Bánh mì và lỗ hổng quản lý

Chỉ trong chưa đầy vài tuần, hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì, món ăn quen thuộc của người Việt, đã xảy ra ở nhiều địa phương, khiến dư luận không khỏi lo ngại về mức độ an toàn của thức ăn đường phố.

Ngộ độc liên tiếp

Đến sáng 5-3, 92 người phải nhập viện sau khi ăn bánh mì mua tại một điểm bán trên vỉa hè ở địa chỉ 13 Đồ Chiểu, phường Vũng Tàu (TP HCM).

Theo thông tin ban đầu, chiều tối 2-3, nhiều người sau khi ăn bánh mì đã xuất hiện các triệu chứng đau quặn bụng, tiêu chảy, mệt mỏi và phải đi khám tại bệnh viện.

Điểm bán này trước đây nằm ở góc ngã tư Đồ Chiểu - Lý Thường Kiệt, được nhiều người dân địa phương biết đến. Gần đây, nhóm bán buổi tối chuyển về địa chỉ mới và hoạt động từ 16 giờ 30 phút đến 21 giờ mỗi ngày. Nguyên liệu như pate, thịt, chả, nước sốt… được chế biến sẵn tại nhà rồi mang ra bán. Chỉ riêng chiều 2-3, cơ sở này đã bán khoảng 170 ổ bánh mì.

Khi kiểm tra, cơ quan chức năng ghi nhận tiệm bánh mì chưa xuất trình được giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, chưa cung cấp danh sách nhân viên được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm; đồng thời chỉ một trong hai nhân viên mới có giấy khám sức khỏe.

Bệnh nhân nghi ngộ độc bánh mì trên đường Phan Văn Trị (phường Hạnh Thông, TP HCM) điều trị tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Ảnh: HỒNG ĐÀO

Đáng chú ý, các vụ việc tương tự đã xảy ra liên tiếp trong thời gian gần đây. Trước đó vài ngày, 22 người tại TP HCM nghi ngộ độc sau khi ăn bánh mì heo quay mua trên đường Phan Văn Trị, phường Hạnh Thông (TP HCM). Hơn một tuần trước, hơn 70 người nhập viện sau khi ăn bánh mì tại cơ sở Hồng Ngọc 12, phường Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp.

Xa hơn, tháng 11-2025, hơn 300 người tại TP HCM bị ngộ độc sau khi ăn bánh mì tại các tiệm Cô Bích; nguyên nhân được xác định do nhiễm vi khuẩn Salmonella.

Những con số này cho thấy các vụ ngộ độc liên quan đến bánh mì, món ăn đường phố phổ biến, tiện lợi và giá rẻ, đang có xu hướng gia tăng.

Là một trong những người bị ngộ độc sau khi ăn bánh mì heo quay mua trên đường Phan Văn Trị, anh T.V.K (ngụ TP HCM), cho biết chỉ vài giờ sau, anh bắt đầu thấy khó chịu, tiêu chảy và sốt. Bác sĩ kết luận bị ngộ độc thực phẩm. Trước đây anh từng nhiều lần mua bánh mì tại tiệm này và không gặp vấn đề gì nên khá chủ quan.

Phải siết ngay!

Theo các chuyên gia y tế, bánh mì có nhiều nguyên liệu như pate, thịt nguội, rau sống, nước sốt… Đây đều là những thành phần dễ nhiễm khuẩn nếu bảo quản hoặc chế biến không đúng cách.

Đặc biệt, nhiều điểm bán bánh mì hoạt động nhỏ lẻ, lưu động, điều kiện vệ sinh và bảo quản thực phẩm còn hạn chế. Khi xảy ra ngộ độc, cơ quan chức năng thường gặp khó khăn trong việc truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.

ThS-BS Đặng Nam Long, Khoa Nội tiêu hóa Bệnh viện Nhân dân Gia Định, thông tin gần đây bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp nhập viện vì ngộ độc thực phẩm.

Biểu hiện phổ biến của ngộ độc thực phẩm là đau bụng quặn từng cơn, buồn nôn hoặc nôn dữ dội, sau đó tiêu chảy nhiều lần trong ngày; một số trường hợp có thể kèm theo sốt.

"Về bản chất, đây là tình trạng nhiễm trùng - nhiễm độc cấp tính đường ruột. Nếu ở mức độ nhẹ, người bệnh bị mất nước và rối loạn điện giải, cần được bù dịch và theo dõi tại cơ sở y tế. Tuy nhiên, nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nặng hơn, dẫn đến nhiễm trùng lan rộng, thậm chí nhiễm trùng huyết, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe" - bác sĩ Đặng Nam Long cảnh báo.

Bác sĩ Đặng Nam Long phân tích thêm có 2 nhóm nguyên nhân chính dẫn đến ngộ độc thực phẩm. Thứ nhất, thức ăn có thể bị nhiễm vi khuẩn trong quá trình chế biến, bảo quản hoặc do vi khuẩn sinh độc tố khi thực phẩm để lâu mà không được nấu chín kỹ. Thứ hai, vệ sinh cá nhân và dụng cụ ăn uống không bảo đảm vệ sinh.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Trần Thị Thanh Thảo, Giám đốc Công ty Luật TNHH Thảo Trần, cho rằng bất cập lớn hiện nay nằm ở khâu thực thi pháp luật.

Theo quy định, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố phải bảo đảm điều kiện vệ sinh, nguồn nguyên liệu rõ ràng và người trực tiếp chế biến phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, trên thực tế việc kiểm tra thường chỉ diễn ra sau khi đã xảy ra ngộ độc.

"Hiện có hàng ngàn xe đẩy, tiệm bánh mì vỉa hè hoạt động lưu động, trong khi lực lượng thanh tra mỏng. Nhiều nguyên liệu không có hóa đơn, không thể truy xuất nguồn gốc. Tập huấn an toàn thực phẩm nhiều nơi mang tính hình thức, chủ tiệm chưa có giấy chứng nhận hoặc có nhưng chỉ để "đánh dấu" thủ tục. Đây không chỉ là lỗi của người bán mà còn là lỗ hổng trong tổ chức thực thi pháp luật" - luật sư Trần Thị Thanh Thảo thẳng thắn đánh giá.

Luật sư Trần Minh Cường (Đoàn Luật sư TP HCM) đề nghị tăng cường kiểm tra và xử phạt nghiêm minh đối với các cơ sở vi phạm. Hiện nay, mức phạt theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi 124/2021) quá thấp, chỉ từ 500.000- 3.000.000 đồng đối với nhiều hành vi vi phạm an toàn thực phẩm, chưa đủ sức răn đe.

Cần nâng mức phạt đối với các cơ sở thức ăn đường phố lên 20- 30 triệu đồng, đồng thời đình chỉ hoạt động ít nhất 3 tháng nếu tái phạm. Ngoài ra, công khai tên cơ sở vi phạm để tăng tính răn đe.

Thức ăn đường phố là nét quen thuộc của đời sống đô thị. Tuy nhiên, sự tiện lợi không thể đánh đổi bằng sức khỏe cộng đồng. Khi các vụ ngộ độc vẫn liên tiếp xảy ra, đã đến lúc việc quản lý phải được siết chặt thực chất hơn, thay vì chỉ kiểm tra sau khi hậu quả đã xảy ra.

Anh Vũ - Hồng Đào