Bài 1: Lo ngại sự thiếu hợp tác trong công tác phối hợp ngăn chặn bạo lực gia đình

Tổng đài 111 gặp khó khăn khi kết nối với địa phương

Báo cáo cho thấy, trong tháng 4/2026, Tổng đài 111 đã tiếp nhận tới 46.111 cuộc gọi đến, tăng mạnh 9.519 cuộc so với tháng trước. Tổng đài đã tiến hành tư vấn chuyên sâu cho 6.170 cuộc và thực hiện hỗ trợ, can thiệp khẩn cấp cho 181 trường hợp với tổng số 190 trẻ em bị tổn thương (tăng 59 trường hợp so với tháng 3/2026). TP HCM và Hà Nội là 2 địa phương “nóng” nhất về số vụ việc liên quan đến bảo vệ trẻ em cần Tổng đài 111 vào cuộc can thiệp, lần lượt là 37 và 26 trường hợp. Trong số 181 ca cần can thiệp của tháng 4/2026, nhóm trẻ bị tổn hại nghiêm trọng về thể chất và tinh thần do bạo lực áp đảo hoàn toàn với 101 ca (chiếm 55,8%); xếp thứ 2 là trẻ em bị xâm hại tình dục 19 trường hợp (10,50%); thứ 3 là trẻ em bị bóc lột 16 trường hợp (8,84%)...

Nội dung các cuộc gọi về Tổng đài 111 trong tháng 4/2026 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về môi trường sống của trẻ. Cụ thể, BLGĐ tăng cao, trong đó, số trường hợp trẻ em bị bạo lực thể chất và tinh thần được Tổng đài hỗ trợ, can thiệp tăng cao hơn 21,95% (tăng 36 trường hợp so với tháng trước). Đáng báo động là, gần 3/4 số vụ bạo lực lại do chính người thân trong gia đình gây ra (bố mẹ, ông bà, chú bác hoặc người chăm sóc).

Cũng theo Tổng đài 111, trẻ em là nhóm gọi đến Tổng đài nhiều nhất, chiếm 47,68%, cho thấy nhu cầu tìm kiếm hỗ trợ từ chính các em rất lớn. Tiếp theo là người dân, hàng xóm, giáo viên, người quen… chiếm 41,02%; cán bộ xã hội chiếm 6,44%; còn cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ chỉ chiếm 4,86%...

Dù gặp nhiều khó khăn, Tổng đài 111 cùng các đơn vị phối hợp đã nỗ lực giải quyết dứt điểm 128 ca (đạt 70,72%) và đang tiếp tục xử lý 53 ca còn lại. Các dịch vụ trợ giúp pháp lý (82 ca) và trợ giúp tâm lý (61 ca), trợ giúp tài chính, y tế, giáo dục, dạy nghề... đã được triển khai kịp thời nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng cho các em. Cục Bà mẹ và Trẻ em cho biết sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với các địa phương, cơ quan chức năng nhằm nâng cao hiệu quả tiếp nhận, xử lý và can thiệp các vụ việc liên quan đến trẻ em.

Nhân lực bảo vệ trẻ em ở cơ sở đang rất mỏng

Luật Trẻ em hiện hành có quy định về trách nhiệm của cán bộ làm công tác trẻ em ở địa phương (Điều 53 và 72). Tuy nhiên, sau 9 năm thực hiện luật, thực tế cho thấy đã và đang có không ít bất cập trong cán bộ làm công tác trẻ em tại địa phương. Tại một sự kiện của Cục Bà mẹ và Trẻ em diễn ra ngày 15/5/2026, bà Nguyễn Thị Nga - Phó Cục trưởng cho biết, công tác bảo vệ trẻ em cần các trụ cột lớn như: Pháp luật và thể chế; các cơ sở cung cấp dịch vụ; nguồn lực tại địa phương bao gồm kinh phí, nhân lực… Nhưng, cán bộ làm công tác trẻ em ở cấp xã phường đang rất thiếu nên không bao quát được tình hình trẻ em trên địa bàn, thăm nom thường xuyên nhóm trẻ ở các hộ gia đình có nguy cơ BLGĐ cao để tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Theo bà Nguyễn Thị Nga - Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, công tác bảo vệ trẻ em cần các trụ cột lớn như: Pháp luật và thể chế; các cơ sở cung cấp dịch vụ; nguồn lực tại địa phương bao gồm kinh phí, nhân lực… (Ảnh: PV)

