Bằng xuất sắc 'nở rộ': Giáo dục đại học Anh trước nỗi lo lạm phát điểm

Việc gia tăng bằng xuất sắc đang làm dấy lên lo ngại rằng chuẩn mực học thuật bị nới lỏng và giá trị bằng cấp có nguy cơ suy giảm. Ảnh: PA

Dữ liệu mới do Văn phòng Giám sát Sinh viên Anh (Office for Students - OfS) công bố đang làm dấy lên những quan ngại sâu sắc về hiện tượng “lạm phát điểm” trong giáo dục đại học, khi số lượng bằng cử nhân hạng nhất được trao tăng mạnh, vượt xa mức có thể lý giải bằng chất lượng đầu vào hay các yếu tố học thuật khách quan.

Theo OfS, trong năm học 2023 - 2024, có tới 28,8% sinh viên tốt nghiệp tại Anh được trao bằng hạng nhất. Dù tỷ lệ này đã giảm nhẹ 0,8 điểm phần trăm so với năm trước đó nhưng vẫn gần gấp đôi so với mức của năm học 2010 - 2011. Đáng chú ý, dựa trên mô hình phân tích xét đến kết quả A-level, cơ cấu ngành học và các yếu tố liên quan khác, OfS ước tính lẽ ra chỉ khoảng 17,7% sinh viên đạt được bằng hạng nhất trong năm học vừa qua.

Khoảng chênh lệch lớn giữa số liệu thực tế và mức “có thể giải thích” này đang làm gia tăng lo ngại rằng chuẩn mực đánh giá trong giáo dục đại học Anh đã bị hạ thấp. Cơ quan quản lý cho rằng việc cải thiện chất lượng giảng dạy hoặc các đổi mới trong phương pháp đào tạo chỉ có thể lý giải một phần rất nhỏ của xu hướng gia tăng nói trên.

Những trường hợp đáng chú ý

Trong số 142 cơ sở giáo dục đại học tại Anh được phân tích, Đại học Durham và Đại học East London ghi nhận mức tăng “không thể giải thích” lớn nhất về tỷ lệ sinh viên được trao bằng hạng nhất so với năm học 2010 - 2011.

Theo số liệu, Đại học Durham là một trong hai trường đại học có sự gia tăng điểm số cao nhất. Ảnh: PA

Cụ thể, tại Đại học East London, tỷ lệ bằng hạng nhất tăng từ 10,9% lên 35,7% trong giai đoạn hơn một thập kỷ. Tại Đại học Durham, con số này tăng từ 18,4% lên 39,6%. Điều này càng thu hút sự chú ý khi Durham là một trường thuộc Nhóm Russell, thường xuyên nằm trong top 100 đại học hàng đầu thế giới, còn East London là một trường bách khoa trước đây, tập trung vào các ngành đào tạo mang tính ứng dụng.

Không chỉ hai trường trên, xu hướng gia tăng bằng hạng nhất diễn ra trên diện rộng. Ngoại trừ bốn cơ sở, hầu hết các trường đại học tại Anh hiện nay đều trao nhiều bằng hạng nhất hơn so với năm 2010. Ngay cả những trường danh tiếng như Oxford và Cambridge cũng không nằm ngoài xu hướng này: tỷ lệ bằng hạng nhất tại Oxford tăng 5,5 điểm phần trăm, lên 34,1%, còn tại Cambridge tăng 7,2 điểm phần trăm, lên 33,3%.

Theo OfS, tại gần như tất cả các trường, một phần của mức gia tăng này là không thể lý giải bằng các yếu tố học thuật truyền thống. Chỉ một số ít trường, như Birmingham City hay Oxford Brookes, trao ít bằng hạng nhất hơn so với mức dự kiến theo mô hình phân tích.

Áp lực tài chính và bảng xếp hạng

OfS cho rằng các trường đại học đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc “làm hài lòng” sinh viên, cải thiện thứ hạng trên các bảng xếp hạng quốc tế, trong bối cảnh nguồn lực tài chính eo hẹp. Những áp lực này có thể đã góp phần khiến ngưỡng đánh giá bị nới lỏng, từ đó làm xói mòn giá trị thực chất của tấm bằng đại học.

Một học sinh nhận kết quả kỳ thi A-level tại một trường học ở phía nam London. Ảnh: EPA

Ông Josh Fleming, Giám đốc chiến lược và triển khai của OfS, thừa nhận lĩnh vực giáo dục đại học đã có những bước đi tích cực nhằm kiểm soát lạm phát điểm, song nhấn mạnh vẫn còn “rất nhiều việc phải làm” để duy trì niềm tin của xã hội vào giá trị bằng cấp. Theo ông, sinh viên, nhà tuyển dụng và công chúng cần được bảo đảm rằng các bằng cấp được trao phản ánh trung thực trình độ và năng lực học thuật của người học.

Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi ông Sam Freedman, cựu cố vấn chính sách giáo dục của Chính phủ Anh. Ông cho rằng tồn tại “những động lực mạnh mẽ để thổi phồng điểm số”, và hệ quả của hiện tượng này có thể khác nhau giữa các trường, thậm chí giữa các khoa trong cùng một cơ sở đào tạo. Theo ông, việc bảo đảm sự nhất quán và chính xác trong chấm điểm giữa các trường là yếu tố then chốt để bảo đảm công bằng cho sinh viên tốt nghiệp.

Phản hồi từ các trường

Trước những lo ngại trên, đại diện tổ chức Universities UK khẳng định các trường đại học “đã thực hiện nhiều biện pháp quan trọng trong nhiều năm qua để bảo vệ chuẩn mực bằng cấp” và vẫn cam kết duy trì giá trị của văn bằng đại học.

Về phía các cơ sở được nêu tên, Đại học East London nhấn mạnh mô hình giáo dục “nghề nghiệp là trên hết” từng đoạt nhiều giải thưởng của trường đang giúp khai mở tiềm năng của sinh viên, đặc biệt trong một môi trường giáo dục năng động và mang tính hòa nhập xã hội cao.

Trong khi đó, Đại học Durham khẳng định các văn bằng được trao phản ánh đúng chất lượng sinh viên cũng như nền giáo dục dựa trên nghiên cứu mà họ theo học, đồng thời cho biết các chương trình đào tạo của Durham đã được các đơn vị đánh giá độc lập ghi nhận.

Bài toán niềm tin

Báo cáo của OfS lưu ý rằng, dù các mô hình thống kê đã tính đến những yếu tố như điểm học tập phổ thông và cơ cấu ngành học, song mức gia tăng không thể giải thích về thành tích có thể còn chịu ảnh hưởng từ những thay đổi trong cách đánh giá thời kỳ đại dịch Covid-19 hoặc từ những cải thiện thực sự trong chất lượng giảng dạy.

Tuy nhiên, trong bối cảnh số lượng bằng hạng nhất tiếp tục gia tăng, câu hỏi lớn đặt ra cho giáo dục đại học Anh là làm thế nào để cân bằng giữa mở rộng cơ hội, cải thiện chất lượng đào tạo và bảo vệ chuẩn mực học thuật. Việc duy trì niềm tin của xã hội vào giá trị thực chất của tấm bằng đại học đang trở thành thách thức không nhỏ đối với các nhà quản lý và các cơ sở đào tạo trong thời gian tới.

Hồng Nhung