Bài toán nguồn nhân lực và liên kết phát triển du lịch Đồng Nai

Du lịch ven hồ Trị An (tỉnh Đồng Nai) ngày càng phát triển, nhất là mô hình kinh doanh du lịch cắm trại, chèo thuyền trên hồ thu hút đông khách du lịch tới trải nghiệm. Ảnh: Nhật Bình/TTXVN

Nhân lực chất lượng cao - động lực cốt lõi của tăng trưởng mới

Các chuyên gia, nhà nghiên cứu về du lịch nhận định, với vai trò là cửa ngõ hàng không quốc tế mới của Việt Nam cùng với sự kết nối đồng bộ hệ thống giao thông đa dạng, Đồng Nai được kỳ vọng trở thành trung tâm trung chuyển hành khách quy mô lớn, kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống khách sạn, lữ hành, MICE và các dịch vụ phụ trợ. Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn hiện nay của địa phương chính là chất lượng nguồn nhân lực dịch vụ chưa đồng đều, còn khoảng cách so với tiêu chuẩn nghề khu vực và quốc tế.

Theo Thạc sĩ Phan Văn Hải, Trường Đại học Lạc Hồng, khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào hoạt động sẽ kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của chuỗi dịch vụ lưu trú, lữ hành, hội nghị, triển lãm (du lịch MICE), thương mại, logistics và các ngành dịch vụ hỗ trợ khác. Sự gia tăng lưu lượng hành khách quốc tế sẽ tạo ra nhu cầu lớn về dịch vụ đạt chuẩn 4 - 5 sao, đội ngũ lao động có kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ và tác phong chuyên nghiệp. Trong bối cảnh đó, trách nhiệm của các cơ sở đào tạo nguồn nhân lực du lịch tại địa phương và khu vực trở nên đặc biệt quan trọng.

Từ thực tiễn này, các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo nghề cần chủ động rà soát, đổi mới chương trình theo hướng chuẩn hóa theo tiêu chuẩn nghề khu vực và quốc tế; tăng cường đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng liên văn hóa và năng lực ứng dụng công nghệ số trong môi trường dịch vụ hiện đại; đồng thời, đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực hàng không, du lịch, khách sạn, lữ hành và dịch vụ cao cấp. Thông qua cơ chế hợp tác, doanh nghiệp tham gia góp ý chương trình, tiếp nhận sinh viên thực tập và phản hồi về năng lực nghề; từ đó hình thành cách tiếp cận “đồng thiết kế - đồng thực hiện - đồng đánh giá”. Định hướng đào tạo theo đặt hàng nhân lực, căn cứ vào nhu cầu cụ thể của thị trường và doanh nghiệp, giúp bảo đảm đầu ra phù hợp với yêu cầu sử dụng lao động, đặc biệt trong các lĩnh vực khách sạn 4 - 5 sao, lữ hành quốc tế và MICE.

Thạc sĩ Phan Văn Hải đề xuất, Đồng Nai cần hình thành một trung tâm đào tạo nhân lực dịch vụ chất lượng cao đóng vai trò hạt nhân trong đào tạo, bồi dưỡng, kiểm định kỹ năng nghề và chuyển giao công nghệ đào tạo hiện đại. Trung tâm này có thể hoạt động theo mô hình liên kết đa bên, tích hợp đào tạo - thực hành - nghiên cứu ứng dụng. Để khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo, tỉnh xây dựng cơ chế ưu đãi cụ thể như hỗ trợ chi phí đào tạo nội bộ, chính sách thuế đối với hoạt động đào tạo nghề, hoặc cơ chế đặt hàng đào tạo theo nhu cầu thị trường. Điều này giúp doanh nghiệp trở thành đối tác chiến lược thay vì chỉ là đơn vị sử dụng lao động.

Đồng Nai tập trung nâng cao chất lượng đào tạo về du lịch tại các trường trên địa bàn, quan tâm đến đào tạo kỹ năng nghề du lịch, kỹ năng mềm trong hoạt động du lịch; tăng cường liên kết, hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; khuyến khích đào tạo tại chỗ, tự đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp. Tỉnh ưu tiên đầu tư phát triển nhân lực du lịch vùng sâu, vùng xa để từng bước tăng cường năng lực tham gia của cộng đồng dân cư địa phương cho phát triển du lịch. Đồng thời, địa phương xây dựng lộ trình đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ lãnh đạo, quản lý có khả năng nắm bắt và ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý, điều hành nhằm đáp ứng yêu cầu cho sự phát triển du lịch.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Lê Trường Sơn, để giải bài toán nguồn nhân lực cho ngành du lịch, hiện nay, Đồng Nai phối hợp với các trường đào tạo về du lịch có uy tín tổ chức các lớp bồi dưỡng nghề, kiến thức về du lịch, kỹ năng hoạt động du lịch cộng đồng cho người lao động tại các đơn vị, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư; trong đó ưu tiên các địa phương có tiềm năng phát triển du lịch nhằm trang bị về nghiệp vụ, kỹ năng cho tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động du lịch.

Để đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tại Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai thành lập các tổ hợp giáo dục và đào tạo đại học quy mô lớn tại đô thị Long Thành, đô thị Nhơn Trạch, đô thị Long Khánh, đô thị Đồng Xoài, gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp; nâng cao năng lực và thu hút, giữ chân, trọng dụng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực trình độ cao.

