Bản làng nuôi lớn khí phách người anh hùng La Văn Cầu

Không phải ngẫu nhiên, nhiều Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân của Việt Nam trưởng thành từ những bản làng vùng đồng bào DTTS, khu vực biên giới. Đó là những vùng đất từ rất sớm đã trở thành căn cứ cách mạng, nơi lòng yêu nước, ý chí bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc được nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ.

Trong mạch nguồn ấy, bản làng quê hương không chỉ là nơi sinh thành, mà còn là chiếc nôi hun đúc bản lĩnh, ý chí và khí phách của những người con ưu tú. La Văn Cầu - người chiến sĩ làm nên huyền thoại với ý chí thép “chặt cánh tay để tiếp tục ôm bộc phá” trong Chiến dịch Biên giới năm 1950 - chính là một trong những biểu tượng tiêu biểu.

Cuộc đời của La Văn Cầu từng được đưa vào bài tập đọc của sách giáo khoa tiểu học ở Việt Nam. Ông là một trường hợp đặc biệt và hiếm có ở Việt Nam lẫn trên thế giới vì tên ông được dùng để đặt cho nhiều trường học và một số con đường khi còn đang sống. Ông được Viện Kỷ lục Việt Nam xây dựng hồ sơ đề xuất kỷ lục "Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân duy nhất được đặt tên đường khi còn sống" - Ảnh: Viện Kỷ lục Việt Nam

Nơi phên giậu nuôi dưỡng lòng yêu nước
Xã Phong Nặm, huyện Trùng Khánh cũ (nay là xã Đình Phong) là “miền quan yếu” của tỉnh Cao Bằng nói riêng, của tuyến phên giậu phía Bắc nói chung. Đây là nơi sinh sống lâu đời của nhiều dân tộc anh em, trong đó phần lớn dân cư thuộc hai dân tộc: Tày, Nùng.

Trong những bản làng vùng biên ấy, trẻ em lớn lên cùng những câu chuyện giữ đất, giữ bản; cùng hình ảnh người già, phụ nữ, thanh niên góp gạo, gùi đạn, đi dân công. Chính môi trường ấy đã nuôi dưỡng lòng yêu nước như một điều tự nhiên.

Cũng từ lẽ đó, truyền thống cách mạng là mạch nguồn ở Phong Nặm. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, đồng bào các dân tộc ở Phong Nặm vẫn kiên định ý chí “Tổ quốc là trên hết”.

Lịch sử Đảng bộ xã ghi rõ: Trong các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược, từ phong kiến phương Bắc đến chủ nghĩa thực dân phương Tây, các thế hệ người dân Phong Nặm đều hăng hái đứng trong hàng ngũ đội quân vệ quốc, chiến đấu anh dũng bảo vệ quê hương.

Sau Cách mạng tháng Tám 1945, cùng với Nhân dân cả nước, đồng bào các dân tộc Phong Nặm ra sức xây dựng chế độ mới, đồng thời cũng là hậu phương tại chỗ cho các chiến dịch lớn trong 9 năm kháng chiến.

Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, đỉnh cao là đánh đồn Đông Khê, Phong Nặm và các địa bàn khác của huyện Trùng Khánh là điểm tiếp nhận và vận chuyển hàng tới mặt trận.

Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cao Bằng còn ghi rõ, với tinh thần “tất cả cho chiến dịch được toàn thắng”, đồng bào các dân tộc Cao Bằng đã huy động 78.824 người đi dân công, 30.703 kg thóc, 1.363 kg gạo, 17.734 m vải và 5.700.000 ngày công phục vụ tiền tuyến. Trong hàng ngũ dân công tham gia phục vụ chiến dịch có con em của quê hương Phong Nặm.

Quê hương trao Tổ quốc một anh hùng
Nhưng đóng góp lớn nhất mà Phong Nặm dành cho cuộc kháng chiến không chỉ là những chuyến dân công, hay những gùi lương vượt núi. Từ chính mảnh đất ấy đã bước ra một người chiến sĩ sau này trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Giai đoạn 1945 - 1954, xã Phong Nặm ghi nhận có 15 người xung phong ra chiến trường trực tiếp chiến đấu. Trong đó có thanh niên La Văn Cầu, dân tộc Tày, người con của xóm Lũng Điêng (nay là xóm Lũng Điêng - Lũng Rỳ, xã Đình Phong).

Lịch sử Đảng bộ xã Phong Nặm ghi lại: La Văn Cầu sinh ra và lớn lên trong một gia đình vốn có mối căm thù sâu sắc với đế quốc, phong kiến. Cha bị giặc Pháp bắt, đánh đập, sau kiệt sức rồi chết.

Từ tinh thần Đông Khê thời anh hùng La Văn Cầu nhìn về sứ mệnh bảo vệ Tổ quốcXem chi tiết

Phải sống vất vả cực khổ ngay từ bé, sau Cách mạng Tháng Tám, được cán bộ cách mạng tuyên truyền giác ngộ, ông hiểu rõ nguồn gốc, sự khổ cực của người nghèo và người dân mất nước. Năm 1948, ông đã khai tăng lên 18 để vào bộ đội.

Ông đã tham gia 29 trận đánh, trận nào cũng thể hiện rõ tinh thần gương mẫu, dũng cảm, kiên quyết vượt qua khó khăn, chấp hành nghiêm mệnh lệnh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trong trận phục kích Bông Lau (1949), La Văn Cầu xung phong vào tổ xung kích, dũng cảm tiêu diệt 1 tên địch trên xe tăng, cướp súng rồi dùng chính vũ khí đó bắn hạ 3 tên lính Pháp khác, tiếp tục truy kích và tiêu diệt thêm 6 tên địch.

Trong trận đánh Đông Khê lần thứ nhất (tháng 5/1950), dù bị đau chân, ông vẫn kiên quyết xin ra trận. Khi đơn vị gặp khó khăn, ông động viên đồng đội, đưa thương binh về nơi an toàn và kiên trì mang khẩu súng 12,7 mm thu được của địch trở về đơn vị.

Ở trận Đông Khê lần thứ hai (tháng 9/1950), được giao chỉ huy tổ bộc phá, La Văn Cầu dũng cảm mở cửa mở dưới làn hỏa lực dày đặc của địch. Khi đồng đội đều bị thương, ông một mình tiếp tục chiến đấu.

Bị đạn bắn nát cánh tay phải, ông kiên quyết đề nghị đồng đội chặt cánh tay để tiếp tục dùng cánh tay còn lại ôm bộc phá đánh sập lô cốt đầu cầu, mở đường cho đơn vị xung phong giành thắng lợi.

Tấm gương chiến đấu quả cảm của Anh hùng La Văn Cầu đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cổ vũ mạnh mẽ phong trào thi đua diệt giặc lập công và góp phần khẳng định hiệu quả chiến thuật dùng bộc phá công đồn trong Chiến dịch Biên giới năm 1950.

Huyền thoại La Văn Cầu bắt đầu từ chiến trường Đông Khê, nhưng cội nguồn của huyền thoại ấy lại nằm ở bản làng Phong Nặm - nơi lòng yêu nước được nuôi dưỡng qua bao thế hệ.

Chính mảnh đất nơi phên giậu Tổ quốc đã hun đúc nên khí phách của người anh hùng và để lại cho hôm nay một thông điệp còn nguyên giá trị: sức mạnh bảo vệ đất nước luôn được bắt đầu từ những con người bình dị, từ truyền thống được gìn giữ trong mỗi bản làng, mỗi gia đình và mỗi thế hệ.