Bắc Ninh: Đổi mới cách làm, nhân rộng các mô hình bảo vệ môi trường thiết thực

Tại tổ dân phố Thống Thượng, phường Nhân Hòa (thành phố Bắc Ninh), hội viên phụ nữ duy trì chăm sóc, cắt tỉa và vệ sinh tuyến đường hoa hai lần mỗi tháng. Hoạt động được thực hiện thường xuyên, góp phần giữ cảnh quan khu dân cư sạch đẹp. Chị Lương Thị Thùy Dương, người dân tổ dân phố Thống Thượng cho biết, bảo vệ môi trường bắt đầu từ những việc đơn giản như không vứt rác bừa bãi, không lấn chiếm không gian công cộng, chủ động vệ sinh nơi ở và chăm sóc cây xanh.

Theo chị, mỗi người có ý thức giữ gìn từ những việc nhỏ sẽ góp phần cải thiện môi trường chung. Việc duy trì tuyến đường hoa không chỉ phụ thuộc vào người trực tiếp chăm sóc mà còn ở ý thức giữ gìn của các hộ dân. Hoa, cây xanh cần được chăm sóc thường xuyên; đường làng, ngõ xóm phải được vệ sinh để cảnh quan sạch, đẹp không chỉ xuất hiện trong những đợt ra quân.

Hội viên Hội Phụ nữ phường Nhân Hòa chăm sóc đường hoa làm đẹp cảnh quan đô thị.

Những ngày cuối tuần, bà Trần Thị Mùi, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Trùng Minh, xã Phật Tích cùng các thành viên tổ vệ sinh môi trường lại thu xếp công việc gia đình, tham gia quét dọn đường làng, ngõ xóm, phát quang bụi rậm, khơi thông dòng chảy trên các tuyến kênh mương nội đồng. Mỗi người một việc, người thu gom rác, người phát cỏ, người dọn bùn đất, góp phần giữ đường làng sạch sẽ, kênh mương thông thoáng, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Được Chi hội Phụ nữ thôn thành lập và duy trì nhiều năm nay, tổ bảo vệ môi trường hoạt động trên tinh thần tự nguyện, với các thành viên đều là người dân địa phương. Với bà Mùi, duy trì những buổi lao động chung không chỉ góp phần cải thiện môi trường mà còn giúp người dân nâng cao ý thức giữ gìn cảnh quan, bảo vệ không gian sống của chính mình. Với địa bàn nông thôn, việc khơi thông kênh, mương thoát nước không chỉ góp phần giữ gìn cảnh quan mà còn gắn trực tiếp với nhu cầu sản xuất. Người dân tham gia vệ sinh đường làng, ngõ xóm, phát quang và khơi thông dòng chảy cũng là trực tiếp bảo vệ không gian sinh hoạt, sản xuất của cộng đồng.

Người dân xã Phật Tích vệ sinh hệ thống thoát nước giữ vệ sinh môi trường làng quê.

Ở xã Tuấn Đạo, những dòng sông, con suối gắn liền với đời sống người dân cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ bờ đất trước tác động của dòng chảy và thời tiết. Từ thực tế đó, Hội Cựu chiến binh xã vận động hội viên và Nhân dân trồng tre ven sông, suối, vừa tạo cảnh quan xanh, vừa giữ đất, hạn chế nguy cơ sạt lở. Năm 2026, mô hình “Hội Cựu chiến binh xã Tuấn Đạo tiên phong, gương mẫu trồng tre giữ đất, giữ làng” phát huy hiệu quả thiết thực.

Thông qua vận động tại cơ sở, hội viên và người dân đã trồng hơn 4 nghìn gốc tre dọc các tuyến bờ sông có nguy cơ sạt lở. Theo ông Nông Doanh Khoa, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Tuấn Đạo, phong trào trồng tre phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và nhận được sự hưởng ứng của các tầng lớp Nhân dân tham gia trồng, chăm sóc cây, góp sức bảo vệ bờ đất và cảnh quan quê hương.

Cựu chiến binh xã Tuấn Đạo tích cực trồng, chăm sóc tre chống sạt lở bờ sông, suối.

