Bài 2: Gỡ 'nút thắt' từ cơ sở

Bài 1: Những người được thôn, bản lựa chọn

Mỏng nguồn bồi dưỡng phát triển Đảng

Bí thư Chi bộ bản Huổi Thanh 1 Đặng Văn Néng mở cuốn sổ theo dõi nguồn phát triển Đảng. Hơn 10 cái tên được ghi lại, nhưng bên cạnh mỗi cái tên lại là một dòng chú thích: Người đã đi làm xa; người đủ tuổi nhưng chưa qua rèn luyện; người có năng lực nhưng ít tham gia hoạt động cộng đồng.

Những dòng ghi chú ngắn ấy phần nào cho thấy cái khó của Chi bộ Huổi Thanh 1 trong nhiều năm qua, đó là có nguồn nhưng khó giữ nguồn, có người trẻ nhưng chưa đủ điều kiện để bồi dưỡng, phát triển.

Năm 2020, chi bộ có 7 đảng viên nông thôn. Hai năm sau, thêm 2 đảng viên được kết nạp. Nhưng từ năm 2023 đến hết năm 2025, chi bộ không có đảng viên kết nạp mới, không đạt chỉ tiêu mỗi năm từ 1 - 2 đảng viên.

Huổi Thanh 1 có 100 hộ dân, gồm 3 dân tộc thiểu số: Sán Chỉ, Dao và Mông. Khó khăn khi hơn 70% người trong độ tuổi lao động thường xuyên đi làm xa. Bản vắng thanh niên, nguồn phát triển Đảng vì thế ngày một mỏng.

Bí thư Chi bộ bản Huổi Thanh 1 (ngoài cùng bên trái) rà soát danh sách nguồn kết nạp đảng viên năm 2026.

“Khó nhất là thanh niên đi làm xa. Người ở nhà thì ít. Nếu chi bộ không chủ động thì nguồn sẽ ngày càng mỏng”, Bí thư Chi bộ Đặng Văn Néng trăn trở.

Câu chuyện ở Huổi Thanh 1 không phải là trường hợp riêng. Ở nhiều thôn, bản vùng cao, bài toán tạo nguồn phát triển Đảng đang trở nên khó khăn hơn khi lớp trẻ rời bản đi làm xa, trong khi những người ở lại chưa phải ai cũng đủ điều kiện, động lực để phấn đấu.

Ở bản Nậm Pố 3 (xã Mường Nhé), 245 hộ dân đều là đồng bào Mông. Nghị quyết Chi bộ đặt mục tiêu mỗi năm kết nạp từ 1 - 2 đảng viên, nhưng từ năm 2020 đến hết năm 2025, chi bộ mới kết nạp được 2 đảng viên.

Anh Thào A Trắng, Bí thư Chi bộ bản Nậm Pố 3 cho biết: “Nguồn thì có, nhưng để tìm được người thực sự có ý chí phấn đấu và gắn bó với bản thì không dễ. Thanh niên đi làm xa nhiều, ở bản còn lại chủ yếu là người lớn tuổi. Nếu không chủ động tạo nguồn từ sớm, vài năm nữa càng khó”.

Anh Thào A Trắng, Bí thư Chi bộ bản Nậm Pố 3 (ngoài cùng bên trái) giao nhiệm vụ với các đoàn viên ưu tú phấn đấu vào Đảng.

Theo số liệu của Ban Tổ chức Tỉnh ủy, đến ngày 30/6/2026, Đảng bộ tỉnh có 51.703 đảng viên, trong đó 31.026 đảng viên là người dân tộc thiểu số, chiếm 60,01%. Tuy nhiên, tại không ít địa bàn vùng sâu, vùng xa, việc tạo nguồn, bồi dưỡng quần chúng ưu tú gặp nhiều trở ngại.

Theo ông Bùi Xuân Trường, Phó Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy, khó khăn xuất phát từ cả nhận thức, điều kiện kinh tế - xã hội và những rào cản về ngôn ngữ, văn hóa. Áp lực mưu sinh khiến nhiều thanh niên phải rời bản đi làm xa; một bộ phận quần chúng chưa hiểu đầy đủ về trách nhiệm, nghĩa vụ của người đảng viên; trong khi phong tục, tập quán và hạn chế về tiếng phổ thông cũng ảnh hưởng đến quá trình học tập, rèn luyện, phấn đấu vào Đảng.

