Băn khoăn đề xuất thi vào lớp 10 chỉ với 2 môn

Gia tăng tình trạng học lệch

Theo lý giải của ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), việc giảm số môn thi nhằm giảm áp lực thi cử, hướng đến giáo dục toàn diện, không dùng kỳ thi để gạt bỏ cơ hội học tập của học sinh. Tuy nhiên, cách đây hai năm, chính Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu kỳ thi vào lớp 10 công lập phải gồm ba môn là Toán và Ngữ văn bắt buộc; môn thi thứ ba công bố trước ngày 31/3 hằng năm, Bộ lý giải quy định như vậy nhằm hạn chế tình trạng học sinh học lệch.

Thí sinh dự thi vào lớp 10 năm học 2026-2027 tại Hội đồng thi Trung học phổ thông Hoàng Quốc Việt (phường Vũ Ninh).

Tại Bắc Ninh, nhiều cán bộ, giáo viên được hỏi đều băn khoăn trước đề xuất mới của Bộ. Bởi Bắc Ninh là thành phố công nghiệp, tốc độ đô thị hóa và dân số cơ học tăng nhanh. Những năm qua, dù thành phố đã quan tâm xây mới, mở rộng trường lớp nhưng hệ thống trường trung học phổ thông công lập vẫn chưa đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Ông Bạch Đăng Khoa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh cho rằng, giảm một môn thi có thể giúp học sinh bớt áp lực ôn tập song chưa chắc làm giảm áp lực của kỳ thi. Bởi thời gian chuẩn bị cho kỳ thi vẫn kéo dài, trong khi tính cạnh tranh để giành suất vào trường công lập không thay đổi. Cùng đó, khi chỉ còn hai môn thi, học sinh sẽ tập trung phần lớn thời gian, công sức cho Toán và Ngữ văn để đạt kết quả cao nhất. Những môn học khác vì thế dễ bị xem nhẹ, dẫn đến tình trạng học tủ, học lệch, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục toàn diện.

Theo quan điểm của ông Bạch Đăng Khoa, môn thi thứ ba nên là Tiếng Anh, bởi đây không chỉ là môn học mà còn là công cụ quan trọng để học sinh sớm tiếp cận tri thức, khoa học, công nghệ và mở rộng cơ hội hội nhập. Trước đó, từ ngày 27/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2371/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Như vậy, nếu không đưa Tiếng Anh vào kỳ thi tuyển sinh đầu cấp có thể khiến môn học này giảm sức hút đối với một bộ phận học sinh, phụ huynh.

Cô giáo Nguyễn Như Mai, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Suối Hoa (phường Kinh Bắc) chia sẻ: “Tiếng Anh không chỉ là môn học mà còn là công cụ giao lưu, giao tiếp quan trọng của thế hệ trẻ. Tôi cho rằng không thi Tiếng Anh là bước lùi về chất lượng giáo dục toàn diện”.

Không chỉ đội ngũ nhà giáo, ngay cả các em học sinh cũng tỏ ra băn khoăn khi biết thông tin này. Em Nguyễn Văn Mạnh, học sinh lớp 9, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Cừ (phường Phù Khê) cho biết: “Dù rất thích học Tiếng Anh, nhưng nếu kỳ thi vào lớp 10 chỉ lấy điểm Toán và Ngữ văn, em bắt buộc phải dành trọn thời gian ôn hai môn này để bảo đảm cao nhất khả năng đỗ vào trường công lập”.

Tuyển sinh cần phù hợp điều kiện địa phương

Theo dự thảo Thông tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất ba phương thức tuyển sinh vào lớp 10 gồm: Xét tuyển, thi tuyển, kết hợp xét tuyển với thi tuyển. Mỗi phương thức có những ưu điểm nhất định và cần được lựa chọn trên cơ sở điều kiện thực tế về dân số, quy mô học sinh, mạng lưới trường lớp cũng như khả năng đáp ứng nhu cầu học tập của từng địa phương.

Với địa phương có dân số ổn định, hệ thống trường công lập có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu học tập thì phương thức xét tuyển là phù hợp. Ngược lại, những địa bàn có tốc độ đô thị hóa, phát triển công nghiệp nhanh, dân số cơ học và học sinh tăng mạnh như Bắc Ninh, thi tuyển là cần thiết để lựa chọn học sinh theo năng lực và khả năng đáp ứng của các cơ sở giáo dục.

"Giảm một môn thi có thể giúp học sinh bớt áp lực ôn tập, song chưa chắc làm giảm áp lực của kỳ thi. Bởi thời gian chuẩn bị cho kỳ thi vẫn kéo dài, trong khi tính cạnh tranh để giành suất vào trường công lập không thay đổi" - Ông Bạch Đăng Khoa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo.

Theo số liệu của Sở Giáo dục và Đào tạo, năm học 2026-2027, thành phố có gần 54 nghìn học sinh dự thi vào lớp 10, trong khi 60 trường trung học phổ thông công lập chỉ đáp ứng được 60% nhu cầu. Thời gian tới, thành phố dự kiến phát triển thêm 4 trường trung học phổ thông công lập, mở rộng quy mô một số trường hiện có. Tuy nhiên, với tốc độ gia tăng học sinh nhanh, việc nâng tỷ lệ tuyển sinh vào công lập vẫn là thách thức lớn. Dự kiến kỳ thi tuyển sinh năm học 2027-2028, số học sinh tham dự có thể lên tới hơn 71 nghìn em. Ngay cả khi các trường nỗ lực tăng quy mô, tỷ lệ đáp ứng vẫn khó vượt quá 60%; nhiều trường có thể phải tổ chức dạy học hai ca thay vì một ca như hiện nay. Những con số trên cho thấy, trong ngắn hạn, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập tại Bắc Ninh vẫn mang tính cạnh tranh cao. Do đó, dù giảm số môn thi, áp lực cạnh tranh vào trường công lập đối với học sinh vẫn rất lớn. Quan điểm của thành phố là nỗ lực bảo đảm tốt nhất nhu cầu học tập của tất cả học sinh. Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, mặc dù hệ thống công lập mới đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu nhưng 99% học sinh có nguyện vọng học tiếp trung học phổ thông vẫn có thể xét tuyển vào các trường ngoài công lập, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc trường nghề có hệ đào tạo 9+3.

Nếu Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định chỉ tổ chức thi Toán và Ngữ văn, các nhà trường sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn trong việc duy trì nền nếp dạy học toàn diện. Khi áp lực tuyển sinh vẫn cao, tâm lý chỉ tập trung vào 2 môn thi là điều khó tránh khỏi. Trong khi đó, việc triển khai Đề án đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ, liên tục từ chương trình, đội ngũ giáo viên đến ý thức học tập của học sinh.

Giảm áp lực thi cử là mục tiêu cần thiết, nhưng không nên chỉ nhìn nhận qua số lượng môn thi. Một kỳ thi tuyển sinh hợp lý phải đồng thời bảo đảm tính công bằng, đánh giá đúng năng lực học sinh, hạn chế học lệch và phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.