Bài 1: Giao thông công cộng - Lời giải hữu ích

Cất xe cá nhân sang di chuyển bằng phương tiện công cộng

Từ cuối năm 2025 đến nay, sau khi Hà Nội siết chặt việc dừng đỗ xe dưới lòng đường, vỉa hè, gia đình anh Nguyễn Minh Đức ở khu đô thị Royal City đã chọn xe buýt làm phương tiện di chuyển chính. Anh cho biết, việc sử dụng xe ô tô cá nhân đi lại hàng ngày ở Hà Nội hiện rất bất tiện, nhất là vấn đề điểm đỗ xe trong khu phố cổ và nhiên liệu tăng giá. Vì vậy, sau đôi lần bị phạt vì đỗ xe ô tô không đúng nơi quy định, thậm chí vòng vo cả tiếng đồng hồ không tìm được điểm đỗ gần cơ quan, 3 thành viên trong gia đình anh đã tập thói quen di chuyển bằng phương tiện công cộng.

Cụ thể, anh Minh Đức đón tuyến buýt số E09 đi từ Nguyễn Trãi lên cơ quan ở phố Quán Thánh, thời gian di chuyển thường mất khoảng 40-50 phút; vợ anh đón tuyến 60B lên cơ quan ở Phạm Hùng, còn con gái có thể chọn tuyến buýt 16 hoặc 24 để tới Trường Đại học Kinh tế quốc dân trên đường Giải Phóng. Tính ra, cả 3 người đi buýt một tháng hết khoảng 700k tiền vé liên tuyến. Số tiền này chỉ bằng khoảng 1/3 phí gửi xe ô tô cá nhân.

Điểm đón xe buýt được đặt ngay gần lối lên xuống của ga trung chuyển đường sắt đô thị, nhằm tạo thuận lợi cho người dân.

Vậy là hàng sáng, cả nhà anh dậy sớm hơn trước, đi bộ chừng 200m -300m ra bến xe buýt rồi chia nhau lên các tuyến khác nhau để đến cơ quan, trường học.“Ban đầu, việc chờ đợi hay di chuyển hơi lâu cũng khiến chúng tôi sốt ruột, song sau một thời gian đi lại quen, chúng tôi lại thấy thuận lợi vô cùng. Thêm vào đó, gia đình còn tiết kiệm được khoản tiền đổ xăng, phí gửi xe và tránh được tắc đường do vòng vo đưa đón nhau trước đây”, anh Nguyễn Minh Đức chia sẻ. Câu chuyện di chuyển bằng phương tiện công cộng của gia đình anh Nguyễn Minh Đức cũng chính là sự lựa chọn của nhiều gia đình công chức, viên chức ở Hà Nội gần đây.

Theo đánh giá từ phía người tham gia giao thông, phương tiện công cộng của Hà Nội đang ngày một hiện đại và văn minh hơn. Thái độ phục vụ của lái xe, nhân viên soát vé ngày một thân thiện, nhiệt tình. Đó chính là sức hút lớn nhất đối với họ khi quyết định từ bỏ xe cá nhân sang đi phương tiện công cộng. Kết quả từ việc hiện đại hóa hệ thống giao thông công cộng không chỉ nằm trên giấy tờ mà được chứng minh bằng những con số ấn tượng.

Theo số liệu thống kê từ Trung tâm quản lý và điều hành giao thông Hà Nội, vận tải hành khách công cộng Hà Nội trong thời gian qua tăng đáng kể. Sản lượng hành khách vận chuyển xe buýt trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 68,3 triệu lượt. Đối với đường sắt đô thị, tổng sản lượng hành khách vận chuyển 2 tháng đầu năm đạt 3,1 triệu lượt hành khách, tăng 4,6% so với thực hiện cùng kỳ 2025. Đáng chú ý, sau khi áp dụng các giải pháp công nghệ, doanh thu đã tăng 48% và sản lượng hành khách tăng 15% so với cùng kỳ.

Hành khách đi xe buýt ngày một gia tăng.

Lãnh đạo Trung tâm quản lý và điều hành giao thông Hà Nội chia sẻ niềm vui: "Nhìn vào lượng khách, cơ quan quản lý cũng đã nhìn nhận thói quen của người dân có sự thay đổi rõ rệt. Đó là niềm tin vào hệ thống. Bình quân mỗi ngày có 65.000 lượt khách đi tàu, trong đó hơn 60% sử dụng vé tháng. Điều này cho thấy, metro đã trở thành phương tiện đi lại thường xuyên, ổn định của người lao động và học sinh, sinh viên".

Tầm nhìn chiến lược và lộ trình "xanh hóa" toàn diện

Thông tin từ Trung tâm quản lý và điều hành giao thông Hà Nội cho biết, tính đến hết năm 2025, toàn mạng lưới có 155 tuyến buýt trong đó có 128 tuyến buýt trợ giá; 11 tuyến buýt không trợ giá; 13 tuyến buýt kế cận và 3 tuyến City tour. Mạng lưới xe buýt đến nay đã tiếp cận đến 126/126 xã, phường trên địa bàn TP, đạt 100%; 27/27 các khu công nghiệp lớn ,đạt 100%; 37/37 các khu đô thị, đạt 100%. Đã kết nối với 5 tỉnh thành lân cận (Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và Phú Thọ).