Cũng theo bà Nguyễn Thị Nga, Luật Trẻ em có quy định về trách nhiệm thông báo các vấn đề liên quan đến xâm hại trẻ em (Điều 51), thông tin về Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em (Tổng đài 111) cũng được phủ rộng khắp trên toàn quốc được nhiều người biết đến. Nhưng khi có vụ việc xâm hại trẻ em xảy ra thì không nhiều người có ý thức gọi điện cho Tổng đài 111, xuất phát từ thói quen thờ ơ, vô cảm với cộng đồng, tâm lý ngại ngần phải giao tiếp, cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng. “Điều này cho thấy cần đẩy mạnh truyền thông hơn nữa để thông tin về Tổng đài 111 có thể “chạm” đến mọi người dân”, theo bà Nga.

Báo cáo hoạt động của Tổng đài 111 trong tháng 4/2026 “Tổng đài 111 đã gặp không ít khó khăn khi kết nối với địa phương” cũng đã khẳng định nhận định trên của bà Nguyễn Thị Nga.

Trả lời phỏng vấn báo chí, ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đã có những phân tích thẳng thắn về vấn đề “nhân lực bảo vệ trẻ em ở cơ sở đang “mỏng dịch vụ, dày thủ tục”. Cụ thể, theo bà Trịnh Thị Tú Anh, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mang lại nhiều lợi ích về tinh gọn bộ máy và phân cấp thực quyền xuống cơ sở. Tuy nhiên, trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em, quá trình chuyển đổi đang bộc lộ những bất cập về nhân lực. Hơn 70% số cán bộ làm công tác trẻ em ở cấp xã hiện đang kiêm nhiệm, thường là cán bộ phụ trách văn hóa - xã hội hoặc công tác đoàn thể. Nhiều người chưa được đào tạo về tâm lý học, công tác xã hội hoặc kỹ năng quản lý tình huống, trong khi phải xử lý các vụ việc ngày càng phức tạp.

Điều này dẫn đến hệ quả trực tiếp là sự thiếu hụt nhân sự chuyên trách khiến quá trình phát hiện và can thiệp sớm các vụ việc vi phạm quyền trẻ em thường chậm trễ hoặc mang tính hình thức, ở những địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, cán bộ phụ trách còn phải đảm nhiệm nhiều chương trình mục tiêu khác, dẫn đến tình trạng “mỏng dịch vụ - dày thủ tục”.

“Tôi đề nghị Quốc hội và Chính phủ sớm tiến hành điều tra, thống kê toàn quốc về năng lực đội ngũ công chức làm công tác bảo vệ trẻ em sau tái cơ cấu tổ chức. Chính Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã khuyến nghị cần thực hiện điều tra, thống kê lại sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp để nhận diện rõ các “lỗ hổng”. Sau gần một năm vận hành, đây là thời điểm đánh giá không thể trì hoãn”, ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh nêu đề xuất. (Còn tiếp)

Theo Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ VH,TT&DL, thực hiện công tác phòng, chống BLGĐ theo Luật Phòng, chống BLGĐ năm 2022, hệ thống văn bản pháp luật, chính sách về phòng, chống BLGĐ đang tiếp tục được sửa đổi, bổ sung theo hướng dễ tiếp cận, lấy người bị BLGĐ làm trung tâm, bảo đảm quyền con người; công tác tuyên truyền pháp luật được đẩy mạnh. Các mô hình địa chỉ tin cậy, nhóm tư vấn, hỗ trợ và can thiệp được triển khai đa dạng, phù hợp với đặc thù địa phương, có vai trò phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời người bị bạo lực gia đình. Sự phối hợp giữa các ngành, đoàn thể và cộng đồng được tăng cường, huy động thêm nguồn lực xã hội cho phòng, chống BLGĐ… Tuy nhiên, thực trạng BLGĐ vẫn phức tạp, nhiều vụ chưa được phát hiện hoặc xử lý kịp thời; tình trạng tái diễn hành vi bạo lực, thiếu nguồn lực và dữ liệu chưa đồng bộ vẫn là thách thức.