Bảo đảm an ninh văn hóa và chủ quyền văn hóa số
Theo PGS.TS, Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên, Giám đốc Học viện An ninh nhân dân, trong bối cảnh tình hình mới, cần nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh văn hóa góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.
Chuyển đổi mô hình tăng trưởng, dựa vào tri thức, đổi mới sáng tạo
Trình bày tham luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, PGS. TS. Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên, Giám đốc Học viện An ninh nhân dân khẳng định, Đảng và Nhà nước đã xác định mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Mục tiêu này đòi hỏi chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang dựa nhiều hơn vào tri thức, đổi mới sáng tạo, chất lượng con người.
Giám đốc Học viện An ninh nhân dân, PGS. TS, Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: Hồ Long
Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP, hình thành từ 5 - 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa; đến năm 2045 công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP, Việt Nam thuộc nhóm ba quốc gia dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về sức mạnh mềm.
Cùng với đó, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tạo điều kiện tiếp thu tinh hoa nhân loại, mở rộng thị trường cho sản phẩm sáng tạo, quảng bá đất nước và phát triển ngoại giao văn hóa; tuy nhiên cũng làm gia tăng nguy cơ phụ thuộc vào phía nước ngoài, đặt ra thách thức đối với việc giữ gìn bản sắc, định hướng giá trị và bảo vệ chủ quyền văn hóa.
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi phương thức sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiêu dùng văn hóa. Công nghệ đặt ra yêu cầu mới liên quan quyền tác giả, an ninh dữ liệu, khả năng tiếp cận công bằng và chủ quyền văn hóa số.
Phát triển tới đâu bảo đảm an ninh tới đó
Trước bối cảnh tình hình trên, để góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh văn hóa góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong bối cảnh tình hình mới, theo PGS. TS, Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên, cần thực hiện một số giải pháp trọng tâm.
Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Hồ Long
Thứ nhất, nâng cao nhận thức của các cơ quan, ban, ngành về vị trí, vai trò của công tác bảo đảm an ninh văn hóa trong bối cảnh tình hình mới. Trước hết, cần tạo sự thống nhất cao trong nhận thức của cấp ủy, chính quyền, cơ quan quản lý, lực lượng chuyên trách và toàn xã hội về vị trí của bảo đảm an ninh văn hóa trong chiến lược phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Trong lĩnh vực văn hóa, nguyên tắc “phát triển tới đâu bảo đảm an ninh tới đó” phải trở thành kim chỉ nam cho mọi cấp ủy, chính quyền, trong mọi chương trình dự án phát triển.
Thứ hai, tăng cường nắm tình hình, dự báo nguy cơ gây mất an ninh văn hóa trong bối cảnh tình hình mới. Công tác nắm tình hình có ý nghĩa quan trọng, giúp lực lượng Công an chủ động đưa ra biện pháp phòng ngừa, đấu tranh với các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia, vi phạm pháp luật trên lĩnh vực văn hóa.
Các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: Hồ Long
Thứ ba, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về an ninh trên lĩnh vực văn hóa. Trước tiên, cần cụ thể hóa đầy đủ tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW và tổ chức thực hiện thống nhất Nghị quyết số 30/NQ-CP, Nghị quyết số 155/NQ-CP ngày 19/6/2026 sửa đổi, bổ sung Chương trình hành động của Chính phủ, cùng Nghị quyết số 28/2026 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Cần rà soát, điều chỉnh đồng bộ pháp luật về di sản, báo chí, xuất bản, điện ảnh, quảng cáo, biểu diễn nghệ thuật, lễ hội, sở hữu trí tuệ...
Cùng với đó, thay đổi tư duy quản lý nhà nước về an ninh trên lĩnh vực văn hóa từ quản lý hành chính, xử lý vụ việc sang quản trị rủi ro, chủ động phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ gây mất an ninh văn hóa từ sớm, từ xa.
Tăng cường quản lý an ninh văn hóa trên không gian mạng, xây dựng hệ thống giám sát, phân tích dữ liệu và cảnh báo sớm đối với các sản phẩm văn hóa có nội dung xuyên tạc lịch sử, phủ nhận giá trị dân tộc, truyền bá bạo lực, đồi trụy…
Thứ tư, xây dựng thế trận an ninh văn hóa trong bối cảnh tình hình mới. Thời gian tới, tập trung quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người và chủ quyền văn hóa số. Gắn nhiệm vụ bảo đảm an ninh văn hóa với thế trận an ninh nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc...