(Bài 3) Những dấu mốc vàng

Từ lời hiệu triệu đến khát vọng vươn tầm (Bài 2): Hội nhập và bước tiến khẳng định vị thếTừ lời hiệu triệu đến khát vọng vươn tầm (Bài 1): Khi thể thao trở thành sức mạnh của dân tộc

Tấm huy chương vàng Olympic Rio 2016 của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh là một chiến công mang tầm vóc lịch sử. Ảnh: C.P

Hành trình đi tới những sân chơi lớn ấy chưa bao giờ là con đường bằng phẳng. Đó là hành trình của ý chí, của khát vọng, của những bước đi thận trọng nhưng kiên định, để từ những dấu ấn ban đầu còn khiêm tốn, thể thao Việt Nam từng bước khẳng định vị trí trên bản đồ thể thao châu lục và thế giới.

Từ Asian Games đến Olympic

So với khu vực Đông Nam Á, đấu trường Asian Games và Olympic có sự cạnh tranh khốc liệt hơn nhiều lần, quy tụ những nền thể thao hàng đầu với hệ thống đào tạo, khoa học thể thao và nguồn lực vượt trội. Trong bối cảnh ấy, mỗi tấm huy chương của thể thao Việt Nam không chỉ mang giá trị thành tích, mà còn là biểu tượng của ý chí, bản lĩnh và tinh thần vượt khó của con người Việt Nam.

Tại Asian Games, thể thao Việt Nam đã có những bước tiến đáng ghi nhận, từ chỗ chủ yếu góp mặt với tinh thần học hỏi đến việc giành huy chương ở nhiều môn thế mạnh như điền kinh, bắn súng, taekwondo, karate, cầu mây, đua thuyền, cử tạ… Những tấm huy chương vàng không chỉ là dấu ấn cá nhân mà còn khẳng định năng lực cạnh tranh ở tầm châu lục, phản ánh hiệu quả của chiến lược đầu tư có trọng điểm, lựa chọn đúng môn thế mạnh và xây dựng lực lượng kế cận bài bản.

Dấu mốc lịch sử đầu tiên phải kể đến là tấm huy chương vàng Asian Games năm 1994 của võ sĩ Trần Quang Hạ, thành tích mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn về kinh tế và điều kiện tập luyện. Chiến thắng ấy không chỉ mở ra một giai đoạn mới cho thể thao Việt Nam mà còn thắp lên niềm tin mạnh mẽ về khả năng cạnh tranh của vận động viên Việt Nam trên đấu trường châu lục.

Tiếp đó, tấm huy chương bạc Olympic của võ sĩ taekwondo Trần Hiếu Ngân tại Sydney 2000 đã đánh dấu lần đầu tiên thể thao Việt Nam bước lên bục vinh quang của Olympic. Đây không chỉ là những thành tích mang tính lịch sử mà còn mở ra một định hướng chiến lược đầu tư trọng điểm vào những môn có khả năng cạnh tranh ở cấp độ thế giới.

Đỉnh cao của hành trình ấy chính là tấm huy chương vàng Olympic Rio 2016 của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh, một chiến công mang tầm vóc lịch sử. Đó không chỉ là thành quả của cá nhân xuất sắc mà còn là kết tinh của một quá trình chuẩn bị lâu dài, khoa học, của sự đồng hành từ gia đình, huấn luyện viên và đặc biệt là sự đầu tư ngày càng bài bản của Nhà nước đối với thể thao thành tích cao.

Những cột mốc ấy cho thấy, khi có chiến lược đúng đắn, sự chuẩn bị khoa học và tinh thần quyết tâm cao, thể thao Việt Nam hoàn toàn có thể vươn tới những đỉnh cao châu lục và thế giới. Đó là hành trình gian nan nhưng đầy tự hào, là hành trình không chỉ tạo nên thành tích mà còn hun đúc niềm tin cho các thế hệ vận động viên tiếp nối.

Đến với sân chơi quốc tế, không chỉ là hành trình của những tấm huy chương, mà còn là hành trình của khát vọng dân tộc. Ảnh: QUÝ LƯỢNG

Từ ánh hào quang thành tích đến yêu cầu đổi mới

Tuy nhiên, phía sau những tấm huy chương là không ít trăn trở. So với nhiều quốc gia trong khu vực và châu lục, thành tích của Việt Nam tại Asian Games và Olympic vẫn còn khiêm tốn, chưa tương xứng với tiềm năng và khát vọng phát triển.

