Bắc Ninh: Quan tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu vùng đặc biệt khó khăn

Đổi thay từ y tế cơ sở

Ở tuổi 75, bà Bùi Thị Quấn, thôn Trại Đảng đã quen với việc đến Trạm Y tế xã Đồng Kỳ để kiểm tra sức khỏe định kỳ. Bị tăng huyết áp nhiều năm, bà được quản lý điều trị tại trạm. Nhà chỉ cách trạm khoảng 2 km nhưng do đau xương khớp nên với bà Quấn, mỗi lần đi khám cũng khá vất vả. “May là trạm gần nhà, lại có đầy đủ thuốc men nên tôi không phải đi xa lên bệnh viện” - bà Quấn chia sẻ.

Nhân viên Trạm Y tế Đồng Kỳ hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc đúng cách.

Cũng giống như bà Quấn, ông Nguyễn Văn Dũng, 67 tuổi, thôn Đồng Lân cho biết khi mắc các bệnh thông thường như ho, sốt hoặc cần kiểm tra sức khỏe định kỳ, trạm y tế luôn là nơi ông tìm đến đầu tiên. Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Mơ ở thôn Cống Huyện thường đưa con gái đến trạm cách nhà khoảng 3 km để khám khi trẻ bị ho, sốt; chỉ khi bất thường mới chuyển lên tuyến trên. Những thay đổi trong thói quen khám, chữa bệnh của người dân phần nào cho thấy sự chuyển mình của hệ thống y tế cơ sở.

Trụ sở chính của Trạm Y tế Đồng Kỳ đặt tại thôn Trại Quân được xây dựng mới và đưa vào sử dụng từ năm 2023. Với cơ sở khang trang, trang thiết bị được bổ sung đồng bộ, trạm đã được UBND tỉnh công nhận đạt Bộ tiêu chí quốc gia về y tế giai đoạn đến năm 2030. Hiện trạm có 34 cán bộ, nhân viên y tế, trong đó có 7 bác sĩ, được tổ chức thành 3 bộ phận: Hành chính tổng hợp; Khám bệnh - chữa bệnh; Phòng bệnh - An toàn thực phẩm.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ y tế cũng chú trọng đổi mới phong cách phục vụ, thực hiện nghiêm 12 điều y đức, từng bước nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh. Nhờ đó, số lượng người dân đến khám ngày càng tăng. Riêng năm 2025, trạm tiếp nhận hơn 12 nghìn lượt khám, đạt 105% kế hoạch. Đây là kết quả của sự quan tâm đầu tư của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ chuyên môn của ngành y tế tuyến trên cùng nỗ lực của đội ngũ cán bộ y tế cơ sở.

Hiện đơn vị đang quản lý điều trị hơn 400 bệnh nhân tăng huyết áp, lập danh sách theo dõi gần 200 bệnh nhân tiểu đường. Các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế - dân số như tiêm chủng mở rộng, chăm sóc sức khỏe sinh sản, dân số - kế hoạch hóa gia đình, y tế học đường, vệ sinh môi trường… cũng được duy trì thường xuyên.

Đáng chú ý, công tác tiêm chủng mở rộng nhiều năm liền đạt trên 99% số trẻ dưới 1 tuổi được tiêm đủ mũi; trên địa bàn không xảy ra dịch bệnh lớn hay vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng.

Đưa dịch vụ y tế đến gần người dân

Không chỉ ở Đồng Kỳ, các trạm y tế tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, đặc biệt khó khăn khác cũng đang được tổ chức lại theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân.

