Bài 1: Doanh nghiệp du lịch Việt chủ động, linh hoạt vượt qua 'bão' giá xăng dầu

Trong bối cảnh mùa du lịch cao điểm hè đang đến gần, biến động giá xăng dầu đã đặt ra bài toán lớn về chi phí vận chuyển - yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phục hồi và tăng trưởng của toàn ngành du lịch.

Từ đầu tháng 4, giá vé máy bay đã tăng mạnh. Nguồn cung nhiên liệu căng thẳng. Các hãng hàng không đồng loạt cắt giảm chuyến. Ngành đường sắt và đường bộ cũng không ngừng điều chỉnh giá vé tàu, xe. Trong khi đó, nhiều sản phẩm tour, tuyến dịp hè đã được khách đặt và thanh toán trước. Không ít doanh nghiệp rơi vào tình thế lao đao vì không kịp trở tay khi biến động ập đến.

“Mọi thứ bên tôi đang rối lắm. Cước vận chuyển tăng chóng mặt, đến mức giá thuê xe chúng tôi phải cập nhật theo từng ngày”, ông Nguyễn Ngọc Bích, Tổng Giám đốc Mekong Rustic không giấu nổi vẻ mệt mỏi khi chia sẻ về thực trạng hiện tại.

Cái khó của doanh nghiệp lữ hành nằm ở chỗ, du lịch là ngành kinh doanh dựa trên sự tin tưởng và cam kết dài hạn. Đơn vị của ông Bích chuyên phục vụ nhóm khách inbound và cung cấp các sản phẩm du lịch cộng đồng. Thông thường, các đoàn khách quốc tế đã đặt chỗ, chốt giá từ cả năm trước. Thời điểm ấy, không ai lường trước được cước vận chuyển, chi phí đi lại sẽ biến động như hiện tại.

“Giờ bù vào là lỗ. Lỗ nhưng vẫn phải làm. Khách đã tin tưởng mình, nếu không làm thì mất uy tín, mất thương hiệu lắm”, ông Bích ngậm ngùi.

Song sức ép của bài toán này không chỉ đến từ chi phí đầu vào mà còn chịu chi phối từ phía thị trường. Khi phí vận chuyển chiếm tỷ trọng quá lớn trong tổng chi tiêu du lịch, lập tức, hành vi của du khách sẽ có sự thay đổi. Trên thực tế, nhiều nhóm khách quốc tế dù đã lên lịch trình đến Việt Nam nhưng đến nay đã hoãn, hủy hoặc thay đổi thời gian di chuyển. Hệ lụy thấy rõ nhất là ở các thị trường xa.

“Các tour đón khách quốc tế khám phá Việt Nam phía đơn vị chúng tôi đang chịu ảnh hưởng nặng nề do đường bay dài, chi phí cao. Hiện tại, thị trường Trung Đông gần như mất trắng. Các thị trường như châu Âu hay thị trường tiềm năng như Ấn Độ cũng đang sụt giảm nghiêm trọng”, Tổng Giám đốc Mekong Rustic Nguyễn Ngọc Bích phân tích.

Biến động lần này khiến ông Nguyễn Ngọc Bích nhớ về thời điểm xảy ra Covid-19. Lúc ấy, mọi kế hoạch của công ty đều ngưng trệ. Doanh nghiệp rơi vào tình trạng lao đao. “Đó là giai đoạn cực kỳ khó khăn. Với những khách hàng đã cọc tiền mà chưa sử dụng dịch vụ, chúng tôi tiến hành hoàn tiền toàn bộ. Trong khi đó, phía đối tác, dù đã nhận tiền cọc của bên mình cũng rơi vào thế khó, có những khoản phải 2 năm sau chúng tôi mới thu hồi được”, ông Bích hồi tưởng.

Khi đó, kinh tế khó khăn. Du lịch “đóng băng”. Mọi hoạt động trao đổi khách dường như ngưng trệ. Các điểm đến rơi vào tình trạng “nội bất xuất, ngoại bất nhập”. Có thời điểm, ông Nguyễn Ngọc Bích đã quyết định đóng cửa công ty. Với một quỹ dự phòng ít ỏi, ông hỗ trợ 6 tháng lương cho những nhân viên muốn thôi việc. Số còn lại, những người quyết theo đến cùng với công ty, nhận 50% lương cho đến khi cạn quỹ.

“Có những ngày tỉnh dậy, tôi… không biết nên làm gì để xoay chuyển cục diện. Nhưng, tôi hiểu, công ty vẫn phải ‘sống’. Nhân viên cũng phải sống. Du khách rồi sẽ trở lại. Và ngành du lịch sẽ dần hồi phục. Cho nên, chúng tôi chấp nhận những thiệt hại trong ngắn hạn để giữ chân thị trường và đội ngũ”, người đứng đầu Mekong Rustic chia sẻ.

Biến động bất ngờ từ bối cảnh kinh tế, ảnh hưởng từ địa chính trị và cả thiên tai đã tôi luyện cho đội ngũ doanh nghiệp du lịch, lữ hành một tinh thần thép, sẵn sàng điều chỉnh chiến lược để thích ứng trước mọi thay đổi của thị trường.

