Đại tướng Lương Tam Quang: Bạo lực ngôn từ, tin giả làm suy thoái đạo đức mạng

Thực trạng trên được Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an chỉ ra trong tham luận gửi đến hội thảo “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” được tổ chức sáng 10/10.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an. (Ảnh: Media Quốc hội)

Đại tướng Lương Tam Quang nhìn nhận, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự bùng nổ mạnh mẽ của kỷ nguyên số, không gian mạng đã trở thành không gian chiến lược mới.

Bên cạnh những cơ hội to lớn để quảng bá hình ảnh đất nước, chúng ta cũng đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có đối với “an ninh văn hóa”.

Trong đó, Bộ trưởng Bộ Công an cảnh báo nguy cơ suy thoái đạo đức mạng thể hiện qua tình trạng suy giảm các chuẩn mực đạo đức, văn hóa ứng xử và lối sống của con người khi tham gia vào không gian mạng, gây ra những hệ lụy tiêu cực cho xã hội và cá nhân.

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, tình trạng bạo lực ngôn từ, thông tin giả (tin giả), văn hóa “ứng xử lệch chuẩn” trên không gian mạng có xu hướng gia tăng, đe dọa trực tiếp đến các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của gia đình và xã hội.

Các biểu hiện được Bộ trưởng Bộ Công an chỉ rõ gồm: phát ngôn lệch chuẩn và bạo lực mạng lăng mạ, miệt thị, lan truyền thông tin sai lệch hoặc bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự người khác; thờ ơ, vô cảm trước cái sai, “thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh”, hoặc hùa theo đám đông kích động trên mạng xã hội; chia sẻ nội dung chưa kiểm chứng, lan truyền tin giả, thông tin giật gân, hoặc xuyên tạc các chủ trương, đường lối để câu view, câu like.

“Lệ thuộc và tha hóa nhân cách, đánh mất bản chất con người, phó mặc các giá trị đạo đức truyền thống cho sự chi phối của thuật toán và thế giới ảo...”, Bộ trưởng nêu hệ quả.

Một thách thức khác được Đại tướng Lương Tam Quang đề cập là sự xâm lăng của văn hóa độc hại: các sản phẩm, thông điệp hoặc tư tưởng văn hóa ngoại lai xấu độc, phản cảm thâm nhập và lũng đoạn đời sống tinh thần của Nhân dân, nhằm làm xói mòn bản sắc dân tộc, phai nhạt lý tưởng và chuyển hóa các giá trị truyền thống.

Theo Bộ trưởng, các thế lực thù địch, phản động thường xuyên lợi dụng mạng xã hội để truyền bá các tư tưởng sai trái, lối sống thực dụng, ích kỷ, sùng ngoại, ra sức tuyên truyền, xuyên tạc lịch sử và bôi nhọ lãnh tụ.

Chúng thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình hòng làm phai nhạt bản sắc văn hóa Việt Nam, làm lung lay niềm tin của thế hệ trẻ vào chế độ.

“Chúng tận dụng thuật toán mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới để phát tán video lệch chuẩn, ‘rác phẩm’, trào lưu sống gấp và thực dụng hoặc lồng ghép quan điểm sai trái, bóp méo lịch sử hoặc tôn sùng văn hóa ngoại lai như chuẩn mực duy nhất trong các sản phẩm giải trí, phim ảnh và cổ vũ các hiện tượng mạng phản cảm, lối sống buông thả, coi nhẹ đạo đức truyền thống và thuần phong mỹ tục”, Đại tướng nêu.

Bộ trưởng Bộ Công an cũng chỉ rõ thách thức tội phạm công nghệ cao xâm phạm an ninh văn hóa qua hành vi sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông và các thiết bị điện tử để phát tán lối sống lệch chuẩn, thông tin sai sự thật, hoặc phá hoại các giá trị tư tưởng, bản sắc dân tộc và quyền sở hữu trí tuệ.

Đại tướng Lương Tam Quang cho rằng, đây là một phương thức tấn công nguy hiểm mới thuộc nhóm an ninh phi truyền thống, tác động trực tiếp đến nền tảng tinh thần của xã hội.

Các hành vi truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, cờ bạc trực tuyến, lừa đảo xuyên quốc gia không chỉ phá hoại kinh tế mà còn tàn phá nghiêm trọng môi trường văn hóa lành mạnh của Nhân dân.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, thủ đoạn và các hành vi chủ yếu là truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, phát tán phim ảnh, văn bản kích dục hoặc cổ xúy lối sống trụy lạc, bạo lực qua các nhóm kín mạng xã hội; xâm phạm bản quyền nghệ thuật, sử dụng website lậu (như mạng lưới CakhiaTV, RakhoiTV vừa bị triệt phá năm 2026) để trình chiếu trái phép phim ảnh, giải trí thể thao nhằm trục lợi.

Đặc biệt, các đối tượng còn bôi nhọ, xuyên tạc lịch sử, ứng dụng công nghệ AI tạo video Deepfake, cắt ghép hình ảnh, giả mạo giọng nói của các lãnh đạo, danh nhân văn hóa nhằm hạ bệ uy tín; kích động, bài xích văn hóa, phát tán thông tin sai sự thật gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, kích động thù hằn tôn giáo hoặc bài xích phong tục tập quán truyền thống.

Để ứng phó, Đại tướng Lương Tam Quang đề xuất xây dựng chiến lược phát triển an ninh văn hóa gắn với an ninh quốc gia.

“Văn hóa chính là nền tảng tinh thần, là ‘sức mạnh mềm’ bảo vệ độc lập, chủ quyền và sự ổn định chính trị vững chắc của đất nước, do đó cần xem an ninh văn hóa là một bộ phận khăng khít, không thể tách rời của an ninh quốc gia”, Bộ trưởng nêu quan điểm.

Chiến lược cần hướng đến phòng ngừa xã hội từ sớm, từ xa, từ cơ sở và xây dựng “hệ miễn dịch văn hóa” mạnh mẽ cho mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ trước các luồng văn hóa ngoại lai độc hại. Chiến lược phát triển an ninh văn hóa phải bắt đầu từ con người cụ thể, từ cấp cơ sở, phải từ thế trận “an ninh văn hóa lòng dân”, trên cơ sở đó mới hình thành phòng tuyến “an ninh văn hóa khu vực” và “an ninh văn hóa quốc gia”.

Đại tướng Lương Tam Quang cũng nhấn mạnh chiến lược an ninh văn hóa phải bao gồm cả xây và chống, bảo tồn, phát huy, có kế thừa, có loại bỏ cái cũ, cái lạc hậu và thường xuyên bổ sung cái mới phù hợp với quy luật phát triển.

Bộ Công an sẽ nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ hiện đại để rà quét, phát hiện, xử lý thông tin giả, sai sự thật, xuyên tạc; đồng thời xây dựng đội ngũ chuyên gia có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và năng lực làm chủ công nghệ AI và các phần mềm phục vụ công tác trên không gian mạng.