Việt Nam-Nhật Bản thúc đẩy hợp tác về trí tuệ nhân tạo an toàn

Hội thảo Việt Nam-Nhật Bản về triển khai các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ Nhóm bạn bè Sáng kiến Tiến trình Hiroshima AI. (Ảnh: MINH DUY)

Chiều 29/10, tại Quảng Ninh, Hội thảo Việt Nam-Nhật Bản về triển khai các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ Nhóm bạn bè Sáng kiến Tiến trình Hiroshima AI diễn ra với chủ đề “Từ nguyên tắc đến hành động: Hợp tác Việt Nam-Nhật Bản thúc đẩy phát triển và ứng dụng AI an toàn, bảo mật và đáng tin cậy”. Đại diện cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hai nước cùng trao đổi về chính sách và cách thức triển khai.

Đưa nguyên tắc quản trị vào thực tiễn

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Ngọc Trang, Quyền Viện trưởng Viện Công nghệ số và chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) khẳng định, AI đang phát triển nhanh chóng, mở ra cơ hội nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng dịch vụ công, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giải quyết các bài toán xã hội phức tạp. Tuy nhiên, việc mở rộng ứng dụng AI cũng đặt ra những vấn đề về an toàn, bảo mật, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và khả năng kiểm soát rủi ro của con người.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Trang, Quyền Viện trưởng Viện Công nghệ số và chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) phát biểu khai mạc hội thảo. (Ảnh: MINH DUY)

Bà Nguyễn Thị Ngọc Trang nhấn mạnh, khi AI ngày càng được ứng dụng trong các quy trình ra quyết định có ảnh hưởng trực tiếp đến con người, niềm tin chính là điều kiện then chốt để công nghệ được xã hội chấp nhận và tạo ra giá trị bền vững.

Theo bà, thống nhất nguyên tắc quản trị mới là bước đầu. Để triển khai, cần có quy trình cụ thể, công cụ đánh giá rủi ro và đội ngũ nhân lực đủ năng lực vận hành, giám sát hệ thống AI.

Về phía Việt Nam, Chính phủ xác định AI là động lực quan trọng để đổi mới phương thức quản trị quốc gia và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Trong tiến trình đó, Việt Nam coi trọng việc phát triển năng lực tự chủ công nghệ nhưng khẳng định tự chủ không có nghĩa là khép kín.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Trang cho biết, cuộc làm việc ngày 2/10/2026 tại Tokyo giữa Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản đã tạo cơ sở thúc đẩy hợp tác về hạ tầng số, phát triển công nghệ và quản trị AI an toàn.

Cục trưởng Cục Quan hệ quốc tế thuộc Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản Koizumi Hidechika đánh giá cao tầm quan trọng của cơ chế đối thoại song phương Việt Nam-Nhật Bản. (Ảnh: MINH DUY)

Tiếp nối chương trình, ông Koizumi Hidechika, Cục trưởng Cục Quan hệ quốc tế thuộc Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản đánh giá cao tầm quan trọng của cơ chế đối thoại song phương Việt Nam-Nhật Bản nhằm cụ thể hóa các nguyên tắc quản trị AI an toàn vào thực tiễn khu vực.

Ông Koizumi Hidechika đánh giá sự tham gia tích cực của Việt Nam trong Nhóm bạn bè Tiến trình Hiroshima AI, cùng sự hiện diện của cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước tại hội thảo cho thấy sự quan tâm chung đối với việc phát triển AI đáng tin cậy.

Hợp tác về công nghệ, dữ liệu và nhân lực

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Tiến trình Hiroshima AI, vốn do Nhật Bản khởi xướng tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Hiroshima vào tháng 5/2023, là một khuôn khổ hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy các nguyên tắc quản trị AI cho các hệ thống AI tiên tiến và AI tạo sinh.

Đến tháng 12/2023, các Bộ trưởng G7 đã chính thức thông qua Khuôn khổ Chính sách Toàn diện Hiroshima AI, bao gồm 4 trụ cột quan trọng: Báo cáo của OECD về nhận thức chung đối với rủi ro và cơ hội của AI tạo sinh; Các nguyên tắc hướng dẫn quốc tế áp dụng cho tất cả các bên tham gia hệ sinh thái AI; Bộ Quy tắc ứng xử quốc tế dành cho các tổ chức phát triển AI nâng cao và các dự án hợp tác kỹ thuật nhằm phòng, chống thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Để mở rộng sự đồng thuận quốc tế vượt khỏi phạm vi G7, Nhóm bạn bè Tiến trình Hiroshima AI đã chính thức được thành lập vào tháng 5/2024. Tính đến tháng 10/2026, Nhóm bạn bè đã thu hút sự tham gia của 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam và nhiều quốc gia ASEAN.

Song song với đó, Cộng đồng đối tác ra đời từ tháng 2/2025 cũng đã quy tụ 51 tập đoàn công nghệ và tổ chức quốc tế lớn như Google, Microsoft, IBM, Adobe, Anthropic, Fujitsu, NTT, NEC, Ngân hàng Thế giới (World Bank) và OECD.

Vừa qua, Cuộc họp trực tiếp lần thứ hai của Nhóm bạn bè diễn ra vào tháng 3/2026 tại Tokyo với 190 đại biểu đã thông qua Kế hoạch Hành động 2026, hướng tới Cuộc họp trực tiếp lần thứ ba dự kiến tổ chức vào tháng 2/2027 tại Tokyo.

Trong khuôn khổ này, Việt Nam và Nhật Bản hướng tới tăng cường hợp tác giữa các chính phủ và kết nối “ba nhà”. Nội dung hợp tác gồm xây dựng chiến lược, hoàn thiện pháp lý về AI; phát triển mô hình ngôn ngữ lớn phù hợp với tiếng Việt và văn hóa Việt Nam; tăng cường chia sẻ dữ liệu. Hai bên cũng chú trọng đầu tư mạng quang tốc độ cao, mạng 5G, trung tâm dữ liệu xanh, triển khai giải pháp phòng, chống thông tin giả trên Internet và đào tạo nhân lực thông qua Chương trình Học viện AI.

Các đại biểu dự hội thảo vào chiều 29/10, tại thành phố Hạ Long. (Ảnh: MINH DUY)

Các nội dung trao đổi tại hội thảo là cơ sở để hai bên tiếp tục xây dựng chương trình hợp tác về công nghệ, nhân lực và quản trị AI. Việc gắn các nguyên tắc chung với từng hoạt động cụ thể sẽ hỗ trợ phát triển ứng dụng phù hợp với tiếng Việt, bảo vệ người dùng và nâng cao năng lực triển khai trong nước.

Hội thảo Việt Nam-Nhật Bản về triển khai các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ Nhóm bạn bè Sáng kiến Tiến trình Hiroshima AI thể hiện cam kết của Việt Nam và Nhật Bản trong việc chuyển hóa các nguyên tắc quản trị AI quốc tế thành những hành động thiết thực, góp phần kiến tạo một tương lai số an toàn, bảo mật và thịnh vượng cho cả hai quốc gia và khu vực.