản ánh của công nhân được chúng tôi tổng hợp, chuyển thành nội dung làm việc với doanh nghiệp, kiến nghị điều chỉnh và đưa vào thỏa ước lao động tập thể. Đây cũng là cách để công đoàn theo dõi việc thực hiện cam kết, thay vì chỉ dừng ở việc ghi nhận nguyện vọng”.

Chương trình “Bữa cơm Công đoàn” tạo thêm không gian kết nối giữa người lao động và người sử dụng lao động. Năm 2025, toàn thành phố có 508 công đoàn cơ sở phối hợp tổ chức chương trình cho gần 253,4 nghìn lượt đoàn viên, người lao động, tổng kinh phí gần 15,4 tỷ đồng; giá trị bình quân đạt 60 nghìn đồng/suất.

Còn tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Lens Việt Nam (Khu công nghiệp Quang Châu), giải pháp nâng chất lượng bữa ăn ca cho gần 9 nghìn công nhân là tạo điều kiện để người lao động tham gia đánh giá thực đơn. Hằng tháng, doanh nghiệp tổ chức bữa ăn cải thiện với định mức dinh dưỡng cao hơn, thực đơn đa dạng hơn. Đặc biệt, bố trí bữa ăn trải nghiệm món mới để lấy ý kiến trước khi áp dụng.

Đánh giá của Liên đoàn Lao động thành phố, hiện nay vẫn còn một số doanh nghiệp nhỏ và vừa duy trì mức chi thấp, thực đơn chưa phong phú; doanh nghiệp đặt suất ăn từ bên ngoài gặp khó khăn trong kiểm soát chất lượng và điều kiện vận chuyển. Giá thực phẩm biến động khiến mức chi đã thỏa thuận có thể không còn đáp ứng yêu cầu thực tế. Trong khi đó, một bộ phận cán bộ công đoàn cơ sở còn hạn chế về kiến thức dinh dưỡng, kỹ năng thương lượng…

Theo bà Nguyễn Thị Minh Ngọc, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố, bám sát định hướng chỉ đạo của Nghị quyết số 7c và Kết luận số 03, từng bước khắc phục những tồn tại đã chỉ ra, đơn vị tiếp tục hướng dẫn công đoàn cơ sở đưa bữa ăn ca vào thỏa ước lao động tập thể với các điều khoản cụ thể về mức chi, nguyên tắc điều chỉnh, định lượng và cơ chế giám sát; tăng cường tập huấn cho cán bộ cơ sở về kỹ năng đối chiếu giá thực phẩm, đánh giá khẩu phần và nhận diện nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Cùng với đó, công đoàn chủ động phối hợp với cơ quan chuyên môn kiểm tra các bếp ăn tập thể, nhất là đơn vị cung cấp suất ăn công nghiệp. Ở cấp cơ sở, việc tiếp nhận ý kiến người lao động cần được duy trì thường xuyên, có tổng hợp và phản hồi rõ ràng. Doanh nghiệp chủ động cân đối nguồn lực, công khai trách nhiệm trong tổ chức bữa ăn và xây dựng lộ trình cải thiện phù hợp với điều kiện sản xuất.