Bản Lòm 'khoác áo mới'

Bản Lòm với 104 hộ, hơn 480 nhân khẩu là nơi cư ngụ nhiều đời nay của người Mày (dân tộc Chứt). Những năm qua, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, cuộc sống của bà con nơi đây khởi sắc từng ngày. Sự đổi thay không chỉ ở hạ tầng, đời sống mà còn đến từ nếp nghĩ, cách làm đã và đang dần thu hẹp khoảng cách giữa miền xuôi với miền ngược.

Bản Lòm… không còn xa ngái

Chỉ vài ba năm trước, quãng đường vào bản Lòm là nỗi ám ảnh của bộ đội biên phòng, của thầy cô giáo và cán bộ địa phương, nhất là khi mưa gió về. Mỗi năm dăm ba bận, chỉ một trận mưa vừa phải, sạt lở từ phía núi, các ngầm tràn trôi theo nước là bản Lòm lại bị cô lập hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Không sóng điện thoại, không điện chiếu sáng. Có những năm lũ lớn, chính quyền và lực lượng bộ đội biên phòng phải gùi từng bao gạo, túi nước cắt rừng vào tiếp tế cho bà con bản Lòm. Gần 30km nhưng là cả một khoảng cách dài, rất dài với bà con nơi đây.

Và cũng có lẽ vì vậy, nên chẳng phải ngẫu nhiên mà bản Lòm được đích thân nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phong thăm và chúc Tết Ất Tỵ 2025 khi vừa mới nhậm chức. Chuyến thăm của người đứng đầu chính quyền tỉnh được bà con bản Lòm chào đón nồng nhiệt và mang theo nhiều kỳ vọng.

Những phần quà Tết và những lời chúc giản dị được trao đi, không một lời hứa hẹn nhưng sau chuyến thăm ấy, dường như cả guồng máy vào cuộc. Các thủ tục, nguồn vốn để thi công đường vào Lòm được đẩy nhanh, mọi vướng mắc để kéo điện chiếu sáng cũng nhanh chóng được tháo gỡ.

Một góc bản Lòm - Ảnh: X.P

Tròn một năm sau chuyến thăm ấy, chúng tôi vào lại bản Lòm. Con đường nối từ Quốc lộ 12A đã cơ bản hoàn thành, còn vương mùi bê tông mới. Đón chúng tôi đầu bản, trưởng bản Hồ Biên phấn khởi chia sẻ, bây chừ thì xe to, xe nhỏ đều chạy vào đến tận bản. Việc đi lại của bà con rất thuận lợi, muốn mua muốn bán cũng không vất vả như hồi trước nữa. Bà con bản Lòm biết ơn Đảng, biết ơn Nhà nước vô cùng…

Chủ tịch UBND xã Dân Hóa Đinh Minh Thảo cho biết, sau bản Lòm, hiện toàn bộ 28 bản làng của xã đã hoàn thành các tuyến đường bê tông vào tận trung tâm bản. Đây không chỉ tạo thuận lợi trong đi lại, giao thương mà còn là động lực để bà con phát triển kinh tế, vươn lên làm chủ cuộc sống.

Ðiện lưới…không còn là giấc mơ

Theo tập tục của cha ông, người Mày thường chọn những nơi núi cao, đầu nguồn nước để cư ngụ. Bản Lòm cũng vậy, nằm bên khe suối lưng chừng núi, bởi vậy khi mặt trời lặn sau núi, cả bản như chìm vào bóng tối. Còn nhớ trong chuyến công tác vào Lòm độ mươi năm trước, do đường bị lở đất, chúng tôi vào đến bản khi trời đã tối muộn. Bữa cơm đơn sơ với các thầy cô giáo cắm bản khi đó là dưới ánh đèn dầu leo lét và phải trùm màn để tránh côn trùng vây quanh.

Những năm gần đây, thầy cô giáo cắm bản và bộ đội biên phòng đã lắp mô tơ nhỏ dưới khe nước để phát điện chiếu sáng, thi thoảng sạc điện thoại. Với người Mày, có dịp đi ra ngoài nhìn ánh đèn điện về đêm là nỗi niềm khao khát.

Và sau chuyến thăm của đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phong khi ấy, dự án kéo điện lưới vào bản Lòm theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được đẩy tốc lực. Những vướng mắc về thủ tục, chi phí phát sinh được tỉnh hỗ trợ tích cực, điện lưới vào Lòm đã hoàn thành trước thời hạn.

Giữa tháng 6/2025, sau khi hoàn thành đóng điện, người Mày ở bản Lòm cùng quây quần ca hát mấy đêm liên tục bên ánh điện dập dìu. Với họ, ánh điện đã không còn là giấc mơ.

Dẫn chúng tôi đi vòng quanh bản, câu chuyện của trưởng bản Hồ Biên luôn xoay quanh điện lưới. “Bà con trong bản vui lắm. Đó là giấc mơ của cả bản lâu lắm rồi. Nhiều gia đình có điều kiện hơn còn mua sắm thêm tivi, nồi cơm điện… để phục vụ sinh hoạt”, Hồ Biên cho hay.

Đang loay hoay sửa lại ổ cắm điện để nấu cơm, chị Hồ Thị Đoan vui mừng cho biết, từ ngày có điện lưới, bà con trong bản ai cũng phấn khởi, sinh hoạt cũng tiện lợi đủ bề. Nhất là buổi tối, có điện sáng, con em trong bản có điều kiện để học tập; những hộ nghèo còn được trợ cấp tiền điện hàng tháng...

Cô giáo chuẩn bị bữa trưa cho các em học sinh người Mày tại điểm Trường mầm non bản Lòm - Ảnh: X.P

Nhân hy vọng, thắp tương lai

Những năm gần đây, mặc dù điều kiện còn nhiều khó khăn nhưng với sự đồng hành của các cấp ủy, chính quyền, người Mày ở bản Lòm đã học được cách thực hiện các mô hình sinh kế để phát triển kinh tế. Từ trồng rừng, chăn nuôi, làm lúa rẫy… họ đã dần loại bỏ tư tưởng ỷ lại vào trợ cấp của Nhà nước.

Đặc biệt, người Mày ở bản Lòm ngày càng quan tâm đến chuyện học hành cho con em mình. Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Dân Hóa Phạm Văn Bắc cho biết, hiện ở bản Lòm đều có các điểm trường các cấp học. Con em đến tuổi đều đến trường, nhất là ở cấp mầm non đã được ba mẹ đưa đón đến trường như một thói quen thường nhật trong khi điều này mấy năm trước là rất khó.

Nhắc đến chuyện học của con em, trưởng bản Hồ Biên không dấu được sự phấn khởi, mấy đứa nhỏ là tương lai của người Mày ở bản Lòm mà. Được Nhà nước tạo điều kiện cho học cái chữ, sau này chúng sẽ không còn khổ cực như thế hệ trước nữa…

Đường sá giao thông thuận lợi và đặc biệt là điện lưới đã “phủ sóng” là động lực để người Mày thắp lên hy vọng về một tương lai tươi sáng. Một mùa xuân mới lại về, sự hiện diện của điện, đường, trường, trạm khiến bản Lòm như khoác thêm áo mới, màu áo của ấm no, hạnh phúc nơi miền biên viễn…

Xuân Phú