Bangladesh bắt đầu nạp nhiên liệu cho nhà máy điện hạt nhân đầu tiên

Nhà máy điện hạt nhân Rooppur. Ảnh: AFP/Abdul Goni

Ngày 28/4/2026, Bangladesh bắt đầu nạp nhiên liệu uranium vào Nhà máy điện hạt nhân Rooppur - dấu mốc mang tính kỹ thuật và biểu tượng, đưa dự án tiến gần hơn tới giai đoạn vận hành. Đây là bước khởi đầu của quá trình khởi động lò phản ứng, trong đó các phản ứng hạt nhân có kiểm soát sẽ được kích hoạt để tạo ra nhiệt năng phục vụ phát điện.

GIẢI PHÁP CHIẾN LƯỢC GIẢM PHỤ THUỘC NHẬP KHẨU NHIÊN LIỆU HÓA THẠCH, ĐẢM BẢO AN NINH NĂNG LƯỢNG

Làm rõ hơn về giai đoạn kỹ thuật quan trọng này, ông Saikat Ahmed, cán bộ phụ trách thông tin khoa học cấp cao của nhà máy, cho biết: “Một phản ứng dây chuyền phân hạch hạt nhân có kiểm soát sẽ được khởi động trong lõi lò phản ứng sau khi quá trình nạp nhiên liệu hoàn tất. Điều này đánh dấu sự khởi đầu của giai đoạn vận hành vật lý.”

Theo ông, đây là bước chuyển từ giai đoạn xây dựng sang giai đoạn vận hành thực tế, đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn.

Áp lực phát triển điện hạt nhân tại Bangladesh xuất phát từ thực trạng thiếu hụt năng lượng kéo dài. Lưới điện quốc gia thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải, đặc biệt trong mùa hè khi nhu cầu sử dụng điều hòa nhiệt độ tăng mạnh. Sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu, cùng với quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa, đã khiến nhu cầu điện tăng vọt trong khi nguồn cung chưa theo kịp.

Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng hơn trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu, đặc biệt là sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Bangladesh hiện phải nhập khẩu tới 95% nhu cầu dầu và khí đốt, phần lớn đến từ khu vực này. Tuy nhiên, các tuyến vận chuyển năng lượng qua Eo biển Hormuz - một trong những huyết mạch dầu khí quan trọng nhất thế giới - đã bị gián đoạn kể từ cuối tháng 2, làm gia tăng rủi ro thiếu hụt nguồn cung.

Trong bối cảnh đó, điện hạt nhân được xem là một giải pháp chiến lược nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch. Với khả năng cung cấp nguồn điện nền ổn định, quy mô lớn và ít phát thải carbon, điện hạt nhân có thể đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn.

Ở cấp độ chính sách, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Fakir Mahbub Anam cho biết hồi đầu tháng rằng nhà máy được kỳ vọng sẽ cung cấp khoảng 300 MW điện cho lưới quốc gia vào tháng 8 tới. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng tiến độ này phụ thuộc vào việc hoàn tất các bước thử nghiệm kỹ thuật nghiêm ngặt.

BƯỚC TIẾN NÂNG CAO NĂNG LỰC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ HỘI NHẬP CHUỖI GIÁ TRỊ NĂNG LƯỢNG TOÀN CẦU

Thực tế, việc đưa một nhà máy điện hạt nhân vào vận hành là một quá trình phức tạp, bao gồm nhiều giai đoạn kiểm tra và đánh giá. Sau khi nạp nhiên liệu, lò phản ứng sẽ được khởi động ở mức công suất thấp, sau đó tăng dần theo từng bước, đồng thời kiểm tra toàn diện các hệ thống an toàn, làm mát, điều khiển và bảo vệ.

Theo các chuyên gia, đây là giai đoạn nhạy cảm nhất của toàn bộ dự án. Ông Shafiqul Islam, giáo sư kỹ thuật hạt nhân tại Đại học Dhaka, nhận định: “Đây là một giai đoạn phức tạp và nhạy cảm, mọi khía cạnh về an toàn và an ninh sẽ tiếp tục được đánh giá kỹ lưỡng trước khi vận hành toàn bộ.” Ông cho rằng việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của dự án.

Không chỉ là một dự án năng lượng, Rooppur còn được xem là bước tiến quan trọng về công nghệ của Bangladesh. Việc vận hành nhà máy điện hạt nhân đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, hệ thống quản lý nghiêm ngặt và nguồn nhân lực được đào tạo bài bản. Điều này đồng nghĩa với việc Bangladesh đang từng bước nâng cao năng lực khoa học - công nghệ và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng toàn cầu.

Tuy vậy, thách thức vẫn còn không nhỏ. Ngoài các yêu cầu về kỹ thuật và an toàn, Bangladesh cũng cần xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh, hệ thống giám sát độc lập và năng lực ứng phó sự cố theo tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, vấn đề xử lý chất thải phóng xạ và đảm bảo an ninh hạt nhân cũng là những yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ.

Nếu mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, việc phát điện từ Nhà máy Rooppur vào cuối năm nay sẽ đánh dấu lần đầu tiên Bangladesh gia nhập nhóm các quốc gia sở hữu điện hạt nhân. Đây không chỉ là bước tiến về năng lượng mà còn là dấu mốc quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nền kinh tế.

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và biến động thị trường năng lượng toàn cầu, lựa chọn phát triển điện hạt nhân cho thấy Bangladesh đang tìm cách xây dựng một hệ thống năng lượng tự chủ và bền vững hơn.

Thành công của dự án Rooppur, nếu đạt được, có thể trở thành hình mẫu tham khảo cho nhiều quốc gia đang phát triển khác trong bài toán cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và đảm bảo an ninh năng lượng.