Bàn chân hoại tử bốc mùi do đắp lá

Người đàn ông 44 tuổi, dân tộc thiểu số ở Tuyên Quang, nhập viện trong tình trạng cẳng chân trái hoại tử nặng sau một tháng tự đắp lá chữa bỏng tại nhà.

Trước đó, anh bị bỏng lửa nhưng không đến cơ sở y tế mà điều trị theo kinh nghiệm dân gian. Vùng tổn thương ngày càng sưng to, đau tăng, hoại tử lan rộng và chảy nhiều dịch mủ. Khi vết thương bốc mùi hôi, người nhà mới đưa bệnh nhân đến bệnh viện tuyến tỉnh, sau đó chuyển tiếp đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

TS.BS Dương Mạnh Chiến, phụ trách khoa Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, cho biết toàn bộ mặt sau cẳng chân trái của bệnh nhân gần như hoại tử hoàn toàn. Tổn thương lan rộng 50-70% bàn chân, ăn sâu đến xương gót, gân Achilles cùng các đầu xương chày và xương mác.

Các bác sĩ lập tức cắt lọc toàn bộ mô hoại tử, làm sạch tổ chức mủn đen và đặt hệ thống hút áp lực âm (VAC) để kiểm soát nhiễm trùng. Sau một tuần chăm sóc tích cực, quá trình hoại tử được khống chế, ê-kíp bắt đầu bước vào giai đoạn tái tạo vùng khuyết hổng lớn, nơi đã xuất hiện viêm xương và lộ xương.

Bác sĩ xử trí cho ca bệnh. (Ảnh: Thanh Sơn)

Trong cuộc phẫu thuật kéo dài 6 giờ, các bác sĩ tạo hình phối hợp với chuyên khoa chấn thương chỉnh hình nạo sạch mô viêm trong xương trước khi tiến hành vi phẫu ghép vạt da cơ.

Ê-kíp quyết định lấy vạt da cơ từ vùng lưng của chính bệnh nhân để che phủ vùng tổn thương. Phần cơ của vạt ghép giúp cung cấp nguồn máu dồi dào, đưa kháng sinh và tế bào miễn dịch đến kiểm soát viêm xương. Phần da được dùng để tái tạo lớp đệm gót chân, giúp bệnh nhân có thể đi lại sau này.

Khó khăn lớn nhất của ca mổ là nối mạch máu nuôi vạt ghép với hệ mạch vùng cẳng chân vốn đã tổn thương do nhiễm trùng kéo dài. Bằng kỹ thuật nối mạch tận bên, các bác sĩ vừa đảm bảo dòng máu nuôi vạt ghép, vừa duy trì tuần hoàn xuống bàn chân.

Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, đây là ca phẫu thuật nặng với nhiều nguy cơ do diện tích tổn thương lớn, nguy cơ chảy máu cao và thời gian mổ kéo dài. Bệnh nhân phải gây mê trong tư thế nằm sấp, tư thế có nhiều rủi ro hơn so với phẫu thuật thông thường.

“Với mức độ tổn thương như trường hợp này, ở nhiều cơ sở y tế bệnh nhân có thể đã phải cắt cụt chi do nhiễm trùng lan rộng và phá hủy sâu. Tuy nhiên, nhờ các kỹ thuật tạo hình và vi phẫu hiện nay, việc bảo tồn chi thể vẫn có thể thực hiện nếu kiểm soát tốt nhiễm trùng và tái tạo mô phù hợp”, bác sĩ nói.

Hai ngày sau phẫu thuật, vạt ghép bước đầu ổn định. Tuy vậy, bệnh nhân vẫn cần được theo dõi và chăm sóc lâu dài để kiểm soát nhiễm trùng cũng như phục hồi chức năng vận động.

Các bác sĩ cảnh báo bỏng lửa diện rộng là dạng tổn thương nguy hiểm vì thường gây phá hủy sâu da, mô mềm và mạch máu. Khi diện tích bỏng lớn hoặc tổn thương sâu, nguy cơ nhiễm trùng và hoại tử có thể tiến triển nhanh.

Việc tự ý đắp lá, dùng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc chậm đến cơ sở y tế dễ khiến vết thương nhiễm trùng nặng, thậm chí phá hủy gân và xương, làm tăng nguy cơ mất chi và đe dọa tính mạng.

Với mọi trường hợp bỏng, đặc biệt là bỏng lửa hoặc vết thương sâu, người dân không nên tự điều trị bằng các phương pháp dân gian. Khi vết thương sưng đau tăng, chảy dịch, đổi màu da hoặc xuất hiện hoại tử, cần đến cơ sở y tế sớm để được xử trí đúng cách. Điều trị kịp thời giúp kiểm soát nhiễm trùng và tăng cơ hội bảo tồn chức năng chi thể.

Như Loan