Bác sĩ quân y – 'khắc tinh' của lá ngón, cứu sống nhiều ca ngộ độc nguy kịch

Bác sĩ quân hàm xanh

Ở xã biên giới Tri Lễ, tỉnh Nghệ An ai cũng biết đến bác sĩ quân hàm xanh Lê Anh Đức, có người còn phong cho anh danh hiệu "Thần y" vì kể từ khi về Đồn Biên phòng Tri Lễ công tác năm 2013, bác sĩ Đức đã tận tình chăm sóc sức khỏe cho bộ đội, người dân địa phương, đặc biệt kể từ năm 2016 khi bác sĩ Đức được phân công tăng cường cho Trạm Y tế xã Tri Lễ.

Nụ cười hiền từ của một người bác sĩ cùng phẩm chất anh hùng của bộ đội cụ Hồ đã trở thành sợi dây tinh thần kết nối giữa anh và bà con vùng biên suốt bao năm qua. Vốn quê ở xã Kim Bảng (Nghệ An), bác sĩ Đức nhập ngũ năm 1994 và được đơn vị cử đi học tại Trường Trung cấp Y tế Nghệ An (nay là Trường Đại học Y khoa Vinh), sau đó anh học tiếp tại Trường Đại học Y Dược Hải Phòng rồi về Đồn Biên phòng Tri Lễ công tác.

Công tác tại vùng biên, nơi chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống như Mông, Khơ-mú, Thái... vì vậy để có thể giao tiếp với bà con, bác sĩ Đức đã chủ động học tiếng các dân tộc. Đặc biệt khi tuyên truyền, trao đổi với bà con về phòng chống các loại dịch bệnh, an toàn vệ sinh, bác sĩ Đức nói tiếng dân tộc rất thành thạo, giúp bà con cảm thấy gần gũi và dễ hiểu hơn. Hình ảnh người chiến sĩ quân hàm xanh rong ruổi khắp bản làng của xã, vào từng gia đình thăm khám, cấp thuốc đã trở nên thân thuộc với bà con vùng biên viễn.

Bác sĩ quân y, thiếu tá Lê Anh Đức.

Quyết tâm giải độc lá ngón

Vốn là người đã biết đến cây lá ngón từ nhỏ và hiểu được mức độ độc tố của lá ngón khi ăn vào, tuy nhiên khi về Tri Lễ công tác, bác sĩ Đức mới được chứng kiến mức độ nguy hiểm đến tàn khốc của nó. Tận mắt thấy không ít người vì gặp những chuyện tiêu cực như bị gia đình phản đối tình yêu hôn nhân, vợ chồng mâu thuẫn, con cái giận dỗi cha mẹ mà tìm đến lá ngón giải thoát, ra đi trong sự đau đớn tột cùng của người thân, bác sĩ Đức đã nhiều đêm trăn trở và quyết tâm tìm ra phương pháp giải độc lá ngón, ngăn chặn những cái chết không đáng có.

Qua tìm hiểu tư liệu và nghiên cứu cách đi rừng của bà con, bác sĩ Đức thấy bà con thường uống nước thân cây chuối và nhận ra có khả năng giải độc. Bác sĩ Đức kết hợp thêm với nước lá rau má, trộn đều rồi bỏ bã để cho người ngộ độc lá ngón uống. Đồng thời, trong lúc cấp cứu người bác sĩ sẽ dùng tay kích thích cho nạn nhân nôn đến khi hết thức ăn trong dạ dày, sau đó cho uống thêm khoảng 300ml nước thuốc hỗn hợp. "Lá ngón có độc tố alkaloid cực mạnh, nếu như không đào thải kịp thời nạn nhân sẽ tử vong rất nhanh. Nếu chỉ cho uống nước thông thường rồi cho nôn thì trong thời gian đó độc tố sẽ có thể gây tử vong, nên phải dùng hỗn hợp nước thân chuối và rau má để ngăn độc tố lại", bác sĩ Đức cho biết.

Bác sĩ Đức phát biểu trong một buổi lễ kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2.

