Bảo đảm cung ứng điện an toàn trước thời tiết cực đoan

Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương diễn ra chiều 7/10, trả lời câu hỏi của báo chí về việc Bộ Công Thương đã xây dựng kịch bản cung ứng điện thế nào trước dự báo ảnh hưởng siêu Elnino, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, dự báo từ nay đến cuối năm 2026 có thể xuất hiện các đợt mưa bão và lũ lớn.

Để chuẩn bị tốt công tác cung ứng điện năm 2027-2030, Bộ Công Thương đã và đang triển khai đồng bộ các giải pháp, tăng cường chỉ đạo các đơn vị liên quan chủ động ứng phó với các tình huống phát sinh có thể xảy ra, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.

Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực thông tin về giải pháp tăng trưởng tổng công suất nguồn điện.

Đại diện Cục Điện lực cho biết, Bộ Công Thương đang triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm cung ứng điện những tháng cuối năm 2026 và ứng phó mùa mưa bão.

Các đơn vị được yêu cầu theo dõi sát nhu cầu phụ tải, thời tiết, thủy văn, nguồn nhiên liệu và tình hình vận hành hệ thống để chủ động xử lý các tình huống bất thường; bố trí đầy đủ nhân lực, phương tiện, vật tư dự phòng và tăng cường ứng trực khi có mưa bão.

Bộ cũng yêu cầu kiểm tra hành lang, thiết bị lưới điện; vận hành linh hoạt hệ thống và các hồ thủy điện, vừa bảo đảm an toàn hồ đập, hạ du, vừa duy trì nguồn điện cho mùa khô 2027. Đồng thời, các đơn vị phát điện phải bảo đảm nhiên liệu, tăng cường bảo dưỡng, khắc phục sự cố và đẩy nhanh tiến độ các công trình nguồn, lưới điện trọng điểm.

Bên cạnh đó, EVN và các đơn vị điện lực tiếp tục nâng cao chất lượng dự báo phụ tải, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, triển khai điều chỉnh phụ tải và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trong giờ cao điểm.

Cũng tại họp báo, thông tin về dự án LNG Hải Phòng, ông Bùi Quốc Hùng cho biết, dự án LNG Hải Phòng được khởi công từ tháng 9/2025 và đã triển khai được một số mốc tiến độ quan trọng, đặc biệt trong việc đạt được thoả thuận cung cấp Tuabin khí với nhà cung cấp GE (Hoa Kỳ).

“Trong thời gian vừa qua, Bộ Công Thương đã nhận được đề xuất đầu tư Tổ hợp dự án năng lượng tái tạo kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) là phương án thay thế dự án Nhà máy nhiệt điện khí LNG Hải Phòng”, ông Bùi Quốc Hùng nhấn mạnh.

Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực thông tin tại họp báo.

Theo đại diện Cục Điện lực, trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ và kiến nghị cần tiếp tục triển khai đầu tư dự án LNG Hải Phòng theo quy hoạch được duyệt và xin ý kiến chỉ đạo đối với chủ trương triển khai Đề án Tổ hợp năng lượng tái tạo kết hợp với BESS.

Thông tin về việc áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm, ông Bùi Quốc Hùng cho hay, theo Quyết định số 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026, khung giờ cao điểm của hệ thống điện quốc gia được xác định từ 17h30 đến 22h30, từ thứ Hai đến thứ Bảy; Chủ nhật không có giờ cao điểm.

Ông Bùi Quốc Hùng cho biết, trước mắt, cơ chế giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm được đề xuất áp dụng đối với khách hàng lớn, khách hàng sản xuất công nghiệp, chưa áp dụng với khách hàng sinh hoạt.

Đối với hộ sinh hoạt, Bộ Công Thương đang báo cáo Chính phủ về chủ trương sửa đổi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg quy định cơ cấu biểu giá bán lẻ điện. Hiện giá điện sinh hoạt được áp dụng theo 6 bậc thang, trong đó mức giá tăng dần theo sản lượng điện tiêu thụ, chưa phụ thuộc vào thời gian sử dụng điện.

Cục Điện lực đang phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các tổng công ty điện lực hoàn thiện nội dung sửa đổi. Bộ Công Thương cũng đã đề nghị 34 tỉnh, thành phố cung cấp số liệu liên quan để phục vụ việc sửa đổi, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Sau khi được chấp thuận, Bộ sẽ tiếp tục thông tin cụ thể.

Về việc tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), ông Bùi Quốc Hùng cho biết, hiện nay, Bộ Công Thương được Chính phủ giao xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh. Hiện nay, đề án đã được trình Chính phủ vào ngày 15/9 vừa qua.

Thông tin cụ thể về đề án, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, ngành điện ngày nay không phải chỉ có một mình EVN tham gia, mà còn bao gồm các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đặc biệt, khu vực phát điện đã có thị trường phát điện cạnh tranh với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp ngoài EVN.