Cùng với bảo vệ bờ sông, suối, địa phương còn chú trọng gìn giữ rừng tự nhiên. Thôn Sầy, xã Tuấn Đạo có diện tích tự nhiên sau sáp nhập là 12,74 km². Toàn thôn có 300 hộ với gần 1.200 nhân khẩu, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 22,7% dân số, chủ yếu sinh sống xen kẽ tại các khu dân cư.

Đời sống của Nhân dân cơ bản vẫn dựa vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, nhưng cán bộ và Nhân dân thôn Sầy vẫn tập trung tuần tra, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng. Thôn huy động các lực lượng duy trì tuần tra rừng định kỳ, phát dọn hơn 2 km đường băng cản lửa; huy động người dân trồng 3.800 cây bạch đàn... Từ đầu năm 2026 đến nay địa phương không xảy ra cháy rừng tự nhiên.

Thành phố Bắc Ninh đang duy trì hàng trăm mô hình “Nông dân tham gia bảo vệ môi trường” và mô hình tự quản do Hội Phụ nữ, Thành Đoàn, Hội Cựu chiến binh và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp triển khai. Các tổ chức đoàn thể khác cũng vận động hội viên bảo vệ môi trường theo đặc điểm từng hội, đoàn thể. Với nông dân, nội dung tập trung vào sản xuất an toàn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, không vứt bao bì thuốc ra đồng ruộng, kênh mương.

Ông Nguyễn Phụ Thanh, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Từ Sơn chia sẻ: "Hội Cựu chiến binh với các mô hình tuyến đường tự quản góp phần vận động hội viên và người dân giữ gìn cảnh quan khu dân cư. Đồng thời phát huy vai trò của tổ chức đoàn thể và người dân trong giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng cảnh quan khu dân cư xanh, sạch, đẹp".

Tổ tự quản an ninh, trật tự cựu chiến binh tổ dân phố Phù Lưu, phường Từ Sơn tuần tra, nhắc nhở người dân không đổ rác thải bừa bãi ảnh hưởng môi trường. 

Để các mô hình phát huy hiệu quả, việc chăm sóc cây xanh, thu gom rác và vệ sinh khu dân cư cần được thực hiện thường xuyên, tránh tình trạng chỉ tập trung trong các đợt ra quân. Thông qua sinh hoạt thôn, khu dân cư và các tổ chức hội, đoàn thể, nội dung vệ sinh môi trường được trao đổi, thống nhất và phân công thực hiện. Các hoạt động trồng, chăm sóc cây xanh, vệ sinh đường làng, khơi thông kênh mương được duy trì gắn với nhu cầu thực tế của từng địa bàn.

Theo Đề án tổng thể bảo vệ môi trường thành phố giai đoạn 2026 - 2030, thời gian tới, thành phố Bắc Ninh tiếp tục đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức tạo chuyển biến trong từng hành động cụ thể. Công tác tuyên truyền cần đổi mới trên các nền tảng số để hình thành thói quen "sống xanh", đưa tiêu chí môi trường vào hương ước, quy ước văn hóa tại khu dân cư.

Trọng tâm hành động là bắt buộc phân loại rác thải tại nguồn, triệt để giảm thiểu đồ nhựa dùng một lần. Chấm dứt hoạt động đốt rác tự phát; tăng cường thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt. Triển khai mô hình thu gom rơm rạ, tái sử dụng làm phân hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu sản xuất. Khuyến khích sử dụng bếp sạch, năng lượng sạch tại khu vực nông thôn. Bảo vệ nguồn nước ngầm; tiếp tục xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề...

Tại cơ sở, mỗi người dân tích cực trồng cây xanh và duy trì phong trào tổng vệ sinh đường làng, ngõ xóm. Tiếp tục phát động các mô hình, phong trào “5 không 3 sạch”, “Phụ nữ nói không với túi nilon”, “Nhà sạch vườn đẹp”, “Thu gom phân loại đúng nơi quy định”…; hoạt động trồng cây xanh, vệ sinh môi trường đường làng, ngõ xóm. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số để người dân kịp thời phản ánh ô nhiễm và phát huy vai trò giám sát cộng đồng của Mặt trận Tổ quốc các cấp sẽ tạo ra mạng lưới quản lý chặt chẽ. Sự chung tay tự giác của cộng đồng và mỗi người dân chính là yếu tố cốt lõi để xây dựng không gian môi trường sống bền vững.