Một trong những vấn đề cốt lõi chính là công tác đào tạo vận động viên đỉnh cao. Để cạnh tranh ở sân chơi Olympic, tài năng là điều kiện cần nhưng chưa đủ, điều quan trọng hơn là hệ thống huấn luyện hiện đại, sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, môi trường thi đấu quốc tế thường xuyên và một cơ chế đãi ngộ đủ sức giữ chân, phát triển vận động viên.

Nhìn từ góc độ chuyên môn, GS.TS Lâm Quang Thành nhấn mạnh: “Thể thao Việt Nam cần phải ứng dụng phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để phát triển thể thao thành tích cao. Trong xã hội hiện đại, vị trí của thể thao thành tích cao ngày càng quan trọng bởi những giá trị của nó mang lại cho con người, xã hội, kinh tế và quảng bá hình ảnh của mỗi quốc gia trên đấu trường quốc tế, nâng cao ý thức tự tôn dân tộc và thể hiện sức mạnh của đất nước”.

Theo GS.TS Lâm Quang Thành, dù thể thao thành tích cao đã có những bước phát triển khởi sắc, nhưng thành tích ở các môn Olympic vẫn còn khoảng cách so với châu lục và thế giới, đặc biệt là hạn chế trong nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ vào huấn luyện vận động viên trình độ cao. Để tạo ra bước đột phá, GS.TS Lâm Quang Thành đề xuất những hướng đổi mới mang tính nền tảng, từ phát triển lực lượng vận động viên đỉnh cao, ứng dụng khoa học tổng hợp trong huấn luyện, đến chuyển đổi số, hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong lĩnh vực khoa học công nghệ thể thao. Những gợi mở đó không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện về tư duy phát triển thể thao, đó là từ cách tiếp cận theo phong trào sang cách tiếp cận dựa trên khoa học, dữ liệu và chiến lược dài hạn.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu hội nhập sâu rộng và cạnh tranh toàn cầu, thể thao Việt Nam không thể chỉ dừng lại ở việc “có huy chương”, mà cần hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái thể thao hiện đại, chuyên nghiệp, đủ sức cạnh tranh bền vững ở tầm châu lục và thế giới.

Mở ra hành trình mới

Hành trình từ Asian Games đến Olympic không chỉ là hành trình của những tấm huy chương, mà còn là hành trình của khát vọng dân tộc - khát vọng khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ thể thao thế giới.

Mỗi dấu mốc đã qua là một bước tiến, nhưng đồng thời cũng là lời nhắc nhở rằng con đường phía trước còn dài và nhiều thách thức. Để những thành công không chỉ là những khoảnh khắc đơn lẻ, mà trở thành thành tựu mang tính hệ thống, bền vững, thể thao Việt Nam cần một bước chuyển mạnh mẽ hơn về tư duy, chiến lược và cách thức tổ chức thực hiện.

Đó không chỉ là câu chuyện của vận động viên hay đội tuyển, mà là bài toán của cả một nền thể thao từ cơ chế, chính sách, nguồn lực đến khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế.

Và chính từ những yêu cầu đó, một tầm nhìn mới đang được đặt ra đó là xây dựng nền thể thao Việt Nam phát triển toàn diện, bền vững, vừa mạnh ở phong trào, vừa đủ sức chinh phục những đỉnh cao Olympic. Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, điều cốt lõi không chỉ nằm ở việc gia tăng nguồn lực, mà còn ở cách phân bổ và sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm. Việc xác định đúng các môn thể thao Olympic mũi nhọn, xây dựng lộ trình đào tạo dài hạn, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo trong nước với huấn luyện, thi đấu quốc tế sẽ là những yếu tố quyết định.

Bên cạnh đó, thể thao Việt Nam cũng cần từng bước tiếp cận mô hình phát triển hiện đại, nơi khoa học công nghệ, y sinh học thể thao và quản trị dữ liệu trở thành “đòn bẩy” nâng cao thành tích. Quan trọng hơn, phải tạo dựng được một hệ sinh thái thể thao năng động, trong đó nhà nước đóng vai trò kiến tạo, còn xã hội, doanh nghiệp và các tổ chức cùng tham gia phát triển. Chính từ sự chuyển động đồng bộ ấy, thể thao không chỉ vươn tới những đỉnh cao mới, mà còn lan tỏa giá trị sâu rộng, trở thành một ngành kinh tế - xã hội giàu tiềm năng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Đó cũng là điểm nối tự nhiên để bước sang giai đoạn tiếp theo - khi thể thao không chỉ hướng tới thành tích, mà còn trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

(Còn tiếp)

THU SÂM