Bắc Ninh: Ngăn chặn khai thác tận diệt thủy sản

Xử lý nhiều vụ khai thác thủy sản trái phép

Bắc Ninh có hệ thống sông, hồ, ao phong phú với hơn 23 nghìn ha mặt nước, thuận lợi cho phát triển thủy sản, tạo sinh kế cho người dân và duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Chỉ riêng năm 2025, sản lượng thủy sản nuôi trồng và khai thác tự nhiên trong toàn tỉnh đạt gần 99.700 tấn, mang lại giá trị hơn 2.911 tỷ đồng.

Một số người dân đánh bắt cá bằng kích điện trên sông Lục Nam, đoạn qua phường Chũ.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng khai thác thủy sản trái phép, đặc biệt là sử dụng xung điện mang tính tận diệt có dấu hiệu gia tăng. Ngày 13/5 vừa qua, lực lượng chức năng phường Vân Hà phát hiện anh N.V.L ở thôn Nguyệt Đức sử dụng bộ kích điện đánh bắt cá trên sông Cầu. Tang vật thu giữ gồm một bình ắc quy, bộ kích điện, hai vợt có kết nối dây điện và một số cá thể cá còn sống.

Sau khi được tuyên truyền, giải thích, người vi phạm thừa nhận hành vi sử dụng kích điện khai thác thủy sản là trái quy định pháp luật. Toàn bộ số cá được lực lượng chức năng thả về môi trường tự nhiên, đồng thời lập biên bản xử lý hành vi vi phạm theo quy định.

Theo Nghị định 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi sử dụng kích điện để khai thác thủy sản trái phép bị phạt từ 3 đến 50 triệu đồng. Ngoài xử phạt tiền, người vi phạm còn bị tịch thu công cụ kích điện, buộc thả thủy sản còn sống về môi trường tự nhiên.

Không chỉ tại phường Vân Hà, gần đây, người dân các phường, xã như: Đa Mai, Nhã Nam, Phượng Sơn, Chũ… cũng phát hiện nhiều trường hợp sử dụng kích điện đánh bắt thủy sản.

Ông Nguyễn Văn Sinh, phường Chũ lo lắng kể: “Từ tháng 4 đến nay, khi đi bộ ven sông Lục Nam, tôi thấy người dân đánh bắt cá bằng xung điện xuất hiện nhiều hơn. Thuyền kích điện vừa lướt qua là cá, tôm nổi lên mặt trắng bụng, rồi nhanh chóng thu gom”.

Theo ngành chuyên môn, đánh bắt thủy sản bằng xung điện là hình thức khai thác mang tính hủy diệt. Dòng điện phát ra tác động tới hầu hết sinh vật sống trong vùng ảnh hưởng, bất kể kích thước hay độ tuổi. Điều đáng lo ngại là hình thức khai thác này không chỉ làm giảm số lượng các loài thủy sản trưởng thành mà còn tiêu diệt cá con, trứng cá và nhiều sinh vật thủy sinh khác.

Hậu quả là khả năng tái tạo nguồn lợi tự nhiên bị suy giảm nghiêm trọng, đa dạng sinh học bị đe dọa và hệ sinh thái thủy vực mất cân bằng. Không ít loài thủy sinh có nguy cơ suy giảm quần thể nếu tình trạng này kéo dài. Bên cạnh đó, việc sử dụng điện để khai thác thủy sản còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho chính người sử dụng và người dân sinh sống xung quanh.

Chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Với tiềm năng mặt nước phong phú, thủy sản không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn là một trong những ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng khu vực nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trước tình trạng khai thác trái phép thủy sản, các cấp, ngành và địa phương trong tỉnh đang đẩy mạnh các hoạt động bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản, nỗ lực phục hồi hệ sinh thái và nâng cao ý thức cộng đồng. Các hoạt động tái tạo nguồn lợi thủy sản thường được tổ chức vào dịp lễ hội, ngày rằm, mồng một âm lịch hằng tháng, Ngày Quốc tế đa dạng sinh học (22/5), lễ Vu Lan (15/7)...

Thả phóng sinh thủy sản trên sông Cầu.

Mới đây, tại lễ khánh thành quần thể di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh chùa An Lạc, thôn Mai Thượng, xã Xuân Cẩm, hàng vạn con cá giống được các tăng ni, phật tử và du khách thả phóng sinh trên sông Cầu.

Trên sông Thương, sông Lục Nam, hồ Khuôn Thần, Cấm Sơn, hồ điều hòa trong khu dân cư... cũng thường được bổ sung nguồn lợi thủy sản tự nhiên, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ môi trường sinh thái.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác xử lý vẫn gặp không ít khó khăn. Các đối tượng thường hoạt động vào sáng sớm hoặc đêm khuya, sử dụng phương tiện nhỏ, di chuyển liên tục trên sông. Khi phát hiện lực lượng chức năng, họ nhanh chóng rời khỏi hiện trường hoặc vứt bỏ thiết bị xuống nước để tránh bị xử lý.

Trong khi đó, địa bàn rộng, lực lượng ở cơ sở còn mỏng nên việc kiểm tra, kiểm soát thường xuyên gặp nhiều khó khăn. Theo đó, cùng với công tác tái tạo nguồn lợi, các địa phương cần tăng cường quản lý, ngăn chặn khai thác tận diệt ngay từ cơ sở. Tại những khu vực thường xuyên xảy ra vi phạm, lực lượng công an, dân quân và các tổ tự quản thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi vi phạm.

Trước diễn biến gia tăng của các hành vi khai thác thủy sản trái phép, tháng 6/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi ký Công văn số 5518/UBND-NN yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản trên địa bàn. UBND tỉnh yêu cầu đẩy mạnh kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng xung điện, ngư cụ cấm; tăng cường tuyên truyền để người dân nhận thức rõ tác hại của việc khai thác tận diệt.

Theo ông Phí Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, bảo vệ nguồn lợi thủy sản cần được thực hiện đồng bộ từ ngăn chặn khai thác hủy diệt đến phục hồi các quần thể thủy sinh tự nhiên. Bởi lẽ, nếu chỉ tập trung thả giống mà không kiểm soát tốt hoạt động khai thác trái phép thì hiệu quả tái tạo sẽ không bền vững. Vì vậy, các địa phương cần tiếp tục quan tâm phát triển mô hình đồng quản lý nguồn lợi thủy sản, huy động tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ các thủy vực tự nhiên, ngăn chặn hành vi đánh bắt tận diệt.