Bắc Ninh: Kiểm sát chặt hiện trường, nâng chất lượng điều tra án

Kiểm sát ngay từ đầu

Trong mỗi vụ án, hiện trường là nơi lưu giữ những dấu vết đầu tiên, có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định diễn biến vụ việc, hành vi phạm tội và trách nhiệm của những người liên quan. Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, kiểm sát viên có mặt ngay từ khi khám nghiệm hiện trường để kiểm sát tính hợp pháp của hoạt động điều tra, bảo đảm việc thu thập, bảo quản vật chứng, dấu vết được thực hiện khách quan, đúng quy định; cùng đó kịp thời phát hiện những vấn đề cần tiếp tục xác minh, đề ra yêu cầu điều tra, góp phần hạn chế bỏ sót chứng cứ, nâng cao chất lượng giải quyết vụ án. Từ đầu năm đến nay, viện kiểm sát nhân dân hai cấp trong tỉnh đã ban hành 1.737 yêu cầu điều tra, giúp cơ quan điều tra bổ sung chứng cứ, tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án.

Cán bộ Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh kiểm sát hiện trường vụ vi phạm môi trường tại phường Nhân Hòa.

Tại những hiện trường diễn ra trong đêm, mưa lớn hoặc ở địa bàn phức tạp, đòi hỏi kiểm sát viên phải có mặt ngay từ đầu, giữ vững tính khách quan, bản lĩnh nghề nghiệp và khả năng đánh giá chứng cứ. Đơn cử như vụ phát hiện thi thể một nam thanh niên tại rãnh thoát nước ven quốc lộ 31, thuộc địa bàn xã Yên Định. Ban đầu, vụ việc được nhận định có thể liên quan đến tai nạn giao thông. Tuy nhiên, qua nghiên cứu dấu vết tại hiện trường, kiểm sát viên nhận thấy một số chi tiết chưa phù hợp với nhận định này nên đề nghị cơ quan điều tra tiếp tục xác minh, rà soát dữ liệu camera và làm rõ các manh mối liên quan. Qua đó xác định, trước thời điểm xảy ra vụ việc, hai nhóm thanh niên mang theo hung khí đã xảy ra xô xát trên đường. Từ các tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố 17 bị can về tội "Gây rối trật tự công cộng".

Đêm 11/6, tại khu vực ngã ba thôn Đông Yên, xã Tam Đa xảy ra vụ cháy tại ba cửa hàng kinh doanh điện thoại. Sau khi lực lượng công an khống chế đám cháy, kiểm sát viên đã phối hợp với lực lượng kỹ thuật hình sự kiểm sát việc ghi nhận dấu vết, thu giữ, niêm phong mẫu vật liên quan, đồng thời rà soát các tài liệu phục vụ xác định nguyên nhân vụ cháy. Kết quả xác minh cho thấy vụ việc có dấu hiệu của tội "Vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản".

Theo đồng chí Đặng Phương Linh, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 7, nhiều dấu vết tại hiện trường chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Vì vậy, kiểm sát viên phải có mặt kịp thời để kiểm sát việc bảo vệ hiện trường, thu giữ, niêm phong, bảo quản vật chứng; đồng thời phát hiện những nội dung cần tiếp tục xác minh, tránh để sót lọt chứng cứ.

Không để bỏ sót chứng cứ

Thực tiễn giải quyết các vụ án cho thấy, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan điều tra và viện kiểm sát ngay từ giai đoạn khám nghiệm hiện trường có ý nghĩa quan trọng trong việc thu thập đầy đủ chứng cứ, bảo đảm việc điều tra khách quan, toàn diện. Trong hơn 30 vụ án đặc biệt nghiêm trọng do Phòng Thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra và kiểm sát xét xử sơ thẩm án hình sự về trật tự xã hội (Phòng 2), Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh trực tiếp kiểm sát trong một năm qua, nhiều yêu cầu của kiểm sát viên về mở rộng phạm vi khám nghiệm, thu thập bổ sung vật chứng, xác minh các dấu vết tại hiện trường đã được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh tiếp thu, triển khai kịp thời. Qua đó, nhiều tình tiết then chốt được phát hiện, góp phần xác định đúng vai trò của các đối tượng và củng cố hệ thống chứng cứ phục vụ điều tra.

Từ đầu năm đến nay, Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp trong tỉnh đã thực hành quyền công tố, kiểm sát khởi tố mới 1.545 vụ án hình sự, với 3.274 bị can; thụ lý kiểm sát điều tra 2.533 vụ án với 5.491 bị can. Các đơn vị đã ban hành 1.737 văn bản yêu cầu điều tra, góp phần giúp cơ quan điều tra bổ sung chứng cứ, tháo gỡ khó khăn trong quá trình xác minh, làm rõ vụ án.

Điển hình như vụ gây rối trật tự công cộng, giết người xảy ra tại phường Vân Hà. Qua nghiên cứu hiện trường, kiểm sát viên nhận thấy phạm vi khám nghiệm chưa bao quát hết hướng di chuyển của các đối tượng nên đề nghị mở rộng khu vực khám nghiệm. Trên cơ sở đó, cơ quan cảnh sát điều tra tiến hành khám nghiệm bổ sung, thu giữ phần mũi ba chĩa được sử dụng gây án cùng nhiều vật chứng quan trọng, góp phần làm rõ diễn biến vụ án.

Tương tự, ở vụ án xảy ra tại xã Cẩm Lý, từ việc đối chiếu lời khai với dấu vết tại hiện trường, kiểm sát viên phát hiện mâu thuẫn khi đối tượng khai chỉ bắn một phát nhưng hiện trường có hai vỏ đạn. Hai ngành thống nhất khám nghiệm hiện trường lần hai để xác định hướng đạn. Kết quả khám nghiệm bổ sung đã trở thành căn cứ quan trọng phục vụ giám định, làm rõ diễn biến vụ án và xử lý đúng hành vi phạm tội.

Mỗi dấu vết được ghi nhận đúng thời điểm, mỗi vật chứng được thu giữ đúng quy định đều góp phần củng cố hệ thống chứng cứ, tạo cơ sở để các cơ quan tiến hành tố tụng xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; đồng thời nâng cao chất lượng điều tra. Đồng chí Lưu Hồng Anh, Trưởng Phòng 2, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh cho biết: "Qua điều tra các vụ án đặc biệt nghiêm trọng cho thấy, hiệu quả khám phá án được nâng lên rõ rệt khi lực lượng công an và ngành kiểm sát phối hợp chặt chẽ ngay từ hoạt động khám nghiệm hiện trường. Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng giải quyết vụ án. Hai ngành thường xuyên trao đổi, thống nhất đánh giá dấu vết, vật chứng, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình điều tra. Nhờ đó, nhiều vụ án được làm rõ ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế bỏ sót chứng cứ, bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật".