Bắc Ninh: Nhân rộng những 'cánh đồng không bước chân'

Hiệu quả từ những chiếc máy bay không người lái

Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, tổ cơ giới hóa của anh Nguyễn Đình Huỳnh, thôn Phú Lâu, xã Trung Chính đã khẩn trương "đi bay" cùng bạn đồng hành - máy bay không người lái. Từ năm 2023, anh đầu tư 4 chiếc máy để cung cấp dịch vụ gieo sạ, phun thuốc bảo vệ thực vật cho nông dân. Mỗi mùa vụ, với diện tích gieo sạ khoảng 500-700 ha; diện tích phun thuốc từ 1- 2 nghìn ha, 4 chiếc máy ít khi có thời gian nghỉ. Anh Huỳnh cho biết: "Nếu như trước đây, nông dân phun 1 mẫu ruộng mất cả buổi sáng, chân tay lấm bùn thì nay chỉ cần 7 phút, một chiếc máy bay có thể phun thuốc xong cho cả 1 ha. Vì vậy, ngày càng nhiều người liên hệ để đặt dịch vụ, chúng tôi phải sắp xếp cho kịp thời vụ. Năm nay, giá thuê máy bay ổn định, khoảng 650 nghìn đồng/ ha gieo sạ và gần 500 nghìn đồng/ ha phun thuốc".

Máy bay không người lái phun thuốc diệt cỏ trên thửa ruộng của ông Nguyễn Văn Tú, thôn An Quang, xã Đông Cứu.

Đứng đầu bờ nhìn chiếc máy bay thực hiện phun thuốc trên ruộng canh tác giống nếp PD2 của mình tại thôn An Quang, xã Đông Cứu, ông Nguyễn Văn Tú có 12 ha lúa vụ xuân năm 2026 phấn khởi: "Nhà tôi thuê đất để cấy lúa hàng hóa, việc áp dụng máy bay không người lái giúp chúng tôi giải quyết được nhiều bài toán, nhất là vấn đề thuê nhân công cấy, phun thuốc bảo vệ thực vật. Không chỉ tiết kiệm thời gian, dịch vụ này còn giảm thiểu những tác hại từ việc tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật".

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến hết ngày 23/2, toàn tỉnh đã gieo cấy gần 36.000 ha lúa, đạt 50% kế hoạch. Trong đó, diện tích gieo xạ khoảng 21.000 ha, còn lại là diện tích lúa cấy tay hoặc bằng máy cấy rải hàng.

Là doanh nghiệp đầu tiên đưa thiết bị bay không người lái vào sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam từ năm 2015, Công ty cổ phần Đại Thành, phường Kinh Bắc hiện có nhiều dòng thiết bị đáp ứng đa dạng nhu cầu của khách hàng. Từ những chiếc máy phục vụ cho sản xuất ở đồng bằng, công ty giới thiệu nhiều sản phẩm phù hợp với địa hình đồi núi, sườn dốc, áp dụng cho sản xuất lúa, cây rau màu, cây ăn quả. Anh Đỗ Anh Tuấn, Trưởng phòng Kỹ thuật của Công ty phân tích: "Bên cạnh phân phối thiết bị công nghệ cao, chúng tôi đặc biệt chú trọng việc hướng dẫn sử dụng, chế độ bảo hành, bảo trì giúp nông dân sử dụng thiết bị đúng cách. Hiện nay, chúng tôi đẩy mạnh nghiên cứu, triển giải pháp định vị chính xác cao theo thời gian thực (DTALS) tự động lắp trên máy. Hệ thống này cho phép thu tín hiệu từ vệ tinh và xử lý với sai số dưới 5 cm tối ưu hiệu quả cho dẫn đường của thiết bị".

Với những hiệu quả thấy rõ, máy bay không người lái và các thiết bị hiện đại khác như máy cày, máy cấy, máy gặt đập liên hợp… đang được sử dụng phổ biến trên khắp các vùng sản xuất. Trong đó, diện tích lúa gieo sạ bằng thiết bị bay không người lái tăng qua các năm, chiếm khoảng 20% diện tích gieo sạ và 10% so với diện tích gieo cấy lúa. Nhờ áp dụng cơ giới hóa mạnh mẽ, gần 72 nghìn ha lúa vụ xuân năm 2026 được đẩy nhanh gieo cấy trong khung thời vụ tốt nhất.

Tạo điều kiện tối ưu cho cơ giới hóa

Theo ông Trần Xuân Dẫn, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, tại Bắc Ninh tình trạng thiếu nhân lực trong sản xuất nông nghiệp và chi phí thuê nhân công thời vụ tăng ngày càng phổ biến. Xác định vấn đề đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chỉ đạo đẩy mạnh cơ giới hóa giúp tối ưu chi phí đầu vào, nâng cao năng suất lao động, tăng hiệu quả kinh tế, xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa.

Công ty cổ phần Đại Thành đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng giải pháp định vị chính xác cao theo thời gian thực (DTALS) trên máy nông nghiệp.

Tuy nhiên, việc triển khai "cánh đồng không bước chân" với các thiết bị hiện đại cũng đối mặt với một số thách thức như chi phí đầu tư ban đầu cao khi mỗi chiếc máy bay có giá khoảng 300 - 500 triệu đồng. Ngoài ra, quỹ đất dành cho sản xuất nông nghiệp có xu hướng giảm, hệ thống điện, internet và các dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật chưa phát triển nên chưa tạo điều kiện hoạt động tốt cho cơ giới hóa. Một số nông dân lớn tuổi vẫn giữ tư duy canh tác truyền thống, khả năng tiếp cận, điều khiển thiết bị công nghệ cao còn hạn chế. Thị trường tiêu thụ nông sản chưa ổn định, giá cả bấp bênh, làm giảm động lực đầu tư của các tổ chức, cá nhân vào sản xuất nông nghiệp…

Để khuyến khích nhân rộng diện tích sử dụng máy bay không người lái và các thiết bị cơ giới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp, triển khai các nội dung hỗ trợ theo Nghị quyết số 127/2025/NQ-HĐND vừa ban hành nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng các chuỗi sản xuất ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ. Cùng với đó, các địa phương đẩy mạnh tích tụ ruộng đất, quy vùng sản xuất để tạo điều kiện tối ưu cho máy móc hoạt động. Tăng cường đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi, tiêu thoát nước... Tích cực tư vấn, hướng dẫn người dân lựa chọn máy móc, thiết bị phù hợp với điều kiện sản xuất, phối hợp tổ chức các lớp đào tạo về vận hành, sử dụng và sửa chữa thiết bị nông nghiệp. Định hướng mở rộng triển khai áp dụng máy bay không người lái trong phun thuốc bảo vệ thực vật trên cây vải và các cây ăn quả có múi. Hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật đối với từng loại cây trồng, gắn với áp dụng cơ giới hóa trong khâu thu hoạch, sơ chế và bảo quản nhằm nâng cao chất lượng nông sản.

Bài, ảnh: Huyền Thương