Bắc Ninh: Hợp lực '3 nhà' xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới, định hình vị thế của tỉnh trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đào tạo tri thức gắn với nhu cầu thực tiễn

Nhằm thu hút và phát triển nguồn nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật trọng điểm, ngày 10/12/2025, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 113/NQ-HĐND ban hành Quy định chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo nhân lực phục vụ công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2025-2030.

Chính sách này góp phần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh, sinh viên tiếp cận các ngành học mũi nhọn, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp công nghệ cao của tỉnh trong thời gian tới.

Đào tạo nhân lực số tại Trường Cao đẳng công nghiệp Bắc Ninh.

Trước nhu cầu nhân lực công nghệ cao của “thủ phủ công nghiệp” Bắc Ninh, hệ thống các trường đại học, cao đẳng tại địa phương và các khu vực lân cận đã chủ động đổi mới phương thức đào tạo, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, từng bước tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Thị Huyền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang cho biết: “Nhà trường luôn xác định nhiệm vụ trọng tâm là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và khu vực. Năm 2026, trường tuyển sinh 20 ngành đào tạo, trong đó nhiều ngành đáp ứng trực tiếp nhu cầu phát triển công nghiệp công nghệ cao như: Công nghệ thông tin, Kỹ thuật cơ điện tử và Kỹ thuật điều khiển, tự động hóa”.

Tại Trường Cao đẳng Công nghệ Việt - Hàn Bắc Giang, định hướng đào tạo đang chuyển mạnh từ đào tạo kỹ năng nghề sang đào tạo gắn với đổi mới sáng tạo và công nghệ cao. Nhà trường đầu tư hàng chục tỷ đồng xây dựng hệ thống Smart Factory, AI-Robot, Drone phục vụ đào tạo và thực hành.

Sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn trực tiếp tham gia vận hành các mô hình công nghệ hiện đại tại mạng lưới hơn 200 doanh nghiệp đối tác, trong đó có nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Samsung, Foxconn, Hana Micron và Goertek... Nhờ chương trình học bám sát nhu cầu thực tiễn nên tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp luôn đạt từ 93% đến 97%.

Hoàn thiện cơ chế để liên kết phát huy hiệu quả

Theo ông Lê Xuân Tâm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, việc thúc đẩy mô hình liên kết “3 nhà” theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW đang được tỉnh đặc biệt quan tâm. Trọng tâm là kết nối nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu của các cơ sở đào tạo, dưới sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách của Nhà nước.

Tỉnh đã công bố danh mục các “bài toán lớn” ưu tiên trong các lĩnh vực nông nghiệp thông minh, môi trường, chuyển đổi số, hạ tầng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, giáo dục đào tạo, quy hoạch đô thị, giao thông, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Trong mô hình liên kết “3 nhà”, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo cơ chế, chính sách; doanh nghiệp là trung tâm của nhu cầu thị trường và ứng dụng công nghệ; còn nhà trường là nơi đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao tri thức.

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực song thực tế cho thấy mối liên kết “3 nhà” vẫn còn những hạn chế cần tiếp tục tháo gỡ. Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là cơ chế đặt hàng nghiên cứu từ phía Nhà nước và doanh nghiệp chưa thực sự rõ nét, chưa xuất phát từ nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp hoặc yêu cầu phát triển của địa phương dẫn tới kết quả nghiên cứu chưa được ứng dụng rộng rãi vào thực tiễn.

Các doanh nghiệp vẫn chủ yếu đóng vai trò tiếp nhận công nghệ, chưa tham gia sâu vào quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Các cơ sở đào tạo, nghiên cứu cũng chưa hình thành những nhóm nghiên cứu mạnh có khả năng giải quyết bài toán lớn từ thực tiễn sản xuất.

Để khắc phục những hạn chế này, cần chuyển mạnh sang mô hình liên kết theo hướng Nhà nước đặt hàng, nhà trường nghiên cứu và doanh nghiệp đồng hành ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm. Đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo, nghiên cứu tham gia giải quyết bài toán phát triển của địa phương. Quan tâm bố trí kinh phí hỗ trợ thử nghiệm, tạo điều kiện để các ý tưởng sáng tạo được phát triển thành sản phẩm có giá trị ứng dụng thực tiễn.

Với mong muốn để các ý tưởng sáng tạo phát huy hiệu quả trong thực tiễn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đông, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ kiến nghị tỉnh cần sớm hình thành Trung tâm kết nối khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời tổ chức nhiều hơn các sự kiện kết nối khoa học công nghệ chuyên sâu theo từng lĩnh vực. Nghiên cứu áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học và thiết lập các hành lang pháp lý thử nghiệm. Cần quan tâm bố trí kinh phí, có cơ chế ưu đãi thuế, khuyến khích doanh nghiệp thành lập các quỹ đổi mới sáng tạo dùng chung với nhà trường...

Trong bối cảnh phát triển mới, việc đẩy mạnh liên kết “3 nhà” sẽ giúp Bắc Ninh giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao để trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, phát triển nhanh và bền vững của cả nước.