Đối với những trường hợp khó nôn, bác sĩ Đức cho thêm vài con nhái bén còn sống vào dung dịch nước thân chuối và rau má, tận dụng chất tanh của nhái kích thích nạn nhân dễ nôn hơn. Có những trường hợp miệng không há được, không nuốt được phải dùng từ 3-5 lít nước thuốc và tiến hành đặt xông dạ dày. Đồng thời thực hiện đến khi hết thức ăn trong dạ dày, sau đó bơm 300ml nước thuốc lưu trong dạ dày kết hợp điều trị hồi sức cấp cứu", bác sĩ Đức cho biết.

Là người đã trực tiếp cùng đồng đội, nhân viên y tế giải độc lá ngón cho 27 trường hợp, điều bác sĩ Đức trăn trở hơn cả là công tác tuyên truyền cho bà con để bà con không tìm đến lá ngón dù gặp phải bất cứ chuyện gì trong cuộc sống.

Gần đây, có một bé gái người Mông, chỉ do buồn bã chuyện bố mẹ thường xuyên cãi nhau, em đã tìm đến lá ngón. Sau khi ăn em được các bạn phát hiện được giáo viên đưa đến Trạm Y tế xã trong tình trạng nguy kịch, đã được bác sĩ Đức cùng đồng nghiệp đã cứu sống kịp thời. Sau đó, bác sĩ Đức đã tìm đến nhà em nhiều lần để động viên, khuyên giải em cũng như mong bố mẹ em quan tâm hơn đến con cái. "Mỗi ca cấp cứu nạn nhân ngộ độc lá ngón như một lần chạy đua với thời gian, giành giật lại sự sống từ bàn tay tử thần, đó là trách nhiệm cao cả của người thầy thuốc", bác sĩ Đức trải lòng.

Bác sĩ Đức cùng cán bộ y tế khám bệnh cho bà con nhân dân.

Nhân rộng phương pháp giải độc

Từ khi phương pháp giải độc lá ngón của bác sĩ Đức ra đời, anh thường xuyên phổ biến và nhân rộng phương pháp với đồng nghiệp, nhân viên y tế ở các vùng biên giới của Nghệ An, tăng cơ hội cứu sống cho nạn nhân ngộ độc lá ngón. Bài thuốc này có sẵn trong thiên nhiên nên rất dễ tìm kiếm, dễ thực hiện và mang lại hiệu quả cao. Ban đầu áp dụng bài thuốc bác sĩ Đức cũng chưa chắc chắc nhưng sau một vài trường hợp giải độc thành công, bác sĩ Đức đã báo cáo đơn vị và các cấp chuyên môn để có thể áp dụng rộng rãi.

Bà Hà Thị Tuyết ở Tri Lễ, mẹ của nạn nhân đầu tiên bị ngộ độc lá ngón được bác sĩ Đức cứu sống tâm sự: Nhờ có bác sĩ Đức cấp cứu nên đã giành lại được tính mạng cho con tôi trong lúc bị ngộ độc lá ngón. Gia đình rất biết ơn bác sĩ Đức, giờ đây, cháu không gặp vấn đề gì về sức khỏe cũng như tinh thần, chúng tôi vẫn giữ được gia đình vui vẻ, hạnh phúc.

Bác sĩ Đức khám cho một nạn nhân ngộ độc lá ngón (ảnh B.P).

Bao nhiêu năm gắn bó với bà con vùng biên, bác sĩ Đức luôn tâm niệm rằng, "dân khỏe, biên giới vững", "đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt" và nêu cao tinh thần nghề nghiệp của người bác sĩ "Lương y phải như từ mẫu" như lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn ngành y tế.

Bên cạnh phương pháp giải độc lá ngón, bác sĩ, thiếu tá Lê Anh Đức còn thực hiện cấp cứu, chữa trị nhiều ca bệnh, tai nạn phức tạp khác, thực hiện đỡ đẻ cho sản phụ… Đồng thời, bác sĩ Đức thường xuyên đi từng ngõ gõ từng nhà tuyên truyền về công tác phòng chống dịch bệnh, thực hiện nếp sống văn hóa, vệ sinh, nâng cao y tế công cộng, học đường. Ghi nhận nỗ lực đó, bác sĩ Đức đã được tặng nhiều giấy khen của các cấp đơn vị và điều quan trọng nhất là tình cảm, sự kính mến của bà con vùng biên giới với "người thầy thuốc của bản làng" – thiếu tá Lê Anh Đức.

Nguyễn Văn Công