Du lịch khám phá văn hóa, trải nghiệm cuộc sống thường nhật của người dân bản địa là một trong những sản phẩm mũi nhọn mà Mekong Rustic triển khai cho dòng khách quốc tế.

Theo ông Nguyễn Ngọc Bích, làm ăn là chuyện lâu dài chứ không phải là hợp tác nhất thời. Do đó, cần ngồi lại với các bên đối tác để chọn giải pháp phù hợp. Nếu chỉ nhìn vào cái lợi trước mắt mà bỏ mặc đối tác hay lừa dối khách hàng, doanh nghiệp sẽ tự khép lại “cánh cửa” tương lai của họ.

Trong bối cảnh giá xăng biến động ở hiện tại, nhiều đơn vị kinh doanh các sản phẩm du lịch chấp nhận cắt một phần lợi nhuận của mình thay vì đẩy toàn bộ gánh nặng lên vai đơn vị vận chuyển. Họ cũng sẵn sàng chia sẻ với khách hàng để được thấu hiểu và có sự điều chỉnh hợp lý nếu khách đồng ý. “Lời giải cho doanh nghiệp ở bài toán đối diện với “bão giá” xăng dầu hay bất cứ thách thức nào thị trường nằm ở sự chủ động và chân thành”, ông Bích nói thêm.

Biến động giá xăng dầu suốt thời gian vừa qua được xem là “phép thử” cho ngành du lịch Việt Nam ngay trước thềm cao điểm du lịch hè. “Khó khăn lớn nhất hiện nay của doanh nghiệp lữ hành không chỉ nằm ở chi phí tăng mà là biên độ biến động khó dự đoán của giá vận chuyển, nhất là vé máy bay. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng giá tour, giữ chỗ dịch vụ và tư vấn cho khách hàng”, bà Trần Thị Bảo Thu, Giám đốc Tiếp thị-truyền thông Công ty cổ phần Lữ hành Vietluxtour bày tỏ.

Ghi nhận từ các đơn vị kinh doanh dịch vụ lữ hành uy tín của thị trường cho thấy, tác động này không mang tính đồng loạt mà có sự phân hóa rõ nét giữa các dòng sản phẩm.

Bà Trần Thị Bảo Thu thông tin: “Với tour nội địa tuyến gần hoặc di chuyển bằng đường bộ, giá không quá biến động do doanh nghiệp đã chủ động ký trước dịch vụ. Trong khi đó, với tour có tỷ trọng vé máy bay cao hoặc tuyến quốc tế đường dài, chi phí có thể điều chỉnh nhẹ, chủ yếu do biến động giá vé theo cung-cầu từ thị trường”.

Dinh Độc Lập - biểu tượng của hòa bình, thống nhất, là điểm tham quan hút khách quốc tế bậc nhất ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Dù áp lực chi phí hiện hữu, sức cầu của thị trường du lịch hè vẫn duy trì ở mức tốt. Tuy nhiên, hành vi của khách hàng đã thay đổi theo hướng thực tế hơn. Thay vì du lịch ngẫu hứng, du khách hiện có xu hướng đặt tour sớm hơn để giữ giá tốt, ưu tiên các hành trình diễn ra trong khoảng thời gian hợp lý và mức chi phí nằm trong tầm kiểm soát.

Đặc biệt, theo Giám đốc Tiếp thị-truyền thông Công ty cổ phần Lữ hành Vietluxtour Trần Thị Bảo Thu, giờ đây, nhu cầu xê dịch của khách du lịch đã linh hoạt hơn trước. Du khách đang có xu hướng lựa chọn các tuyến tham quan gần hoặc sẵn sàng thay thế điểm đến nếu chi phí tăng cao. Chẳng hạn, thay vì tuyến tham quan xa và đi dài ngày, nhiều du khách đã chuyển sang các hành trình nội địa kéo dài 3-5 ngày hoặc tour quốc tế trong khu vực châu Á để tối ưu ngân sách nhưng vẫn bảo đảm chất lượng trải nghiệm.

Cùng quan điểm về sự thay đổi trong hành vi của khách du lịch, ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc Marketing BestPrice Travel cho rằng, nhu cầu du lịch nước ngoài dần phục hồi kể từ sau Covid-19 và du khách có xu hướng ưu tiên các điểm đến gần với chi phí phải chăng. Lượng khách hè dự kiến tăng khoảng 20-25% so cùng kỳ năm 2025, trong đó, khách nội địa vẫn chiếm tỷ trọng lớn với nhu cầu nghỉ dưỡng biển.

Đánh giá về thị trường du lịch mùa hè 2026, ông Bùi Thanh Tú nhận xét: Dịp hè năm nay, thị trường cho thấy sự sôi động khá sớm, nhưng có phần dè dặt hơn do tình hình giá xăng dầu biến động, tức là khách hỏi nhiều, hỏi sớm, nhưng chưa “xuống tiền” ngay.

