Bắc Ninh đổi mới công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Già hóa dân số đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hệ thống an sinh xã hội và y tế, đặc biệt trong công tác phòng bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm và chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Vấn đề này đòi hỏi ngành y tế không chỉ tập trung điều trị khi người cao tuổi mắc bệnh mà cần chuyển mạnh sang quản lý sức khỏe chủ động ngay từ cộng đồng. Việc theo dõi sức khỏe thường xuyên, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng và hỗ trợ sức khỏe tinh thần sẽ góp phần hạn chế biến chứng, giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tăng cường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Tại Bắc Ninh, toàn tỉnh hiện có khoảng 160.000-170.000 người cao tuổi, chiếm gần 11-12% dân số. Trong đó, trên 65% người cao tuổi mắc ít nhất một bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch... Đây là những bệnh thường đòi hỏi quá trình điều trị và theo dõi lâu dài, đồng thời có thể làm gia tăng nguy cơ biến chứng, suy giảm chức năng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống nếu không được quản lý tốt.

Cán bộ Trạm Y tế Lục Ngạn khám, tư vấn sức khỏe cho người dân thôn Muối. Ảnh ĐT

Thực hiện Chiến lược quốc gia về Người cao tuổi giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045, ngành Y tế Bắc Ninh đã xây dựng kế hoạch triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người cao tuổi trên địa bàn.

Mục tiêu xuyên suốt là cụ thể hóa các nội dung của chiến lược quốc gia trong phạm vi ngành Y tế, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng mạng lưới chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Từ phòng bệnh, khám, chữa bệnh, quản lý bệnh mạn tính đến phục hồi chức năng đều được chú trọng, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của nhóm dân số này.

Hiện trên 90% trạm y tế xã, phường tại Bắc Ninh đã triển khai quản lý sức khỏe người cao tuổi; khoảng 70-75% người cao tuổi có hồ sơ quản lý sức khỏe ban đầu. Tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần/năm đạt khoảng 65-70% và tiếp tục được nâng lên.

Đưa chăm sóc sức khỏe đến gần người cao tuổi

Một trong những định hướng quan trọng là củng cố hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, giúp người cao tuổi tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi ngay tại nơi cư trú. Các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh không lây nhiễm được duy trì thường xuyên. Ước tính mỗi năm có khoảng 120.000-130.000 lượt người cao tuổi được khám, sàng lọc tại tuyến cơ sở.

Mạng lưới phát hiện sớm bệnh tật, chăm sóc và phục hồi chức năng cũng được mở rộng. Hiện 100% trung tâm y tế huyện, thị xã, thành phố triển khai quản lý bệnh không lây nhiễm, trong đó người cao tuổi chiếm tỷ lệ lớn.

Trong hệ thống điều trị, ngành Y tế Bắc Ninh định hướng phát triển chuyên ngành lão khoa. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh và một số cơ sở y tế đã bước đầu hình thành đơn nguyên lão khoa, với hàng trăm giường bệnh phục vụ người cao tuổi. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng khám, điều trị và chăm sóc đối tượng có nhiều bệnh lý đồng mắc, suy giảm chức năng hoặc cần phục hồi chức năng.

Đáng chú ý, mạng lưới tình nguyện viên chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng được định hướng xây dựng. Dự kiến mỗi xã, phường có một tổ tình nguyện từ 5-10 người; mỗi thôn có 3-5 tình nguyện viên, trực tiếp theo dõi, hỗ trợ người cao tuổi tại gia đình. Mô hình này góp phần tăng cường sự kết nối giữa gia đình, cộng đồng và hệ thống y tế, nhất là đối với người cao tuổi sống một mình hoặc gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc.

Hướng tới duy trì khả năng tự chăm sóc, sức khỏe tinh thần và sự tham gia xã hội

Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ dừng ở việc khám và điều trị bệnh mà còn hướng tới duy trì khả năng tự chăm sóc, sức khỏe tinh thần và sự tham gia xã hội.

Theo định hướng của ngành Y tế, các hoạt động truyền thông sẽ được triển khai đa dạng thông qua hội nghị, hội thảo, cuộc thi tìm hiểu pháp luật và truyền thông đại chúng. Trung bình mỗi năm, toàn tỉnh tổ chức hơn 300-400 buổi truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, tiếp cận hàng chục nghìn lượt người cao tuổi và người thân.

Cùng với đó, các mô hình như trung tâm chăm sóc ban ngày, xã thân thiện với người cao tuổi được định hướng triển khai. Hiện toàn tỉnh có khoảng 10-15 cơ sở trợ giúp xã hội và chăm sóc người cao tuổi đang được nâng cấp nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Người cao tuổi cũng được khuyến khích tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch, vui chơi, giải trí phù hợp với sức khỏe. Việc duy trì hoạt động thể chất, giao lưu xã hội và tham gia các hoạt động cộng đồng không chỉ góp phần nâng cao chất lượng sống mà còn giúp người cao tuổi duy trì sự chủ động, hạn chế nguy cơ suy giảm chức năng.

Đến năm 2035, Bắc Ninh đặt mục tiêu trên 95% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế; trên 85% được lập hồ sơ quản lý sức khỏe; ít nhất 80% được khám sức khỏe định kỳ hằng năm; 100% bệnh viện tuyến tỉnh có khoa hoặc đơn nguyên lão khoa.

Bên cạnh đó, công tác phòng, chống dịch bệnh và giảm nhẹ thiên tai đối với người cao tuổi cũng được chú trọng. Hằng năm, hàng chục lớp tập huấn kỹ năng chăm sóc, ứng phó dịch bệnh cho cán bộ y tế và cộng tác viên được tổ chức, góp phần bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

Với cách tiếp cận chuyển từ chăm sóc khi có bệnh sang quản lý sức khỏe chủ động, lấy y tế cơ sở, gia đình và cộng đồng làm nền tảng, công tác chăm sóc người cao tuổi tại Bắc Ninh đang hướng tới mục tiêu toàn diện hơn. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao sức khỏe mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội, để người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, có ích và tiếp tục phát huy vai trò trong gia đình, cộng đồng.