Bắc Ninh: Dành hơn 25.000 tỷ đồng cho Chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thế Tuấn chủ trì buổi làm việc.

Báo cáo của Sở Dân tộc và Tôn giáo, hiện nay, vùng dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh gồm 30 xã (9 xã khu vực I, 2 xã khu vực II, 19 xã khu vực III) và 9 thôn ngoài các xã khu vực I, II, III; chiếm 30,3% tổng số xã, phường toàn tỉnh với diện tích tự nhiên 2.737 km² (tương đương 58% diện tích toàn tỉnh). Toàn vùng có 274.199 người dân tộc thiểu số sinh sống, chiếm 7,58% dân số toàn tỉnh và 91,4% tổng số người dân tộc thiểu số của tỉnh với 42 thành phần dân tộc; trong đó 6 dân tộc có số dân đông, sinh sống thành cộng đồng gồm: Nùng, Tày, Sán Dìu, Hoa, Sán Chay (Cao Lan, Sán Chỉ) và Dao.

Đây là khu vực đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh; là đầu nguồn sinh thủy, giữ vai trò bảo đảm nguồn nước cho vùng hạ du và đồng bằng. Đặc biệt có nhiều tiềm năng phát triển nông, lâm nghiệp với các sản phẩm có giá trị kinh tế như vải thiều, cây có múi, dược liệu, ba kích... và chăn nuôi gia súc, gia cầm; phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng...

Đánh giá thực trạng cho thấy, kinh tế khu vực đã có bước phát triển nhưng chưa bền vững; sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn, quy mô nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị; thu nhập bình quân đầu người thấp hơn mặt bằng chung của tỉnh; tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn cao. Hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, nước sinh hoạt từng bước được đầu tư song chưa đồng bộ; một số công trình xuống cấp; tỷ lệ sử dụng nước sạch còn hạn chế. Lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội được quan tâm song chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo chưa cao; còn nguy cơ tái nghèo.

Xuất phát từ thực trạng trên, dự thảo Chương trình của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026 - 2030 được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và các chủ trương của Trung ương về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, toàn diện, thu hẹp khoảng cách giữa vùng dân tộc thiểu số, miền núi với các khu vực khác trong tỉnh.

Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Đào Duy Trọng phát biểu.

Mục tiêu tổng quát của Chương trình là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư; ưu tiên phát triển hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, dịch vụ công; đẩy mạnh giảm nghèo đa chiều, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao thu nhập và đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn bình quân 1,5%/năm; đến năm 2030 thu nhập bình quân của người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi gấp 2 lần năm 2025; cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; 40% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Cùng với đó, tỉnh tập trung đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; 100% đường đến trung tâm xã được nâng cấp theo quy hoạch; bảo đảm giao thông đi lại trong mùa mưa lũ; nâng cao tỷ lệ kiên cố hóa kênh mương; hoàn thiện hạ tầng y tế, giáo dục; phấn đấu 98% trường học đạt chuẩn quốc gia mức độ 1; 99% dân số tham gia bảo hiểm y tế; 60% người dân được sử dụng nước sạch.

Lãnh đạo Sở Tài chính góp ý các vấn đề về nguồn lực thực hiện Chương trình.

Nội dung chương trình tập trung xây dựng hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực cho phát triển vùng đồng bào dân tộc thiêu số và miền núi. Phát triển kinh tế hộ gia đình, tăng thu nhập, nâng mức sống cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số; ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất hàng hóa. Phát triển giáo dục đào tạo, y tế; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc; phát triển du lịch cộng đồng cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Chỉ đạo thực hiện có hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030 trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tổng nguồn vốn dự kiến đầu tư trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, khoảng hơn 25.000 tỷ đồng (trong đó nguồn vốn ngân sách tỉnh 16.500 tỷ đồng; nguồn vốn xã hội hóa, vốn vay từ ngân hàng chính sách và nhân dân đóng khoảng 9.000 tỷ đồng).

Thảo luận tại hội nghị, các đại biểu tập trung phân tích, làm rõ tính khả thi của các mục tiêu, chỉ tiêu trong dự thảo Chương trình; đặc biệt là các chỉ tiêu về giảm tỷ lệ hộ nghèo, nâng cao thu nhập cho người dân, xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới và xóa xã đặc biệt khó khăn đến năm 2030. Đề nghị rà soát lại một số chỉ tiêu cụ thể như tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân hằng năm, tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch, tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia, phát triển sản phẩm OCOP… bảo đảm thống nhất với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và phù hợp thực tiễn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Các đại biểu cũng tập trung thảo luận về nguồn lực thực hiện Chương trình; đề nghị làm rõ cơ sở tính toán tổng nhu cầu vốn, khả năng cân đối ngân sách tỉnh, nguồn hỗ trợ từ Trung ương và phương án lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, kế hoạch đầu tư công trung hạn, các đề án chuyên ngành để bảo đảm Chương trình triển khai khả thi, đồng bộ, tránh chồng chéo.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thế Tuấn kết luận các nội dung làm việc.

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thế Tuấn nhấn mạnh, dự thảo Chương trình đã đề ra 10 nhóm chỉ tiêu, song mục tiêu cốt lõi cần tập trung thực hiện là đến năm 2030 xóa bỏ 19 xã đặc biệt khó khăn hiện nay và nâng mức thu nhập của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi lên gấp 2 lần so với năm 2025.

Đồng thời lưu ý, Trung ương đặt mục tiêu thu nhập tăng gấp 2 lần so với năm 2020, trong khi tỉnh xác định mốc năm 2025 - đây là yêu cầu cao hơn, đòi hỏi quyết tâm chính trị lớn và giải pháp đồng bộ. Vì vậy, các chỉ tiêu thành phần phải được xây dựng sát thực tế, bảo đảm tính khả thi, góp phần hoàn thành hai mục tiêu trọng tâm nêu trên.

Về nội dung cụ thể của Dự thảo Chương trình, giao Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì tiếp thu đầy đủ ý kiến của các sở, ngành để hoàn thiện câu chữ, chỉ tiêu cho phù hợp. Đối với nguồn lực triển khai, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các ngành: Giáo dục và Đào tạo, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, các đơn vị liên quan rà soát, phân tích kỹ cơ cấu nguồn vốn, làm rõ tổng mức đầu tư thực tế cần thiết, bảo đảm có căn cứ tính toán cụ thể.

Đồng chí nhấn mạnh, nguồn lực thực hiện Chương trình phải được xác định trên cơ sở lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, kế hoạch đầu tư công trung hạn và các đề án chuyên ngành. Việc tính toán cần chặt chẽ, tránh tình trạng đề ra mục tiêu nhưng không cân đối được nguồn lực, ảnh hưởng đến tính khả thi của Chương trình.

Sau buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện dự thảo, bảo đảm chất lượng, tiến độ để báo cáo Thường trực Đảng ủy UBND tỉnh và trình cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định; đồng thời đề nghị các sở, ngành tiếp tục phối hợp chặt chẽ, phát huy tinh thần trách nhiệm, đóng góp ý kiến sâu sát nhằm hoàn thiện Chương trình có ý nghĩa chính trị - xã hội quan trọng này.

Dương Hoàn