Bài 2: Chuyển từ tư duy 'làm du lịch' sang 'phát triển kinh tế du lịch'

Nhiều cách làm sáng tạo

Du lịch được xác định là một trong bốn trụ cột phát triển theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị nhiệm kỳ 2026 - 2030. Tại Hội nghị triển khai các Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 25/9, Bí thư Tỉnh ủy Vương Quốc Tuấn đặt vấn đề chuyển từ tư duy “làm du lịch” sang phát triển “kinh tế du lịch”, trong đó không chỉ quan tâm số lượng khách mà còn chú trọng thời gian lưu trú, mức chi tiêu, giá trị mỗi du khách mang đến. Đây là quan điểm góp phần quan trọng để giải “bài toán” du lịch mùa vụ ở Quảng Trị, hướng đến một ngành du lịch đặc trưng, thú vị, chuyên nghiệp.

Thực tế cho thấy, thời gian qua, để nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch, Quảng Trị quan tâm đến vấn đề giữ chân du khách, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu. Quảng Trị có hệ thống hang động nổi tiếng, bờ biển dài, các di tích lịch sử - cách mạng, điểm du lịch sinh thái, cộng đồng bản địa đặc trưng, cửa khẩu quốc tế, Hành lang kinh tế Đông - Tây… Khi kết nối những lợi thế này thành các hành trình thuận tiện, có sản phẩm phù hợp, sẽ đủ sức thuyết phục du khách ở lại lâu hơn.

Một du khách có thể bắt đầu hành trình bằng việc khám phá Phong Nha - Kẻ Bàng và khi có những trải nghiệm tiếp nối, sẽ có thêm động lực kéo dài thời gian lưu trú. Tương tự, sau khi tham quan một di tích lịch sử, khi có thông tin về điểm đến tiếp theo cùng phương tiện di chuyển, nơi lưu trú và dịch vụ đi kèm; chuyến đi có thể kéo dài hơn dự định ban đầu.

Đoàn tàu du lịch di sản Phong Nha - Cố đô Huế.

Các DN lữ hành trên địa bàn đã bắt đầu xây dựng những tour, tuyến kết nối. Từ hệ thống hang động, du khách có thể tiếp tục hành trình đến các di tích lịch sử, điểm du lịch cộng đồng, trải nghiệm văn hóa bản địa hoặc nghỉ dưỡng.

Thực hiện hiệu quả định hướng phát triển kinh tế du lịch, xã Phong Nha là một ví dụ điển hình. Theo báo cáo của UBND xã, tính đến ngày 30/9/2026, địa phương đón khoảng 1,197 triệu lượt khách, tổng thu du lịch ước đạt 504 tỷ đồng. Con số này không chỉ đến từ sức hấp dẫn tự nhiên của điểm đến, mà còn đến từ việc khai thác hiệu quả giá trị từ dòng khách thông qua việc đa dạng sản phẩm, hoàn thiện chuỗi dịch vụ.

Ông Hoàng Minh Thái, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phong Nha cho biết, bên cạnh sức hút từ động Phong Nha, động Thiên Đường, sông Chày - hang Tối, suối Moọc, công viên Ozo, thung lũng HaVa… xã đang tìm hướng làm phong phú thêm trải nghiệm cho du khách thông qua việc khai thác các giá trị lịch sử trên địa bàn. Địa phương đang thu thập tư liệu về sân bay Khe Gát, liên hệ các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng để tìm hiểu khả năng mượn, thuê; hoặc tiếp nhận tài trợ hiện vật, phục vụ việc phục dựng một phần di tích. Nếu đủ điều kiện triển khai, đây sẽ là hướng bổ sung các tour, tuyến tìm hiểu lịch sử, truyền thống cách mạng, làm đa dạng hành trình khám phá miền di sản Phong Nha - Kẻ Bàng.

Theo ông Thái, Phong Nha được xác định là địa bàn trọng điểm về du lịch của Quảng Trị và để biến định hướng thành kết quả, địa phương đã chủ động hơn trong tổ chức thực hiện. “Trong điều kiện nguồn lực đầu tư cho du lịch còn hạn chế, chúng tôi xác định phải phát huy tinh thần tự lực, tự cường; đồng thời hướng dẫn, đồng hành với DN lựa chọn mô hình đầu tư phù hợp, tránh làm theo phong trào, gây lãng phí tài nguyên hoặc ảnh hưởng cảnh quan”, ông Thái nói.

Hướng tới nền du lịch chuyên nghiệp

Tuyến tàu du lịch Phong Nha - Cố đô Huế khai trương cuối tháng 8/2026 cũng là một sáng tạo của ngành Du lịch Quảng Trị về kết nối điểm đến. Tuyến đường sắt mở thêm lựa chọn di chuyển, tạo điều kiện để du khách tiếp cận các điểm đến như Phong Nha - Kẻ Bàng, Thành cổ Quảng Trị, địa đạo Vịnh Mốc, đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải.