Đồng bộ giải pháp bảo đảm an toàn hệ thống điện

Dẫn kinh nghiệm từ quốc tế, theo Phó Cục trưởng Bùi Quốc Hùng, xu thế tại các quốc gia phát triển thị trường điện cạnh tranh thành công đều dựa trên nguyên tắc cốt lõi: tách bạch giữa khâu mang tính độc quyền tự nhiên và khâu mang tính cạnh tranh trong chuỗi sản xuất điện năng cung ứng cho khách hàng sử dụng điện.

Cụ thể, chuỗi cung ứng điện năng được phân định thành 2 nhóm:

Một là, khâu độc quyền tự nhiên, ngoài khâu vận hành hệ thống điện và thị trường điện đã thực hiện tách bạch (trước đó, NSMO đã được thành lập và chuyển về Bộ Công Thương quản lý), các khâu truyền tải và phân phối điện đều không mang lại hiệu quả về mặt kinh tế nếu đầu tư trùng lặp. Các khâu này thường được tách biệt về mặt tổ chức, quản lý độc lập và đặt dưới sự kiểm soát, giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo tính trung lập và tiếp cận công bằng.

Hai là, khâu mang tính cạnh tranh bao gồm khâu phát điện và bán lẻ điện: được thiết kế để mở cửa, thu hút đa dạng các thành phần kinh tế tham gia cạnh tranh nhằm tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng dịch vụ.

Trên cơ sở đó, thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo Chính phủ giao, Bộ Công Thương đã phối hợp với các Bộ ngành và đơn vị liên quan xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh các cấp độ với mục tiêu rà soát hiện trạng các khâu trong chuỗi cung ứng điện năng và đề xuất các phương án tái cơ cấu ngành điện phục vụ hình thành và phát triển thị trường bán lẻ điện - cấp độ cuối cùng của thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam, trong đó có bao gồm định hướng điều chỉnh cơ cấu của EVN và các đơn vị thành viên, cụ thể:

Trong khâu phát điện, kế thừa định hướng cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại các Tổng công ty Phát điện thuộc các Tập đoàn tại Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ thị trường bán buôn điện cạnh tranh trước đây để tạo nguồn lực cho các Tập đoàn thực hiện đầu tư các dự án nguồn điện.

Đồng thời xem xét thành lập Tổng công ty Phát điện Chiến lược Quốc gia trên cơ sở hợp nhất các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu để tận dụng khả năng cạnh tranh trên thị trường của các nhà máy này tạo nguồn lực đầu tư các nguồn điện mang ý nghĩa chiến lược do nhà nước độc quyền đầu tư xây dựng và vận hành theo quy định tại Luật Điện lực;

Trong khâu truyền tải điện, sớm thực hiện tách Tổng Công ty truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) khỏi EVN và chuyển về Bộ chuyên ngành quản lý để phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng như đảm bảo tính đồng bộ nguồn - lưới trong việc triển khai Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia;

Trong khâu phân phối/bán lẻ điện, thực hiện tách bạch giữa bộ phận phân phối và bán lẻ điện tại các Tổng công ty Điện lực trực thuộc EVN với một lộ trình dài hạn theo hướng tách bạch về chi phí, tách bạch về mặt tổ chức, tách bạch về mặt sở hữu... Việc thực hiện tách bạch theo lộ trình từng bước là cần thiết để đảm bảo khả năng tài chính cho các đơn vị này ký kết các hợp đồng quản lý rủi ro với các đơn vị phát điện.

Liên quan đến quy chuẩn về trụ sạc và trạm sạc xe điện, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp cho biết, Bộ Công Thương đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện tại Thông tư số 61/2026/TT-BCT.

Quy chuẩn hướng đến 5 mục tiêu chính gồm bảo đảm an toàn, tính tương thích, minh bạch cho người sử dụng, bảo vệ hệ thống điện và hướng tới xây dựng hệ thống sạc thông minh.

Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Phạm Văn Quân.

Trong đó, an toàn là yêu cầu được ưu tiên, bao gồm an toàn phòng cháy, chữa cháy, an toàn điện, an toàn cho người sử dụng và phương tiện. Về tính tương thích, các trạm sạc được quy định tiêu chuẩn thống nhất, tạo cơ sở để các hãng xe, kể cả doanh nghiệp nước ngoài, đáp ứng các yêu cầu chung về kỹ thuật.

Về việc trạm sạc có được đưa vào các công trình xây dựng hay không, ông Phạm Văn Quân cho biết, trong quá trình xây dựng quy chuẩn, Bộ Công Thương đã lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan, trong đó có Bộ Xây dựng.

Theo phân định quản lý, Bộ Công Thương tập trung vào quy chuẩn đối với trụ sạc, là một bộ phận cấu thành của trạm sạc. Vì vậy, các trụ sạc lắp đặt trong công trình xây dựng đều phải đáp ứng quy chuẩn thống nhất.

Trong khi đó, trạm sạc đặt trong công trình xây dựng còn chịu sự điều chỉnh của pháp luật về xây dựng và phòng cháy, chữa cháy. Do đó, việc quản lý và vận hành trạm sạc được thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của từng bộ, ngành liên quan.