Bảo đảm cân bằng giữa nghiêm trị hành vi phạm tội và mở rộng chính sách khoan hồng, nhân đạo

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Thảo luận về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), các ĐBQH đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo, cho rằng dự thảo được xây dựng trên tư duy lập pháp hiện đại, bảo đảm sự cân bằng giữa nghiêm trị những hành vi phạm tội nguy hiểm và mở rộng chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước.

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nêu rõ việc tiếp tục thu hẹp áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang giải trình về nội dung các đại biểu quan tâm. Ảnh: Phạm Thắng

Việc này phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự. Đây là chính sách được thực hiện có lộ trình qua nhiều lần sửa đổi Bộ luật Hình sự. Từ 1985 đến nay đã giảm tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại Bộ luật hiện hành.

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng nhấn mạnh mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm nhưng từ thực tiễn đấu tranh cho thấy nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt, ép buộc.

Những đối tượng này vẫn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình với họ là chưa thực sự phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Phạm Thắng

Thực tiễn nhiều đối tượng do nhận thức được hệ quả tất yếu là hình phạt tử hình nên chống đối đến cùng, sẵn sàng sử dụng vũ khí để tấn công lực lượng chức năng. Do vậy, nếu chính sách giảm hình phạt tử hình với tội danh này được Quốc hội thông qua, đối tượng sẽ không chống đối, tìm kiếm cơ hội sống và tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh với loại tội phạm này.

"Chúng ta không phải xử lý một đối tượng mà phải xử lý tận gốc rễ của vấn đề, phải xử lý đường dây, xử lý các đối tượng từ nơi xuất phát. Do vậy, chúng tôi đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy", Bộ trưởng nhấn mạnh.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Quang Khánh

Về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Bộ trưởng Bộ Công an cho rằng, đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi, cần phải được xử lý nghiêm khắc.

Tuy nhiên xét trên tính tương quan của hình phạt đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người, việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp.

Thực tế nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành. Trong các trường hợp phạm tội cụ thể, việc áp dụng phạt tù chung thân, Bộ trưởng chỉ rõ vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe với loại tội phạm này.