Bắc Ninh: Dồn lực giải các bài toán lớn về khoa học, công nghệ

Đề xuất bài toán từ nhu cầu thực tiễn

Năm 2026, thành phố Bắc Ninh có danh mục 16 bài toán lớn thường xuyên và 3 bài toán lớn theo Chương trình số 02-CTr/BCĐTW năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là những bài toán được các sở, ngành, địa phương đề xuất từ nhu cầu cấp thiết của thực tiễn với nhiều lĩnh vực khác nhau.

Bài toán lớn được Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất triển khai nhằm ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để quản lý rừng bền vững.

Là một trong những bài toán lớn về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số năm 2026 được phê duyệt, đề tài “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu viễn thám đa nguồn, đa thời gian trong giám sát hiện trạng rừng, ước tính sinh khối và trữ lượng carbon rừng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh” được kỳ vọng sẽ tạo ra công cụ giám sát, cảnh báo biến động, kiểm tra thực địa và quản lý rừng bền vững.

Theo ông Phí Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Bắc Ninh có khoảng 168 nghìn ha rừng và diện tích đã trồng cây rừng, trong đó, hơn 54 nghìn ha rừng tự nhiên, gần 93 nghìn ha rừng trồng; tỷ lệ che phủ rừng đạt 31,16%. Không gian quản lý rộng đặt ra yêu cầu quản lý, giám sát ngày càng cao. Hiện tại, Sở tích cực phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam triển khai các bước của bài toán lớn này nhằm xây dựng được bản đồ hiện trạng rừng của Bắc Ninh thông qua tích hợp dữ liệu viễn thám, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện biến động, ước tính sinh khối, trữ lượng carbon, hỗ trợ cảnh báo và ra quyết định quản lý.

Trong khi đó, bài toán lớn “Nghiên cứu, xây dựng nền tảng bản sao số phục vụ quản lý và phát triển đô thị thông minh thành phố Bắc Ninh” do Sở Xây dựng đề xuất hướng tới trực quan hóa các đối tượng, trạng thái và quá trình diễn ra trong đô thị thành mô hình số trực quan, dễ khai thác; tích hợp dữ liệu đa ngành, dữ liệu không gian, mô hình công trình và dữ liệu thời gian thực, phục vụ phân tích, mô phỏng, dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong quy hoạch, quản lý, vận hành đô thị. Hiện Sở Xây dựng đã có tờ trình đề nghị thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư dự án với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 48 tỷ đồng, đang chờ cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt và triển khai dự án.

Đẩy nhanh thủ tục triển khai

Theo rà soát của Sở Khoa học và Công nghệ, đến tháng 9/2026, việc triển khai các bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã bước đầu có các sản phẩm cụ thể. Hiện nay, có 2 bài toán hoàn thành gồm Đề án chuyển đổi số cấp xã giai đoạn 2026 - 2030 (Sở Khoa học và Công nghệ) và Cổng thông tin du lịch thông minh phường Yên Dũng tích hợp công nghệ VR360.

Các bài toán lớn về chuyển đổi số của Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 được xem xét gộp chung để hạn chế sự trùng lặp.

Đối với các bài toán đang triển khai, các đơn vị chủ trì đã thực hiện việc xây dựng đề án, hoàn thiện hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư, xây dựng thuyết minh và dự toán nhiệm vụ, triển khai các hệ thống, nền tảng và số hóa dữ liệu. Một số bài toán có phạm vi rộng, liên quan nhiều lĩnh vực đã được rà soát để tích hợp, lồng ghép, góp phần hạn chế trùng lặp, phân tán nguồn lực. Cụ thể, các bài toán lớn tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 được gộp thành một bài toán “Chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng trong khám chữa bệnh”; bài toán “Ứng dụng IoT, AI, Digital Twin trong giám sát ô nhiễm môi trường không khí” được gộp vào nhiệm vụ “Ứng dụng GIS, IoT, AI trong giám sát môi trường” thuộc Đề án tổng thể Bảo vệ môi trường thành phố giai đoạn 2026-2030.

Theo rà soát của Sở Khoa học và Công nghệ, đến tháng 9/2026, việc triển khai các bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã bước đầu có các sản phẩm cụ thể; đã có 2 bài toán hoàn thành.

Tuy nhiên, quá trình triển khai các bài toán lớn vẫn còn nhiều vướng mắc; một số bài toán có quy mô đầu tư lớn, cần thực hiện nhiều bước về chuẩn bị đầu tư, thẩm định, phê duyệt và bố trí nguồn lực trước khi triển khai. Chẳng hạn bài toán lớn “Nghiên cứu xây dựng bản đồ số năng lượng điện trực quan tại Bắc Ninh giúp bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới mục tiêu Net Zero”, sau khi rà soát và đánh giá kỹ lưỡng, Sở Công Thương nhận thấy chưa sẵn sàng về hạ tầng dữ liệu, công nghệ, nhân lực vận hành; khó khăn trong việc huy động nguồn lực xã hội hóa và chưa chứng minh được hiệu quả rõ ràng. Vì vậy, đơn vị đề xuất rút khỏi danh mục đã công bố. Ngoài ra, một số bài toán có liên quan đến các nền tảng, hệ thống dùng chung của Trung ương hoặc của thành phố cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tận dụng hiệu quả các hệ thống đã được triển khai.

Hiện nay, sau khi xem xét, Sở Khoa học và Công nghệ đã đề xuất Chủ tịch UBND thành phố cho phép rút 8 bài toán không còn phù hợp khỏi danh mục các bài toán lớn đã công bố. Để bảo đảm tiến độ và thời gian hoàn thành các bài toán lớn đã đăng ký, theo ông Nguyễn Gia Phong, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, Sở sẽ rà soát các bài toán lớn để đánh giá khó khăn, tham mưu UBND thành phố các giải pháp tháo gỡ. Đồng thời, Sở hướng dẫn các đơn vị chủ trì hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định; phối hợp thẩm định, trình phê duyệt và bố trí nguồn lực để triển khai. Các đơn vị cần thường xuyên cập nhật tình hình, kết quả triển khai, các khó khăn, vướng mắc và thời gian dự kiến hoàn thành gửi Sở Khoa học và Công nghệ tổng hợp, báo cáo UBND thành phố theo quy định.