Bắc Ninh: Từ thủ phủ công nghiệp đến vị trí số 1 về xuất khẩu

Trong bối cảnh thương mại thế giới biến động nhanh, tiêu chuẩn xanh và yêu cầu công nghệ ngày càng khắt khe, xuất khẩu chỉ thực sự bền vững khi gắn với chiến lược dài hạn và sự tham gia sâu hơn của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị toàn cầu. Từ thực tiễn đó, Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh thực hiện chuyên đề về xuất khẩu, gồm tuyến bài phân tích và các hiến kế của nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhằm góp thêm góc nhìn, gợi mở giải pháp để Bắc Ninh giữ vững vị trí dẫn đầu và nâng cao chất lượng xuất khẩu trong giai đoạn phát triển mới.

Tỉnh Bắc Ninh đang ngày càng khẳng vị thế trên bản đồ xuất khẩu thế giới bởi sản phẩm của các tập đoàn công nghệ toàn cầu được xuất xưởng từ đây. Vị thế ấy tiếp tục được củng cố khi năm 2025 các doanh nghiệp đã góp phần đưa tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của tỉnh lên 182 tỷ USD, thiết lập kỷ lục dẫn đầu cả nước.

Tạo dựng nền móng

Quá trình vươn lên vị trí dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu cả nước của tỉnh Bắc Ninh là một hành trình bền bỉ từ một tỉnh thuần nông trở thành “thủ phủ công nghiệp công nghệ cao” với các dấu mốc quan trọng. Năm 1997, tỉnh Bắc Ninh bắt đầu xây dựng các khu công nghiệp như Quế Võ, Tiên Sơn… . Đây là những viên gạch đầu tiên tạo nền móng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng công nghiệp, dịch vụ. Những năm sau đó, tỉnh “trải thảm đỏ” thu hút đầu tư song chưa có nhiều dự án lớn. Giai đoạn 2001 - 2005, Bắc Ninh tiếp tục mở rộng thêm các khu công nghiệp và thu hút được nhiều dự án đầu tư nước ngoài (FDI), chất lượng các dự án tăng theo thời gian, từ đó bước vào sân chơi toàn cầu với kim ngạch xuất khẩu bước đầu khoảng 55 triệu USD/năm.

Khu công nghiệp Yên Lư.

Năm 2006, Việt Nam ra nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) như một cánh cửa lớn mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Tỉnh tập trung xúc tiến thu hút đầu tư các dự án điện tử công nghệ cao và công nghiệp phụ trợ từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), hướng tới thị trường đầu tư từ Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Từ năm 2008 đến 2020 là giai đoạn bứt phá nhờ “Người khổng lồ” khi Tập đoàn Samsung (Hàn Quốc) quyết định lựa chọn Khu công nghiệp Yên Phong để đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất điện thoại di động đầu tiên tại Việt Nam.

Theo Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghiệp Bắc Ninh Nguyễn Văn Phúc, từ năm 2021 - 2024 là giai đoạn tăng tốc và đa dạng hóa. Bắc Ninh mở rộng thu hút các tập đoàn bán dẫn và công nghệ xuyên quốc gia như: Amkor, Foxconn, Goertek, Hana Micron, Luxshare, Sungwoo, Victory Giant Technology… tạo đà “cực lớn” cho năng lực sản xuất hàng xuất khẩu. Tính chung giai đoạn 2021 - 2025 tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của Bắc Ninh ước đạt 659 tỷ USD, tăng 1,76 lần so với giai đoạn 2016 - 2020, góp phần quan trọng vào thúc đẩy tăng trưởng giá trị xuất khẩu của cả nước.

Kỷ lục mới

Sau một hành trình tạo dựng nền tảng và định vị thương hiệu trong nhóm tỉnh dẫn đầu xuất khẩu của cả nước, giai đoạn này Bắc Ninh bước vào bứt phá. Với quy mô 43/52 khu công nghiệp được phê duyệt quy hoạch, 64/96 cụm công nghiệp được đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và đi vào hoạt động, cùng sự góp mặt của gần 3.390 dự án FDI đưa Bắc Ninh trở thành một “siêu thủ phủ công nghiệp mới” của miền Bắc. Nguồn vốn của các doanh nghiệp đến từ 42 quốc gia, vùng lãnh thổ (hơn 46,65 tỷ USD) chủ yếu đầu tư vào các ngành sản xuất, cung ứng sản phẩm điện tử viễn thông, linh kiện, bán dẫn... Lợi thế này không chỉ tạo cho Bắc Ninh thế mạnh nâng cao giá trị xuất khẩu, mà còn thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng quy mô nền kinh tế lên nhóm dẫn đầu.

Năm 2025 dù thị trường không ít khó khăn và biến động, song tỉnh có nhiều chính sách nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, cải thiện môi trường kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thúc đẩy sản xuất, nâng cao kim ngạch xuất khẩu. Từ tháng 7/2025 đã ghi nhận “cuộc đổi ngôi” lịch sử giữa tỉnh Bắc Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh. Lần đầu tiên Bắc Ninh vươn lên vị trí số 1 cả nước về xuất khẩu với tổng kim ngạch 8,68 tỷ USD trong một tháng. Mức tăng trưởng này được phát huy liên tục đến hết năm, nhờ đó Bắc Ninh bứt phá vươn lên và duy trì vị trí dẫn đầu cả nước về giá trị xuất khẩu.