Từ một cuốn sổ với những dòng ghi chú tưởng như rất nhỏ, câu chuyện lớn hơn hiện ra: Ở vùng cao, phát triển đảng viên không chỉ là tìm một cái tên đủ tuổi, đủ điều kiện, mà là hành trình tìm, giữ và bồi dưỡng những người trẻ thực sự có khả năng gắn bó với thôn bản.

Đi trước “đánh thức” nguồn kết nạp Đảng

Trước bài toán nguồn phát triển Đảng ngày càng mỏng, Chi bộ bản Huổi Thanh 1 buộc phải thay đổi cách làm. Thay vì chờ quần chúng tự nguyện phấn đấu, chi bộ chủ động tìm nguồn ngay từ những phong trào, công việc ở cơ sở.

Những cái tên được rà soát, phân thành từng nhóm: Đoàn viên trẻ, dân quân, người tích cực trong lao động sản xuất, người có uy tín trong cộng đồng. Với mỗi nguồn, chi bộ đều theo dõi, giao việc và đánh giá quá trình rèn luyện. Cách làm ấy giúp cấp ủy nhận diện sớm những nhân tố tích cực, tránh bỏ sót nguồn.

Anh Đặng Văn Néng, Bí thư Chi bộ bản Huổi Thanh 1 cho biết: “Chi ủy, đảng viên thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giao nhiệm vụ để quần chúng rèn luyện, thử thách; đồng thời phân công đảng viên theo dõi, giúp đỡ những người có triển vọng. Chúng tôi chú trọng tạo nguồn từ lực lượng trẻ, phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số và những người có uy tín trong cộng đồng”.

Cách làm mới nhanh chóng cho thấy kết quả. Từ đầu năm đến nay, Chi bộ Huổi Thanh 1 đã kết nạp 5 đảng viên nông thôn, đồng thời giới thiệu 2 quần chúng ưu tú tham gia lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng.

Cán bộ Ban Xây dựng Đảng xã Nậm Kè kiểm tra công tác tạo nguồn đảng viên tại Chi bộ bản Huổi Thanh 1.

Từ cái khó của cơ sở, Đảng ủy xã Nậm Kè xác định, muốn có nguồn phát triển Đảng phải chủ động tìm nguồn. Hàng năm, các chi bộ rà soát quần chúng ưu tú, giao chỉ tiêu tạo nguồn, phân công cấp ủy viên bám bản để kịp thời phát hiện những nhân tố tích cực.

Nguồn được đặt vào thực tiễn để rèn luyện, thử thách; đảng viên chính thức được phân công theo dõi, giúp đỡ. Thanh niên, phụ nữ, người dân tộc thiểu số, người có uy tín trong cộng đồng được chú trọng. Cùng với đó, xã cập nhật, thực hiện các quy định mới về công tác phát triển Đảng. Đáng chú ý, Kết luận số 78-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương đã có quy định mới trong xem xét kết nạp Đảng đối với người vi phạm chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình, góp phần tháo gỡ một số vướng mắc trong tạo nguồn ở địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cách làm ấy đang cho thấy những kết quả rõ nét. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Đảng bộ xã Nậm Kè đã kết nạp 21 đảng viên; riêng từ đầu năm 2026 đến nay kết nạp đủ 16/16 đảng viên, đạt 100% kế hoạch tỉnh giao. Hiện, xã có thêm 5 quần chúng đang hoàn thiện thủ tục đề nghị kết nạp Đảng.

Bà Nguyễn Thị Yến, Trưởng ban Xây dựng Đảng xã Nậm Kè cho biết: “Trong điều kiện nguồn tại chỗ khó khăn, càng phải chủ động tìm nguồn, bám cơ sở, đổi mới cách làm; không để hoàn cảnh, điều kiện sống trở thành rào cản trong phát hiện, bồi dưỡng quần chúng ưu tú. Chúng tôi hướng tới xây dựng đội ngũ đảng viên thực sự tiêu biểu, nhất là người dân tộc thiểu số, người trẻ và phụ nữ, tạo nguồn cán bộ kế cận cho cơ sở”.

