Bản quyền số trở thành nền tảng phát triển bền vững kinh tế sáng tạo

Diễn đàn do Trung tâm Khai thác Sáng tạo và Bản quyền số Việt Nam (VCD) phối hợp với Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Việt Nam Bách Nghệ Thực Hành (VIPA) tổ chức, với sự đồng hành của Hội đồng Khoa học Pháp lý về Sáng tạo và Bản quyền số (CCLC).

Trong bối cảnh hoạt động sáng tạo nội dung phát triển nhanh trên các nền tảng trực tuyến, vấn đề xác lập quyền sở hữu, bảo vệ thành quả sáng tạo và khai thác giá trị bản quyền ngày càng trở nên cấp thiết. Các chuyên gia cho rằng, nếu thiếu kiến thức pháp lý và cơ chế bảo hộ phù hợp, người sáng tạo có thể đối mặt với nguy cơ bị sao chép nội dung, xâm phạm quyền tác giả hoặc phát sinh tranh chấp trong quá trình hợp tác thương mại.

Đại sứ Ngô Quang Xuân chia sẻ “Hội nhập quốc tế về sở hữu trí tuệ: Bảo vệ tài sản số của nhà sáng tạo Việt Nam trên sân chơi toàn cầu” .

Phát biểu tại diễn đàn, TS Ngô Quang Xuân, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Liên hợp quốc, nhận định đổi mới sáng tạo và kinh tế số đang trở thành những động lực quan trọng của tăng trưởng. Trong tiến trình này, bảo vệ bản quyền, quyền tác giả và thành quả sáng tạo phải được coi là nội dung cốt lõi.

Theo TS Ngô Quang Xuân, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tăng cường an ninh mạng, phòng, chống hàng giả, hàng nhái; đồng thời có giải pháp bảo hộ phù hợp đối với sản phẩm trong nước và các thành quả sáng tạo. Một môi trường minh bạch, an toàn về pháp lý sẽ khuyến khích cá nhân, doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn cho hoạt động nghiên cứu, sáng tạo và phát triển sản phẩm.

Từ yêu cầu đó, các chuyên đề tại diễn đàn tập trung phân tích trách nhiệm pháp lý của KOL, KOC và người sáng tạo nội dung; quy trình xác lập bản quyền số; phương thức quản lý, khai thác và thương mại hóa tài sản sáng tạo. Trung tâm VCD và Hội đồng CCLC được xác định là những đơn vị hỗ trợ chuyên môn trong quá trình bảo vệ, khai thác bản quyền cho cộng đồng sáng tạo.

Bà Phạm Đắc Mỹ Trân, Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, cho biết hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động của KOL, KOC và người sáng tạo nội dung số đã tương đối đầy đủ. Vì vậy, người hoạt động trong lĩnh vực này cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định của pháp luật.

Theo bà Phạm Đắc Mỹ Trân, yêu cầu trước hết là minh bạch về chủ thể quảng cáo, nguồn gốc sản phẩm và việc sử dụng dữ liệu cá nhân. Người sáng tạo nội dung cũng phải đề cao trách nhiệm xã hội, không quảng cáo sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và không lợi dụng niềm tin của người theo dõi để trục lợi.

“Minh bạch giúp tạo dựng niềm tin, còn trách nhiệm xã hội giúp tạo dựng giá trị lâu dài”, bà Phạm Đắc Mỹ Trân nhấn mạnh.

Ở góc độ bảo vệ quyền tác giả, ông Bùi Nguyên Hùng, Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam, cho biết năm 2026 ghi nhận nhiều thay đổi trong các quy định điều chỉnh hoạt động của KOL trên nền tảng số. Người làm nghề cần trang bị kiến thức pháp lý, quan tâm chặt chẽ đến điều khoản hợp đồng, quyền sử dụng hình ảnh, nội dung và thẩm định kỹ đối tác trước khi hợp tác.

Theo các chuyên gia, bản quyền số không chỉ là công cụ bảo vệ người sáng tạo khi xảy ra tranh chấp, mà còn là cơ sở để hình thành tài sản, cấp phép sử dụng và tạo nguồn thu hợp pháp. Khi quyền sở hữu được xác lập rõ ràng, nội dung sáng tạo có thể được khai thác trong nhiều sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh khác nhau.

Các ý kiến tại diễn đàn thống nhất rằng sự phát triển của kinh tế sáng tạo phải được đặt trên nền tảng bản quyền, minh bạch và trách nhiệm. Khi biết bảo vệ thành quả, tuân thủ pháp luật và xây dựng mô hình thương mại hóa bài bản, người sáng tạo mới có thể biến sức ảnh hưởng trên không gian số thành những sản phẩm, dịch vụ có giá trị lâu dài.