Một hành trình muốn kéo dài cần có lịch trình rõ ràng, phương tiện thuận tiện, chi phí minh bạch, những trải nghiệm đủ hấp dẫn. Nhiều DN lữ hành ở Quảng Trị đã xây dựng những gói kết hợp tham quan, ẩm thực, lưu trú; tạo thêm cơ hội cho cơ sở lưu trú, nhà hàng, dịch vụ vận chuyển và cộng đồng địa phương tham gia vào chuỗi giá trị du lịch. Khi các điểm đến được kết nối thành hành trình hoàn chỉnh, du khách có thêm lựa chọn, DN và người dân có cơ hội cung cấp nhiều dịch vụ hơn, là một phương thức chuyển lợi thế về tài nguyên thành giá trị kinh tế cụ thể.

Du khách thăm sân bay Tà Cơn. (Ảnh trong bài: Minh Phương)

Hướng tới nền du lịch chuyên nghiệp, bên cạnh sức hấp dẫn của sản phẩm, chất lượng phục vụ; thì sự minh bạch giá cả cũng là yếu tố Quảng Trị rất quan tâm. Nếu thông tin giá không rõ ràng, khách khó chủ động cân đối chi phí, có thể nảy sinh tâm lý e ngại trước khi sử dụng dịch vụ. Ông Hồ Văn Hoan, PGĐ Sở VH,TT&DL cho biết, ngay từ đầu năm, Sở đã có văn bản yêu cầu các DN, cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch thực hiện nghiêm quy định về đăng ký, niêm yết giá; không tùy tiện tăng giá, ép khách, găm giữ phòng, gây sốt giá, ảnh hưởng hình ảnh du lịch của tỉnh. Các cơ sở cũng được yêu cầu công khai chính sách sử dụng dịch vụ, hoàn, hủy; có chính sách linh hoạt khi khách gặp sự cố, rủi ro hoặc tình huống bất khả kháng; đồng thời ưu tiên thanh toán không dùng tiền mặt.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Hữu Đắc, Chủ tịch UBND phường Đồng Thuận cho biết, địa phương chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở kinh doanh nâng cao chất lượng dịch vụ, đào tạo nhân viên chuyên nghiệp; yêu cầu niêm yết giá công khai, thực hiện đúng quy định với phương châm “vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi”. Các trường hợp vi phạm đều bị xử lý nghiêm theo quy định. Theo ông Đắc, phần lớn cơ sở kinh doanh dịch vụ do địa phương quản lý đã niêm yết giá và cơ bản không bán cao hơn giá niêm yết.

Nhiều ý kiến đánh giá tư duy “làm du lịch” sang phát triển “kinh tế du lịch” đã dần rõ nét tại Quảng Trị. Và để du lịch Quảng Trị đạt nhiều kết quả hơn nữa, cần tiếp tục có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, DN, cộng đồng địa phương. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò quy hoạch không gian, phát triển hạ tầng, hỗ trợ quảng bá, hoàn thiện cơ chế; DN trực tiếp nghiên cứu thị trường, tổ chức sản phẩm, cung cấp dịch vụ; mỗi người dân vừa tham gia vào chuỗi giá trị du lịch, vừa góp phần tạo nên các giá trị văn hóa bản địa và trải nghiệm đặc trưng.

Ông Đặng Đông Hà, PGĐ Sở VH,TT&DL khẳng định cơ quan chức năng sẽ tiếp tục phát huy những giá trị du lịch sẵn có, đồng thời tạo điều kiện để DN thử nghiệm những sản phẩm mới, qua đó hình thành thêm các lựa chọn cho du khách ở những thời điểm khác nhau trong năm.

Theo ông Trần Xuân Cương, GĐ Cty TNHH Thông tin và Du lịch Netin, DN đang tập trung xây dựng các tour du lịch mùa đông - xuân, hướng tới thu hút khách quốc tế; đồng thời đẩy mạnh các tour kết nối bằng đường hàng không như Nha Trang - Đồng Hới và đường sắt như Huế - Phong Nha.

Theo ông Cương, những năm gần đây, thời tiết tại Quảng Trị khá thuận lợi. Cùng với việc tăng cường quảng bá và xây dựng các chương trình kích cầu phù hợp, DN đã thu hút thêm du khách, từng bước hạn chế tính mùa vụ trong hoạt động du lịch.

Cùng với việc làm mới tour, tuyến, Netin Travel đang đề xuất khai thác chính thức sản phẩm du lịch mạo hiểm tại Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong, dự kiến đề xuất tỉnh cho phép thử nghiệm một số sản phẩm du lịch mới.