Bắc Ninh: Ngăn chặn thất thoát từ khai thác đất san lấp

Nhiều doanh nghiệp vi phạm

Qua thanh tra hoạt động khai thác đất san lấp tại 7 doanh nghiệp mới đây, cơ quan chức năng phát hiện nhiều vi phạm. Điển hình là Công ty trách nhiệm hữu hạn Tư vấn Đầu tư và Xây dựng công trình Đức Tâm (xã Tam Tiến). Theo giấy phép năm 2023, doanh nghiệp được khai thác đất san lấp tại xã Yên Thế công suất 110 nghìn m³/năm. Tuy nhiên, qua thanh tra, doanh nghiệp khai thác đất san lấp khi chưa hoàn thiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất; quản lý mốc giới chưa đúng quy định; mở đường, tổ chức khai thác sai thiết kế, sử dụng khoáng sản không đúng mục đích và chưa hoàn thiện hệ thống thu gom nước, hố lắng.

Cán bộ phường Kép thường xuyên kiểm tra hoạt động khai thác đất san lấp trên địa bàn.

Tương tự, Công ty trách nhiệm hữu hạn Xây dựng và Thương mại Phúc Thịnh (phường Kép) được cấp phép khai thác đất san lấp tại khu vực Hố Nóng, phường Kép. Kết luận thanh tra xác định, năm 2025, doanh nghiệp khai thác vượt 15,5% công suất; không lưu trữ đầy đủ dữ liệu trạm cân, camera giám sát; để mất 2 trong tổng số 6 mốc giới và chưa hoàn tất thủ tục đóng cửa mỏ, lập phương án cải tạo, phục hồi môi trường dù giấy phép đã hết hạn. Hay như Công ty trách nhiệm hữu hạn Vận tải Hoàng Cơ (phường Lục Nam) khai thác tại khu vực dốc Cửa Khuôn, xã Nghĩa Phương khi chưa hoàn thiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất; mốc giới khai thác thực tế có vị trí sai khác so với giấy phép, hệ thống rãnh thoát nước và hố lắng chưa được xây dựng đầy đủ.

Ngoài 3 doanh nghiệp trên, Thanh tra thành phố Bắc Ninh còn chỉ ra nhiều tồn tại của Công ty cổ phần Cảng Tiên Du; Công ty trách nhiệm hữu hạn Xây dựng và Thương mại Nguyễn Tuấn; Công ty cổ phần Sản xuất và Thương mại Đại Lục; Công ty cổ phần Đầu tư 379. Các đơn vị này khai thác đất san lấp mặt bằng tại những xã: Tiên Lục, Nam Dương, Nhã Nam, Đèo Gia. Vi phạm của các đơn vị này là khai thác ngoài phạm vi hoặc không đúng trình tự thiết kế; chưa hoàn thiện thủ tục đất đai; chưa thực hiện nghiêm quản lý sản lượng khoáng sản qua trạm cân, báo cáo hoạt động, ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường và thực hiện nghĩa vụ thuế, phí chưa đầy đủ.

Những sai phạm được phát hiện cho thấy ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế. Công tác hậu kiểm, giám sát tại một số địa bàn chưa được thực hiện thường xuyên.

Xử lý nghiêm gắn với tăng cường kiểm soát

Trước những vi phạm trên, thành phố đang yêu cầu các doanh nghiệp khắc phục tồn tại, đồng thời, giao trách nhiệm cụ thể cho từng sở, ngành, địa phương trong quản lý hoạt động khai thác. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty trách nhiệm hữu hạn Vận tải Hoàng Cơ và Công ty trách nhiệm hữu hạn Tư vấn Đầu tư và Xây dựng công trình Đức Tâm, mỗi doanh nghiệp 70 triệu đồng do không thực hiện đầy đủ yêu cầu về bảo vệ môi trường trong báo cáo đánh giá tác động môi trường, cụ thể là chưa xây dựng đầy đủ hệ thống rãnh thu gom, thoát nước và hố lắng. Cơ quan Thuế thành phố Bắc Ninh đã xử phạt Công ty trách nhiệm hữu hạn Tư vấn Đầu tư và Xây dựng công trình Đức Tâm hơn 51,5 triệu đồng.

Công ty trách nhiệm hữu hạn Vận tải Hoàng Cơ vi phạm trong hoạt động khai thác đất san lấp mặt bằng.

Đối với các vi phạm khác được nêu trong kết luận thanh tra, các sở, ngành chức năng liên quan đang tiếp tục rà soát, xác định hành vi, thẩm quyền và lập hồ sơ xử lý theo quy định. Ông Ngô Chí Quang, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: “Đơn vị đang đối chiếu hồ sơ, kết luận thanh tra với các quy định pháp luật để xem xét, tham mưu xử lý các doanh nghiệp vi phạm thuộc lĩnh vực quản lý khoáng sản. Việc xử lý căn cứ vào hành vi, mức độ vi phạm và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân”.

Tại Thông báo số 660/TB-UBND ngày 19/10/2026, Chủ tịch UBND thành phố Phạm Hoàng Sơn yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp kiểm tra, đối chiếu hồ sơ cấp phép với thực tế khai thác, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh tình trạng khai thác vượt ranh giới, độ sâu, công suất...

Cùng với xử lý các trường hợp vi phạm, tại Thông báo số 660/TB-UBND ngày 19/10/2026, Chủ tịch UBND thành phố Phạm Hoàng Sơn yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp kiểm tra, đối chiếu hồ sơ cấp phép với thực tế khai thác, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh tình trạng khai thác vượt ranh giới, độ sâu, công suất. Doanh nghiệp phải thực hiện đúng phương án khai thác được duyệt; công khai thông tin mỏ, giá bán; lắp đặt camera, ghi nhật ký và kết nối dữ liệu với Sở Công Thương để kiểm soát sản lượng. Đồng thời, bảo đảm an toàn lao động, giao thông, bảo vệ công trình hạ tầng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phục hồi môi trường.

Theo Sở Công Thương, giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến cần hơn 982 triệu m³ đất làm vật liệu san lấp. Hiện toàn thành phố có 23 mỏ đang hoạt động bình thường, với tổng trữ lượng hơn 115 triệu m³; 41 mỏ chưa đi vào khai thác. Thực tế này đặt ra yêu cầu vừa tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục để sớm đưa các mỏ đủ điều kiện vào hoạt động, vừa tăng cường kiểm soát các mỏ đang khai thác, bảo đảm nguồn cung hợp pháp và hạn chế thất thoát tài nguyên.

Nhu cầu đất san lấp phục vụ phát triển hạ tầng còn rất lớn song việc bảo đảm nguồn cung không thể đánh đổi bằng tình trạng khai thác tùy tiện, vi phạm quy định. Cùng với tháo gỡ vướng mắc để đưa các mỏ đủ điều kiện vào hoạt động, các ngành liên quan, địa phương cần duy trì kiểm tra, giám sát thường xuyên, xử lý nghiêm sai phạm.