“Về mức giá, tour nội địa tăng khoảng 5-15% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng các chặng có sử dụng vé máy bay tăng cao hơn, có thời điểm tăng 10-15% do chi phí nhiên liệu và tải cung ứng hạn chế. Với thị trường quốc tế, tour ngắn ngày đi Đông Nam Á và Đông Bắc Á tăng nhẹ khoảng 5-10%, đặc biệt là các tuyến Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan…”, Giám đốc Marketing BestPrice Travel Bùi Thanh Tú thông tin.

Dù nhu cầu khám phá điểm đến của du khách ngày càng gia tăng, tạo xung lực mạnh mẽ để phục hồi thị trường du lịch, thế nhưng, ở thời điểm hiện tại, không ít doanh nghiệp rơi vào tình thế phải “cân não” giữa việc làm sao để vừa bảo đảm lợi nhuận, vừa duy trì mức giá cạnh tranh để thu hút người tiêu dùng.

Đối diện với bài toán sinh tồn, các doanh nghiệp buộc phải thực hiện những điều chỉnh mạnh mẽ về cấu trúc vận hành hoặc tìm kiếm một thị trường ngách phù hợp để kịp “thở” giữa bối cảnh nền du lịch toàn cầu chưa phục hồi hoàn toàn đã gặp biến động.

Chọn cách xanh hóa để nhanh chóng thoát khỏi “bão” giá nhiên liệu, Mekong Rustic đang tiến hành một cuộc cách mạng về sản phẩm du lịch để giảm sự phụ thuộc vào xăng dầu. Đây được xem là mũi tên trúng hai đích: vừa hóa giải áp lực chi phí, vừa bắt kịp xu hướng chuyển đổi xanh toàn cầu.

Tổng Giám đốc Mekong Rustic Nguyễn Ngọc Bích tiết lộ: “Một trong những giải pháp hiệu quả mà chúng tôi đang triển khai là tận dụng tối đa các phương tiện vận hành ít chịu chi phối bởi nhiên liệu. Trong các hành trình khám phá, sử dụng xe điện 4 bánh cho các chặng ngắn và tổ chức các tour trải nghiệm bằng xe đạp được ưu tiên hàng đầu. Điều này không chỉ giúp bình ổn giá tour mà còn mang lại những trải nghiệm nhẹ nhàng, thú vị cho du khách”, Tổng Giám đốc Mekong Rustic Nguyễn Ngọc Bích nói.

Bên cạnh đó, đơn vị cũng xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái, khám phá văn hóa làm trọng điểm. Du khách không chỉ tham quan điểm đến đơn thuần mà còn thực sự được “sống” cuộc sống của người dân bản địa. Qua đó, góp phần tạo thêm thu nhập cho bà con địa phương thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế.

Ứng phó với tình hình giá nhiên liệu leo thang, không ít đơn vị lữ hành đã chủ động làm việc sớm với các bên đối tác để giữ giá và giữ chỗ dịch vụ từ sớm, hạn chế biến động. Việc tái cấu trúc sản phẩm cũng được xem là việc làm cần thiết. Các tuyến bay ổn định, tuyến gần được ưu tiên hơn trước. Hành trình khám phá điểm đến cũng được đơn vị thiết kế tour điều chỉnh linh hoạt hơn.

Khách quốc tế trải nghiệm trò chơi dân gian Việt Nam.

Theo Giám đốc Tiếp thị-truyền thông Công ty cổ phần Lữ hành Vietluxtour Trần Thị Bảo Thu, giá nhiên liệu là yếu tố tác động mang tính chu kỳ và không làm thay đổi nhu cầu du lịch của người dân. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải linh hoạt cấu trúc sản phẩm, kiểm soát chi phí và tư vấn đúng nhu cầu khách hàng.

“Chúng tôi cũng tăng tỷ trọng tour nội địa và tour khu vực, đồng thời, phát triển thêm các sản phẩm phù hợp ngân sách. Hơn hết, cần minh bạch thông tin với khách hàng, tư vấn rõ về thời điểm đặt tour và phương án tối ưu chi phí”, bà Trần Thị Bảo Thu cho biết.

Nhìn nhận từ góc độ thị trường, cả ông Nguyễn Ngọc Bích và bà Trần Thị Bảo Thu đều bày tỏ mong muốn, điều doanh nghiệp cần không phải là hỗ trợ ngắn hạn mà là môi trường vận hành ổn định và thông tin thị trường kịp thời, nhất là những thông tin liên quan đến vận tải và kết nối điểm đến. Một khi các yếu tố này ổn định, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng sản phẩm chất lượng và giữ mức giá tốt cho du khách.

Suy đến cùng, biến động về giá xăng dầu cũng là cơ hội để các doanh nghiệp lữ hành chuyển đổi xanh, thoát khỏi cuộc cạnh tranh về giá như từ trước đến nay. Thay vào đó, giá trị thực chất, chất lượng trải nghiệm trong mỗi hành trình được du khách đề cao hơn cả. Phát triển bền vững được xem là con đường tất yếu mà các doanh nghiệp du lịch cần trải qua để đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của du khách. “Thực tế, khách hàng không ngừng du lịch, họ chỉ đang đi theo cách hợp lý hơn”, bà Thu nói thêm.