Bắc Ninh chú trọng dạy học tiếng Anh ở vùng khó khăn

Dạy tiếng Anh từ bậc mầm non

Những năm học gần đây, Bắc Ninh là địa phương có kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Tiếng Anh trong tốp 10 toàn quốc. Tuy nhiên, chất lượng giảng dạy và học tập môn này chưa đồng đều giữa khu vực thành thị với miền núi, vùng khó khăn.

Học sinh Trường Tiểu học Đèo Gia được mượn sách tự học tiếng Anh tại thư viện.

Theo đánh giá của Sở Giáo dục và Đào tạo, đội ngũ giáo viên tiếng Anh ở các trường miền núi, vùng khó khăn còn thiếu, nhiều trường chỉ có 1 giáo viên. Trong khi đó, phần lớn phụ huynh là đồng bào dân tộc thiểu số, không có “vốn ngoại ngữ” để phụ đạo thêm cho con ở nhà mà hoàn toàn trông chờ vào việc giảng dạy trên lớp của thầy, cô. Em Nguyễn Anh Thư, học sinh lớp 4, Trường Tiểu học Sơn Hải chia sẻ: “Em rất thích học tiếng Anh nhưng kỹ năng nghe còn hạn chế do ít có điều kiện tiếp xúc với ngoại ngữ ngoài giờ học”.

Trước thực tế này, Sở Giáo dục và Đào tạo đã triển khai kế hoạch nâng chất lượng dạy và học tiếng Anh trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông. Trong đó chú trọng đổi mới công tác giảng dạy và học tập môn Tiếng Anh tại các trường học khu vực nông thôn, miền núi, vùng khó khăn.

Trong chương trình giáo dục, từ lớp 3 học sinh mới phải học môn Tiếng Anh nhưng thành phố Bắc Ninh đã đưa môn học này vào giảng dạy từ bậc mầm non và lớp 1, lớp 2 dưới hình thức môn học tự chọn. Qua đó, các em làm quen với phát âm và rèn kỹ năng nghe, nói, hình thành nền tảng ngôn ngữ vững chắc trước khi bước vào chương trình chính khóa.

Các trường miền núi xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp với điều kiện thực tế, tận dụng tối đa nguồn lực hiện có nhằm nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ của học sinh. Cô giáo Tạ Thái Hường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Biên Sơn (xã Biên Sơn) cho biết: “Nhà trường có hơn 1,1 nghìn học sinh chủ yếu là con em đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Xác định tiếng Anh là môn học quan trọng để học sinh mở rộng cơ hội học tập, nhà trường tiếp tục dành nhiều nguồn lực cho môn Tiếng Anh. Toàn bộ giáo viên đều đạt chuẩn, có tinh thần trách nhiệm và chủ động ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy để nâng cao chất lượng dạy - học. Ban Giám hiệu yêu cầu giáo viên đổi mới dạy và học ngoại ngữ theo hướng chuyển từ dạy tiếng Anh như một môn khoa học sang rèn kỹ năng tiếp cận ngôn ngữ để giao tiếp. Đồng thời tổ chức nhiều sân chơi tiếng Anh để học sinh hình thành phản xạ ngôn ngữ, tự tin với bài học, mạnh dạn trao đổi về các chủ đề, mở rộng vốn từ vựng”.

Tạo môi trường giao tiếp, Trường Tiểu học An Châu (xã Sơn Động) tổ chức ngày hội giao lưu tiếng Anh, thành lập các câu lạc bộ nghe nói tiếng Anh, trang trí cảnh quan không gian phòng học ngoại ngữ, góc học ngoại ngữ và thường xuyên tổ chức giao lưu tiếng Anh với các trường lân cận. Từ những sân chơi ý nghĩa, học sinh của nhà trường đã gạt bỏ sự e dè, nhút nhát ban đầu để sôi nổi, hào hứng tham gia, đưa tiếng Anh từng bước trở thành công cụ giao tiếp trong các hoạt động của nhà trường.

Phát triển năng lực giao tiếp

Thực tế cho thấy, đối với học sinh vùng dân tộc thiểu số, phương pháp học trực quan thông qua hình ảnh, âm thanh, trò chơi hoặc giao tiếp đơn giản sẽ phù hợp hơn. Dạy tiếng Anh cho học trò miền núi, cô giáo Nguyễn Thu Huyền, Trường Trung học cơ sở Nam Dương (xã Nam Dương) luôn trăn trở làm sao để học sinh được tiếp cận tiếng Anh thường xuyên hơn, tự nhiên hơn và mang tính giao tiếp thực tiễn nhiều hơn thay vì chỉ học để làm bài kiểm tra.

Bằng hệ thống bảng thông minh được trang bị cho các phòng học, cô Huyền đã khai thác các ứng dụng, kho học liệu điện tử vào các giờ dạy tiếng Anh. Cô Huyền chia sẻ: “Dựa vào chủ đề sách giáo khoa, giáo viên tạo video hội thoại mẫu, giúp học sinh nghe - phản hồi - luyện nói trong bối cảnh gần gũi, thân thiện. Từ ngần ngại phát âm, dần dần các em thích thú, phản xạ tự nhiên trước các tình huống hấp dẫn của bài học. Qua đó, các em không chỉ học từ cô mà còn tạo dựng môi trường nghe, nói tiếng Anh với người nước ngoài, bạn bè trực tuyến”.

Nhiều giáo viên tiếng Anh cho biết, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo đang từng bước trở thành “trợ giảng đặc biệt” thuận lợi cho giáo viên hỗ trợ học sinh, nhất là học trò miền núi, vùng khó khăn tiếp cận ngoại ngữ một cách sinh động, hiệu quả và bình đẳng hơn.

Nhiều giáo viên tiếng Anh cho biết, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước trở thành “trợ giảng đặc biệt” thuận lợi cho giáo viên hỗ trợ học sinh, nhất là học trò miền núi, vùng khó khăn tiếp cận ngoại ngữ một cách sinh động, hiệu quả và bình đẳng hơn.

Ông Tạ Việt Hùng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: “Năm học này, ngành chú trọng bố trí, sắp xếp giáo viên tiếng Anh bảo đảm cơ cấu, số lượng, chất lượng đáp ứng yêu cầu, tiến độ triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, trong đó ưu tiên các trường miền núi, vùng khó khăn. Trong kế hoạch xét tuyển nhà giáo năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo tuyển dụng 70 chỉ tiêu giáo viên tiếng Anh. Trong đó, các xã Nam Dương, Tân Sơn, Sơn Hải, Sa Lý, Dương Hưu đều được phân bổ chỉ tiêu để bổ sung đội ngũ, nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ”.

Sau sắp xếp, đội ngũ giáo viên tiếng Anh thường xuyên được bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát triển năng lực giao tiếp, tăng cường hoạt động nhóm, luyện phản xạ ngôn ngữ và các hình thức đánh giá theo chuẩn quốc tế. Các trường học tăng cường sinh hoạt chuyên môn tổ ngoại ngữ, tạo môi trường học tập, vui chơi, trải nghiệm bằng tiếng Anh, kiểm tra, đánh giá học sinh đủ 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Đồng thời khuyến khích dạy các môn học khác bằng tiếng Anh và cho trẻ làm quen với ngoại ngữ từ bậc học mầm non. Thời gian tới, các xã miền núi, vùng khó khăn cần quan tâm hơn nữa đầu tư trang thiết bị dạy học đáp ứng kịp thời yêu cầu giảng dạy và học tập đề ra.