Bản hùng ca dân quân tự vệ Thủ đô

Cuối năm 1944, trước sự đàn áp dã man của phát xít Nhật và thực dân Pháp, các tổ chức tự vệ bí mật đầu tiên tại các nhà máy, xí nghiệp nội thành và làng xã ngoại thành Hà Nội, cũng như tại các tỉnh Hà Đông, Sơn Tây lần lượt ra đời dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng. Tại các nhà máy, xí nghiệp quan trọng như Nhà máy điện Yên Phụ, Nhà máy in Viễn Đông..., các tổ công nhân cứu quốc đã thành lập các tổ tự vệ bí mật.

Ở khu vực ngoại thành, các tổ chức đảng và đoàn thể cách mạng đã xây dựng ở mỗi làng một tổ tự vệ. Lực lượng này phát triển rộng khắp ở các thôn, xã, khu phố. Đồng thời, tại một số huyện, thị xã cũng thành lập các đơn vị tự vệ chiến đấu tập trung-LLVT không thoát ly sản xuất, làm nhiệm vụ đánh giặc, giữ làng. Từ các nhóm tự vệ này, Đội Tự vệ chiến đấu và Đội Tuyên truyền xung phong được thành lập.

Đại đội 2, đơn vị Quyết thắng pháo cao xạ bảo vệ Thủ đô nổ súng tiêu diệt máy bay Mỹ năm 1972. Ảnh tư liệu TTXVN 

Trong cao trào kháng Nhật, cứu nước, các đội tự vệ đã vận dụng phương thức vũ trang tuyên truyền vô cùng độc đáo, bất ngờ xuất hiện giữa các phiên chợ đông đúc; chiếm lĩnh sân khấu của các rạp hát lớn trong nội thành để diễn thuyết, vạch trần tội ác của kẻ thù và rải truyền đơn kêu gọi nhân dân hướng về Mặt trận Việt Minh.

Một hoạt động tiêu biểu trong cao trào diễn ra tối 11-7-1945, Đội Tự vệ xung phong ngoại thành phối hợp cùng Đoàn Thanh niên tuyên truyền xung phong thành Hoàng Diệu phá kho thóc của Nhật chia cho dân nghèo, giải quyết nạn đói, thắp lên ngọn lửa đồng lòng, góp phần đưa Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 đến thành công.

Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các chiến sĩ Vệ quốc quân, quyết tử quân, DQTV nêu cao tinh thần: “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Đêm 19-12-1946, quân và dân Hà Nội nổ súng mở đầu toàn quốc kháng chiến, mở đầu cuộc chiến đấu anh dũng giam chân địch trong thành phố suốt 60 ngày đêm. Với cách đánh độc đáo, Trung đoàn Thủ Đô, lực lượng tự vệ và các đơn vị bộ đội chủ lực đã đào đắp công sự, giao thông hào, dựng chiến lũy ở các cửa ô, đục lỗ bắn và đục tường thông nhà khắp các dãy phố để cơ động chiến đấu hiệu quả, tiêu hao sinh lực địch, bảo vệ Trung ương Đảng, Chính phủ rút lên chiến khu an toàn, bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ.

Bên cạnh Đội Tự vệ chiến đấu, tự vệ thành cũng phát triển mạnh mẽ với quân số lên tới hàng vạn người, cùng bộ đội chủ lực tham gia nhiều trận đánh táo bạo, bất ngờ. Điển hình là trận tập kích sân bay Gia Lâm đêm 3, rạng sáng 4-3-1954. Tổ tiến công gồm 16 đồng chí (trong đó có 3 dân quân địa phương) đã bí mật thọc sâu vào căn cứ được quân Pháp phòng thủ nghiêm ngặt, dùng mìn và thủ pháo phá hủy 18 máy bay, đốt cháy 1 kho xăng, 1 nhà sửa chữa máy bay, tiêu diệt 16 tên địch, rồi rút lui an toàn.

Cùng với tiếng súng tập kích, quân và dân trên địa bàn Sơn Tây, Hà Đông còn sáng tạo nên nghệ thuật “đánh vào lòng người” bằng công tác binh vận sắc bén. Từ sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, trung bình mỗi tháng có từ 500 đến 600 binh lính của địch bỏ ngũ.

Trận địa pháo cao xạ tự vệ Xí nghiệp Xe ca, khu phố Ba Đình, Hà Nội bắn máy bay Mỹ tháng 12-1972. Ảnh tư liệu TTXVN 

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng DQTV Thủ đô và tỉnh Hà Tây (trước đây) tiếp tục có sự phát triển vượt bậc. Để đối đầu với không quân hiện đại của Mỹ, quân và dân hai địa phương đã lập nên thế trận lưới lửa phòng không tầm thấp rộng khắp, liên hoàn trên các nóc nhà cao tầng, đỉnh núi, bờ đê. Tại nhiều vị trí, dân quân còn dựng trận địa giả để ngụy trang, đánh lạc hướng máy bay địch. Lực lượng DQTV đã liên tiếp lập nên những chiến công, giội bão lửa vào không quân Mỹ. Đỉnh cao của sự hiệp đồng chiến đấu giữa bộ đội và DQTV diễn ra trong 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972, làm nên kỳ tích “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” chấn động.

Nhìn lại chặng đường lịch sử oanh liệt, những chiến công của bộ đội và lực lượng dân quân, du kích, tự vệ đã đúc kết nên giá trị truyền thống tiêu biểu của LLVT Thủ đô: “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Phát huy truyền thống của LLVT Thủ đô-đơn vị 4 lần được phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng LLVT nhân dân, lực lượng DQTV Thủ đô trong kỷ nguyên mới luôn phối hợp chặt chẽ với các lực lượng, đi đầu trong công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, sự cố, cháy nổ, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ, đồng thời tích cực tham gia xây dựng địa phương, cơ sở vững mạnh toàn diện, bảo vệ bình yên cho Thủ đô.