Phân tích về mức tăng trưởng này, Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Đình Hiếu cho biết, nguyên do cốt lõi của sự vươn lên này là nhờ tỉnh thực hiện chiến lược tập trung xúc tiến đầu tư vào các mặt hàng điện tử có giá trị gia tăng cao (chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch cả nước) và sự phục hồi mạnh mẽ của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Điển hình là ba nhà máy của Samsung (Samsung Electronics, Samsung Display, Samsung SDI) chiếm tỷ trọng khoảng 70% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Sau 17 năm đi vào sản xuất tại Bắc Ninh, Samsung không chỉ xuất xưởng gần 2 tỷ sản phẩm thông minh thuộc hệ sinh thái Galaxy, mà còn là “cửa ngõ” để mở rộng các sản phẩm và giải pháp tích hợp AI sang những thị trường tương đồng trong khu vực Đông Nam Á và châu Đại Dương.

Kết thúc năm 2025, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu toàn tỉnh ước đạt 182 tỷ USD, vượt kế hoạch đề ra, chiếm tới 20,2% tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của cả nước và thiết lập vị trí dẫn đầu. Đây là mức tăng trưởng cao nhất từ trước đến nay, đánh dấu một cột mốc quan trọng của hoạt động thương mại hàng hóa. Trong đó, xuất khẩu ước đạt 94 tỷ USD, tăng 36,1% so với cùng kỳ; nhập khẩu ước đạt 88 tỷ USD, tăng 38,3% so với cùng kỳ. Giá trị xuất siêu đạt 6 tỷ USD, chiếm tới gần 28,3% thặng dư thương mại cả nước (6/21,2 tỷ USD).

Vị thế trung tâm công nghiệp công nghệ cao

Sự hội tụ của các thương hiệu toàn cầu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh không chỉ phản ánh môi trường đầu tư hấp dẫn, mà còn khẳng định vị thế trung tâm sản xuất công nghiệp lớn. Nền tảng xuất khẩu của Bắc Ninh chủ yếu đến từ các sản phẩm công nghệ cao, điện tử, linh kiện điện tử, tạo ra kim ngạch lớn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng thương mại và phát triển kinh tế.

Từ tháng 7/2025 đã ghi nhận “cuộc đổi ngôi” lịch sử giữa tỉnh Bắc Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh. Lần đầu tiên Bắc Ninh vươn lên vị trí số 1 cả nước về xuất khẩu với tổng kim ngạch 8,68 tỷ USD trong một tháng. Mức tăng trưởng này được phát huy liên tục đến hết năm, nhờ đó Bắc Ninh bứt phá vươn lên và duy trì vị trí dẫn đầu cả nước về giá trị xuất khẩu hàng hóa.

Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Canon Việt Nam, ông Shigeyuki Okamoto, Tổng Giám đốc cho biết: “Tỉnh Bắc Ninh có hệ thống cơ sở hạ tầng tốt, tập trung nhiều nhà cung ứng, nguồn nhân lực. Nhưng điều quan trọng không thể không nhắc tới là sự hỗ trợ kịp thời của chính quyền trong giải quyết, tháo gỡ khó khăn, hạn chế tối đa ảnh hưởng tới doanh nghiệp. Nhờ đó công ty hoàn thành kế hoạch năm 2025 với sản lượng đạt gần 10 triệu sản phẩm, doanh thu xuất khẩu đạt hơn 1,2 tỷ USD. Năm 2026, Canon tiếp tục sản xuất sản phẩm có giá trị gia tăng cao và mở rộng ngành nghề để tăng doanh thu; đồng thời tích cực hợp tác với các doanh nghiệp nội địa để cùng nâng cao năng lực, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”.

Theo đồng chí Phan Thế Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, vị trí số 1 về xuất khẩu không chỉ phản ánh sức mạnh của ngành Công nghiệp Bắc Ninh, mà còn minh chứng hiệu quả trong công tác chỉ đạo, điều hành của tỉnh về xúc tiến thu hút đầu tư, tận dụng cơ hội hội nhập quốc tế vào thực tiễn. Tỉnh triển khai nhiều cơ chế quản lý đổi mới, cải cách thủ tục hành chính và tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường xuất khẩu sang Mỹ, EU và Trung Quốc. Đồng thời đẩy mạnh hợp tác với Samsung Việt Nam trong chương trình phát triển nhà máy thông minh để thúc đẩy sự gia nhập của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng. “Cạnh tranh thương mại hiện nay phụ thuộc lớn vào khả năng thích ứng nhanh của doanh nghiệp. Cho nên việc thúc đẩy hợp tác với các tập đoàn lớn sẽ là lực đẩy quan trọng để giúp doanh nghiệp địa phương tối ưu hóa nội lực, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm, chủ động tham gia, tiến vào sân chơi hội nhập, gia tăng giá trị công nghiệp địa phương và kim ngạch xuất khẩu hàng hóa”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thế Tuấn nhấn mạnh.

Thái Uyên