Hồ Trị An (tỉnh Đồng Nai) được quy hoạch phát triển thành khu du lịch quốc gia và đô thị sinh thái, trọng tâm là du lịch nghỉ dưỡng, cắm trại, chèo SUP, kết hợp bảo tồn thiên nhiên, nuôi trồng thủy sản bền vững và năng lượng sạch. Ảnh: Nhật Bình/TTXVN

Liên kết, hình thành hành lang du lịch

Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh phân tích, từ góc độ chiến lược phát triển vùng, hành lang du lịch Thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Nai cần được định vị như một mô hình phát triển du lịch tích hợp giữa đô thị quốc tế - sinh thái thiên nhiên - hạ tầng hội nhập toàn cầu. Trong tương lai, khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào khai thác cùng hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng đang được đầu tư mạnh mẽ, hành lang Thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Nai có tiềm năng trở thành một trung tâm đón khách quốc tế mới của khu vực Đông Nam Á. Việc phát triển hành lang du lịch này không chỉ góp phần kéo dài hành trình du lịch tại Việt Nam mà còn nâng cao giá trị chi tiêu của du khách, thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch bền vững cho toàn vùng Đông Nam Bộ.

“Việc hình thành hành lang du lịch Thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Nai là yêu cầu mang tính chiến lược nhằm kéo dài thời gian lưu trú của khách quốc tế tại vùng Đông Nam Bộ; gia tăng mức chi tiêu bình quân trên mỗi lượt khách; phân bổ hợp lý dòng khách giữa đô thị trung tâm và vành đai sinh thái; phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững và giá trị gia tăng cao”, Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Một số sản phẩm du lịch liên kết giữa 2 địa phương có thể hình thành gồm: Tour sinh thái Thành phố Hồ Chí Minh - Vườn quốc gia Cát Tiên; Tour nghỉ dưỡng và trải nghiệm thiên nhiên tại hồ Trị An; Tour trekking Thành phố Hồ Chí Minh - Vườn quốc gia Bù Gia Mập; Tour du lịch nông nghiệp và văn hóa cộng đồng; Tour du lịch đường sông kết nối sông Sài Gòn - sông Đồng Nai; Tour goft Thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Nai; Tour Thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Nai - Campuchia. Sự kết hợp giữa du lịch đô thị hiện đại của Thành phố Hồ Chí Minh và không gian sinh thái của Đồng Nai có thể tạo nên một chuỗi sản phẩm du lịch đa dạng, góp phần kéo dài hành trình và nâng cao giá trị trải nghiệm của du khách quốc tế.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Trí (Trưởng Khoa Du lịch, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) đề xuất Đồng Nai có thể hình thành các hành lang du lịch trọng điểm như: Hành lang du lịch sinh thái và thám hiểm (phía Bắc) hợp nhất Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập; hành lang giải trí và thể thao cao cấp (phía Nam) tập trung quanh sân bay Long Thành và các sân Golf; hành lang văn hóa - tâm linh - nghỉ dưỡng ven hồ (phía trung tâm) kết nối chuỗi điểm đến Biên Hòa - Trị An - Bà Rá.

Ở góc độ khác, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trịnh Tú Anh (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) đưa ra giải pháp hình thành mô hình Khu thương mại tự do gắn với thành phố sân bay, tích hợp các chức năng mua sắm miễn thuế, trung tâm bán lẻ, khu giải trí, triển lãm và dịch vụ du lịch quốc tế. Mô hình này có thể trở thành một “đích đến mua sắm và trải nghiệm” cho cả hành khách quá cảnh, khách công vụ và khách du lịch ngắn ngày, tương tự các khu thương mại gắn với sân bay tại Dubai, Incheon hay Hong Kong (Trung Quốc).

Cùng với đó, địa phương hình thành 6 cụm du lịch trải nghiệm gồm: Cụm du lịch trải nghiệm sinh thái và rừng gắn liền với Vườn quốc gia Cát Tiên, các khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và hoạt động giáo dục thiên nhiên; cụm du lịch trải nghiệm hồ và nước tập trung vào hồ Trị An cùng các mặt nước lớn khác; cụm du lịch trải nghiệm văn hóa, di sản và tâm linh gắn với khu vực Trấn Biên, núi Chứa Chan, các di tích lịch sử và không gian tâm linh đặc trưng của vùng đất; cụm du lịch trải nghiệm công nghiệp, logistics và đổi mới sáng tạo; cụm trải nghiệm cộng đồng và nông nghiệp liên kết với các làng nghề truyền thống, nông trại trải nghiệm, sản phẩm OCOP, mùa vụ thu hoạch, ẩm thực nông nghiệp địa phương và các mô hình du lịch học tập; cụm du lịch trải nghiệm cửa ngõ thư giãn và MICE.

Việc sắp xếp thành 6 cụm như vậy giúp các loại hình du lịch của Đồng Nai không rời rạc mà trở thành hệ thống mạch lạc, dễ dàng tiếp cận, tạo nên những câu chuyện trải nghiệm riêng biệt, góp phần xây dựng bản sắc du lịch tỉnh bền vững và cạnh tranh.