Đa phần các chuyên gia giao thông đánh giá, việc kết nối các tuyến buýt từ xã, từ các trung tâm đô thị vệ tinh tới trung tâm Hà Nội, đến khu vực vành đai và nội thành, hay đến tận cửa các bệnh viện, trường học đã mang lại sự thuận lợi đáng kể cho người dân.

Chưa dừng lại, việc hệ thống xe buýt được quy hoạch kết nối chặt chẽ với các phương tiện vận tải công cộng khác như buýt nhanh BRT, tạo mạng lưới giao thông thông suốt. Việc mở rộng mạng lưới này không chỉ mang lại sự tiện lợi trong việc đi lại mà còn góp phần quan trọng vào việc giảm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đồng đều giữa nội thành và ngoại thành.

Cách đây khoảng 5 năm, khái niệm giao thông xanh còn khá xa lạ với người dân Thủ đô khi hầu hết phương tiện công cộng vẫn chạy bằng xăng, dầu. Tuy nhiên, với áp lực từ dân số hơn 8,5 triệu người và lượng phương tiện cá nhân tăng chóng mặt, Hà Nội đã nhìn nhận rõ đích đến: Phát triển giao thông xanh là giải pháp duy nhất để hạn chế ùn tắc và cải thiện môi trường sống.

Tàu điện trên cao là một trong những phương tiện vận tải công cộng số lượng lớn, văn minh, hiện đại, đang được người dân Hà Nội ưu thích.

Ưu điểm của phương tiện công cộng xanh so với phương tiện cá nhân là vô cùng lớn. Đơn cử như một tuyến metro như Cát Linh - Hà Đông hay Nhổn - Ga Hà Nội có thể vận chuyển hàng chục ngàn lượt khách mỗi ngày, giúp tiết kiệm thời gian đáng kể so với việc chôn chân trong tắc đường bằng xe cá nhân.

Song, một trong những rào cản lớn nhất khiến người dân ngại sử dụng phương tiện công cộng trước đây là sự bất tiện về kết nối hay khâu mua vé và thanh toán bằng tiền mặt. Để giải quyết "điểm nghẽn" này, Kế hoạch 428 về ứng dụng định danh sinh trắc học và thanh toán không dùng tiền mặt đã được triển khai, tạo ra một "bước chuyển mình nền tảng".

Theo Đại tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, hệ thống này đã thay đổi phương thức quản lý từ đơn lẻ sang kiến tạo trải nghiệm số thống nhất. Giờ đây, hành khách có thể đi tàu chỉ bằng một cái "chạm" thẻ căn cước công dân, tài khoản VNeID, hoặc thẻ ngân hàng. Sự tiện lợi này, theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy, đã mang lại "lợi ích thật" và "trải nghiệm thật", khiến người dân cảm thấy đi phương tiện công cộng còn dễ dàng hơn sử dụng xe cá nhân. Đặc biệt, việc nội địa hóa toàn bộ hệ thống soát vé tự động (AFC) bởi các đơn vị trong nước đã khẳng định khả năng tự chủ công nghệ của Việt Nam, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe nhất.

Hà Nội không dừng lại ở những kết quả ban đầu. Về hạ tầng đường sắt, tầm nhìn đến năm 2065, Thủ đô sẽ có 15 tuyến đường sắt đô thị. Để đạt được mục tiêu này, thành phố đang áp dụng mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), giúp khai thác hiệu quả quỹ đất dọc hành lang các tuyến tàu điện để tái đầu tư cho giao thông.

Nếu người dân thay đổi thói quen di chuyển bằng phương tiện công cộng, giao thông tại Hà Nội sẽ ngày một thông thoáng hơn.

Mục tiêu cuối cùng, như Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy kỳ vọng, là xây dựng một hệ thống giao thông liên hoàn tương tự như London: "Người dân chỉ cần sử dụng một chiếc thẻ/phương thức duy nhất cho tất cả các loại phương tiện". Điều này sẽ được hiện thực hóa thông qua việc thí điểm mô hình liên thông giữa đường sắt đô thị và đường sắt quốc gia tại Ga Hà Nội vào Quý II/2026.

Giao thông xanh không chỉ là câu chuyện về môi trường, mà là trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và là thước đo văn minh của một đô thị hiện đại. Những nỗ lực của Chính phủ, các bộ ngành và UBND TP Hà Nội đã và đang tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ, thay đổi thói quen di chuyển của người dân từ phương tiện cá nhân sang phương tiện công cộng.

Khi công nghệ số được lấy làm đòn bẩy và sự thuận tiện của người dân được lấy làm trung tâm, giao thông xanh sẽ không còn là một khái niệm xa vời mà trở thành hơi thở của một Thủ đô văn hiến, văn minh và hiện đại. Mỗi người dân khi lựa chọn metro hay xe buýt hôm nay chính là đang đóng góp một viên gạch cho sự vững chắc của an ninh năng lượng và sự phát triển bền vững của quốc gia trong tương lai.

Phạm Huyền