Từ đầu năm 2026, Trạm Y tế Tây Yên Tử chính thức vận hành theo mô hình mới sau khi hợp nhất hai trạm y tế Thanh Luận và Tây Yên Tử. Hiện trạm duy trì hoạt động tại hai cơ sở cách nhau khoảng 5 km, phục vụ hơn 10.000 người dân ở 11 thôn. Nhờ đó, người dân ở các khu vực xa trung tâm thuận lợi hơn trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Thực tế cho thấy, khi cơ sở vật chất được cải thiện, đội ngũ y tế được nâng cao năng lực và dịch vụ ngày càng đa dạng, người dân sẽ chủ động tiếp cận dịch vụ ngay tại tuyến cơ sở, góp phần giảm tải cho tuyến trên và củng cố mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Tại Trạm Y tế thị trấn Tây Yên Tử, y học cổ truyền được xác định là một trong những thế mạnh. Các dịch vụ này chiếm khoảng 25-30% tổng số lượt khám, chữa bệnh hằng năm. Bác sĩ Nguyễn Văn Kiểm, Giám đốc Trạm Y tế Tây Yên Tử cho biết, trong thời gian tới đơn vị dự kiến phát triển thêm kỹ thuật sắc thuốc nam nhằm đa dạng hóa phương thức điều trị, nâng hiệu quả điều trị y học cổ truyền.

Song song với đó, công tác quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng cũng được chú trọng. Trạm đang thực hiện cấp phát thuốc định kỳ hằng tháng cho khoảng 700 bệnh nhân tăng huyết áp, đồng thời dự kiến triển khai điều trị bệnh đái tháo đường trong thời gian tới.

Ngoài khám, chữa bệnh, Trạm Y tế Tây Yên Tử còn đóng vai trò quan trọng trong cấp cứu ban đầu và xử lý các tình huống khẩn cấp. Tuy số ca sơ, cấp cứu chỉ chiếm khoảng 1-2% tổng số lượt khám, chữa bệnh hằng năm nhưng cho thấy vai trò quan trọng của y tế cơ sở trong việc tiếp cận bệnh nhân sớm nhất, gần nhất. Bác sĩ Nguyễn Văn Kiểm cho biết thêm, cuối năm 2025, trạm đã phối hợp với các lực lượng chức năng cấp cứu kịp thời một trường hợp bị sốc nhiệt và ngạt khí độc do hỏa hoạn khi đốt nương. Bệnh nhân được sơ cứu bằng oxy và truyền dịch trước khi chuyển tuyến an toàn và hồi phục sức khỏe tốt.

Dù đã có nhiều chuyển biến tích cực, y tế cơ sở tại nhiều địa bàn khó khăn vẫn đối mặt với không ít thách thức. Tại xã Đồng Kỳ, địa bàn trải rộng với 42 thôn, bản, trong đó 2 bản xa nhất cách trụ sở chính của trạm tới hơn 20 km. Tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 52% dân số, trình độ dân trí không đồng đều. Sau khi sáp nhập, trạm có một trụ sở chính và 2 điểm y tế cách nhau 6-10 km, giao thông còn nhiều khó khăn nên việc tiếp cận dịch vụ y tế của người dân vùng sâu, vùng xa vẫn gặp trở ngại.

Bên cạnh đó, việc đi lại của người dân ở một số thôn, bản xa vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa khi nhiều tuyến đường xuống cấp, trơn trượt. Vì vậy, cùng với đầu tư cho y tế cơ sở, việc tiếp tục cải thiện hạ tầng giao thông nông thôn là rất cần thiết, giúp người dân thuận lợi hơn trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đồng thời hỗ trợ công tác cấp cứu, chuyển tuyến khi cần.

Một số trang thiết bị chuyên môn như máy xét nghiệm máu, nước tiểu, điện tim… vẫn còn thiếu tại hầu hết các trạm. Nếu được đầu tư đầy đủ, y tế cơ sở có thể triển khai thêm nhiều dịch vụ kỹ thuật, đặc biệt là xét nghiệm cơ bản và điều trị bệnh đái tháo đường.

Thực tế cho thấy, khi cơ sở vật chất được cải thiện, đội ngũ y tế được nâng cao năng lực và dịch vụ ngày càng đa dạng, người dân sẽ chủ động tiếp cận dịch vụ ngay tại tuyến cơ sở, góp phần giảm tải cho tuyến trên và củng cố mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu. Trong thời gian tới, cùng với đầu tư trang thiết bị và hoàn thiện mô hình tổ chức, y tế cơ sở ở các vùng khó khăn cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả truyền thông giáo dục sức khỏe, khẳng định vai trò “tuyến đầu” trong chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Bài, ảnh: Huệ Nguyễn