Ở Mường Nhé, Đảng ủy xã cũng thay đổi cách tạo nguồn. Cấp ủy viên bám cơ sở, dự sinh hoạt chi bộ, đảng viên được phân công theo dõi, giúp đỡ quần chúng. Đoàn Thanh niên, Mặt trận và các đoàn thể cùng tham gia phát hiện, giới thiệu những nhân tố tích cực. Người được lựa chọn không dừng ở một cái tên trong danh sách, mà được giao việc cụ thể để rèn luyện, thử thách.

Cách làm chủ động ấy mang lại kết quả rõ nét. Toàn Đảng bộ xã hiện có 1.153 đảng viên, trong đó 794 đảng viên là người dân tộc thiểu số, chiếm 72,31%. 8 tháng đầu năm 2026, Đảng bộ xã đã kết nạp 51 đảng viên mới, vượt chỉ tiêu tỉnh giao.

Đảng viên Chi bộ bản Nậm Là đồng hành cùng người dân phát triển kinh tế.

Theo ông Tạ Văn Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Mường Nhé, nguồn phát triển Đảng tại các bản ngày càng được quan tâm, nhất là đoàn viên, thanh niên và những quần chúng tích cực. Qua thực tiễn công tác, nhiều người được phát hiện, bồi dưỡng, trưởng thành, trở thành nguồn cán bộ, đảng viên tại chỗ.

“Đây là lực lượng am hiểu phong tục, gần gũi với bà con, có uy tín trong cộng đồng, là nguồn quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên người địa phương”, ông Sơn cho biết.

Từ những câu chuyện ở Huổi Thanh 1, Nậm Pố 3 hay Nậm Là có thể thấy, tạo nguồn phát triển Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa bao giờ là việc dễ. Nhưng khó không có nghĩa là chờ đợi. Những năm qua, Ban Thường vụ Tỉnh ủy và các cấp ủy trong tỉnh đã coi đây là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng Đảng, tập trung rà nguồn, giao chỉ tiêu, phân công đảng viên theo dõi, giúp đỡ và gắn tạo nguồn với rèn luyện qua thực tiễn.

Cách làm ngày càng sát với từng địa bàn: Nơi có đông thanh niên thì phát hiện từ sớm; nơi thanh niên đi làm xa thì mở rộng nguồn; những bản dân cư phân tán thì phát huy vai trò đảng viên tại chỗ, người có uy tín trong cộng đồng. Điểm chung là không chạy theo số lượng, mà chú trọng phẩm chất, động cơ phấn đấu và khả năng đóng góp của người được kết nạp vào Đảng.

Ông Bùi Xuân Trường, Phó Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy cho biết:  “Các cấp ủy tập trung tạo nguồn từ đoàn viên, thanh niên, dân quân, công an viên, cán bộ thôn, bản và người có uy tín; đồng thời phân công đảng viên chính thức giúp đỡ, bảo đảm quy trình kết nạp chặt chẽ, đúng Điều lệ Đảng, phù hợp thực tiễn vùng đồng bào dân tộc thiểu số”.

Những nỗ lực ấy được phản ánh qua con số. Từ năm 2021 đến hết tháng 6/2026, toàn Đảng bộ tỉnh đã kết nạp 13.051 đảng viên, trong đó 9.482 đảng viên là người dân tộc thiểu số, chiếm 72,7%. Nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ tỉnh đã hoàn thành mục tiêu xóa thôn, bản chưa có chi bộ độc lập. Từ những thôn, bản vùng cao, biên giới, tổ chức đảng từng bước được củng cố, nguồn lực tại chỗ được vun bồi, tạo nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên gần dân, hiểu dân và có khả năng dẫn dắt cộng đồng.

Tạo được nguồn đã khó, giữ và dìu dắt nguồn trưởng thành lại càng khó, cần sự bền bỉ của tổ chức đảng. Ở nhiều thôn, bản, phía sau mỗi quần chúng ưu tú luôn có những đảng viên kiên trì hướng dẫn, giao việc, nhắc nhở và truyền lại kinh nghiệm. Chính từ sự tiếp nối ấy, những “hạt giống” có thêm điểm tựa để trưởng thành.