Bắc Ninh: Tăng năng lực xử phạt vi phạm đất đai

Phát hiện sớm, xử lý đúng quy định

Những năm qua, công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, do những tồn tại từ lịch sử, tác động của lợi ích kinh tế và những hạn chế trong quản lý, vi phạm pháp luật về đất đai vẫn xảy ra tại nhiều địa phương. Thực tế này đòi hỏi chính quyền cơ sở tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm, đồng thời nâng cao chất lượng xử lý từng vụ việc.

Lực lượng chức năng phường Đa Mai tháo dỡ các vi phạm đất đai trên địa bàn.

Tại phường Nếnh, từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương đã lập hồ sơ, ban hành quyết định xử phạt 24 trường hợp vi phạm đất đai, với tổng số tiền phạt 576 triệu đồng. Mới đây, phường xử phạt ông Nguyễn Văn H về hành vi chuyển đất nông nghiệp không phải đất trồng lúa sang đất ở. Theo quyết định, ông H bị phạt 50 triệu đồng, đồng thời phải nộp lại hơn 86,2 triệu đồng là khoản thu lợi bất hợp pháp và thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, cán bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nếnh, cho biết quá trình xử lý vi phạm đất đai đòi hỏi cán bộ chuyên môn phải kiểm tra hồ sơ, xác định chính xác hành vi, đối chiếu quy định để tham mưu hình thức, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả phù hợp. Mỗi vụ việc có đặc điểm riêng, nhất là những trường hợp tự ý chuyển mục đích sử dụng hoặc làm thay đổi hiện trạng đất. Vì vậy, việc thu thập tài liệu, xác định tính chất, mức độ vi phạm cần được thực hiện chặt chẽ. Bên cạnh tuyên truyền, vận động người dân tự giác chấp hành, địa phương kiên quyết xử lý những trường hợp đủ căn cứ theo quy định.

Tại phường Phượng Sơn, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm cũng được chú trọng. Mới đây, UBND phường ban hành quyết định xử phạt ông Trần Văn H, ở tổ dân phố Cầu Từ, do tự ý san lấp, hạ thấp bề mặt đất sản xuất nông nghiệp trên diện tích 261 m². Ông H bị phạt 7,5 triệu đồng, đồng thời buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận quyết định.

Theo thống kê của cơ quan chuyên môn, từ ngày 1/7/2025, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phố Bắc Ninh đã tiến hành xử phạt vi phạm hành chính đối với hơn 1,3 nghìn vụ vi phạm trong lĩnh vực đất đai. Các vi phạm chủ yếu là tự ý chuyển đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất và các loại đất nông nghiệp khác sang mục đích khác khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép; lấn, chiếm đất, hủy hoại đất và không đăng ký đất đai theo quy định.

Bổ sung kỹ năng, chuẩn hóa quy trình

Thực tế tại cơ sở cho thấy, việc phát hiện và xử lý vi phạm đất đai vẫn gặp nhiều khó khăn. Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, phạm vi quản lý, khối lượng công việc ở nhiều địa phương tăng lên, trong khi kinh nghiệm của đội ngũ cán bộ chuyên môn chưa đồng đều. Các quy định pháp luật về đất đai và xử phạt vi phạm hành chính thường xuyên được sửa đổi, bổ sung; mỗi vụ việc lại có đặc điểm riêng, đòi hỏi cán bộ phải nghiên cứu kỹ hồ sơ, căn cứ pháp lý trước khi tham mưu xử lý.

Trước những yêu cầu đặt ra, ngày 2/10/2026, UBND thành phố Bắc Ninh ban hành quyết định phê duyệt Đề án tăng cường năng lực chuyên môn, nghiệp vụ trong công tác xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực đất đai giai đoạn 2026 - 2030.

Tại phường Phương Liễu, trong 9 tháng năm 2026, địa phương phát hiện 16 trường hợp vi phạm đất đai. Qua kiểm tra, cán bộ chuyên môn đã vận động các hộ tự tháo dỡ phần vi phạm, không lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính. Kết quả này góp phần giải quyết các vụ việc ngay từ cơ sở, hạn chế việc phải áp dụng biện pháp xử phạt. Tuy nhiên, quá trình thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai, cán bộ chuyên môn vẫn gặp không ít khó khăn về nghiệp vụ. Ông Nguyễn Đức Mạnh, Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phương Liễu cho biết: “Việc tham mưu xử phạt yêu cầu cán bộ phải cập nhật thường xuyên các quy định pháp luật để xác định đúng hành vi, thẩm quyền, mức phạt. Đặc biệt, việc xác định khoản thu lợi bất hợp pháp trong một số vụ việc còn phức tạp, đòi hỏi căn cứ và phương pháp tính toán phù hợp”. Ông Mạnh đề xuất tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, xây dựng hồ sơ, tài liệu mẫu để cán bộ cơ sở có căn cứ tham khảo khi lập hồ sơ, xác định hành vi và tham mưu xử lý vi phạm, nhất là những vụ việc phức tạp.

Trước những yêu cầu đặt ra, ngày 2/10/2026, UBND thành phố Bắc Ninh ban hành quyết định phê duyệt Đề án tăng cường năng lực chuyên môn, nghiệp vụ trong công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai giai đoạn 2026-2030. Đề án đặt mục tiêu nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng thực tiễn và trách nhiệm công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm nhiệm vụ; phấn đấu 100% cán bộ thực hiện công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai được trang bị, cập nhật kiến thức pháp luật.

Theo đó, Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, xây dựng tài liệu hướng dẫn, tập trung vào thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử phạt; xác minh hành vi, thu thập chứng cứ, xác định khoản thu lợi bất hợp pháp và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, nhất là qua các tình huống thực tế. Tăng cường kiểm tra việc thi hành pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, kịp thời chấn chỉnh sai sót trong lập hồ sơ, ban hành quyết định và tổ chức thực hiện, bảo đảm xử lý đúng thẩm quyền, trình tự, quy định.