Bảo đảm người khuyết tật có cơ hội phát triển trong giáo dục

Toàn cảnh hội thảo.

Ngày 3/10, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Giáo dục đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa: Kiến tạo - Hội nhập - Phát triển bền vững” quy tụ các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, giáo viên và đối tác trong nước, quốc tế.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội – nhấn mạnh, hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo trong giáo dục đặc biệt.

Các nội dung được trao đổi tập trung vào giáo dục hòa nhập, quyền của người học khuyết tật, đánh giá và can thiệp dựa trên bằng chứng, công nghệ hỗ trợ, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế.

PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phát biểu khai mạc.

Nhấn mạnh ba định hướng “Kiến tạo - Hội nhập - Phát triển bền vững” cần được cụ thể hóa thành hành động trong giáo dục đặc biệt, ông Tạ Ngọc Trí - Phó Vụ trưởng Vụ Trung học phổ thông (Bộ GD&ĐT) – nêu quan điểm, cần chuyển từ cách tiếp cận “dạy những gì nhà trường có” sang đáp ứng những gì người học cần.

Theo ông Tạ Ngọc Trí, việc trẻ được đến trường mới là điều kiện ban đầu; quan trọng hơn là mức độ tham gia thực chất của trẻ trong học tập và đời sống học đường. Quá trình hội nhập cần tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, đồng thời điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam.

Ông Tạ Ngọc Trí - Phó Vụ trưởng Vụ Trung học phổ thông (Bộ GD&ĐT) phát biểu tại hội thảo.

Cho rằng, trẻ em khuyết tật cần được nhìn nhận là chủ thể của quyền, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ, bà Lê Anh Lan - chuyên gia giáo dục đại diện UNICEF Việt Nam- nhấn mạnh, điều này đòi hỏi từng bước loại bỏ các rào cản về pháp lý, cơ sở vật chất, giao tiếp, nhận thức và tài chính trong tiếp cận giáo dục.

UNICEF cũng nhấn mạnh vai trò của giáo dục đặc biệt trong hỗ trợ giáo dục hòa nhập thông qua đánh giá nhu cầu, xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân, giao tiếp dễ tiếp cận, hỗ trợ hợp lý và công nghệ hỗ trợ. Trong bối cảnh AI, công nghệ cần được sử dụng theo hướng lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công bằng, đạo đức và quyền riêng tư của người học.

Từ giải pháp đơn lẻ đến hệ thống hỗ trợ bền vững

TS Đỗ Thị Thảo: cần chuyển từ bảo đảm trẻ em khuyết tật “có mặt” sang thực sự “tham gia” vào hoạt động giáo dục và đời sống học đường.

TS Đỗ Thị Thảo – Phó Hiệu trưởng Trường Khoa học phát triển trẻ thơ, Trưởng Khoa Giáo dục đặc biệt (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội) - cho rằng, cần chuyển từ bảo đảm trẻ em khuyết tật “có mặt” sang thực sự “tham gia” vào hoạt động giáo dục và đời sống học đường.

TS Đỗ Thị Thảo cũng đặt vấn đề xây dựng hệ thống hỗ trợ liên tục, tăng cường phối hợp liên ngành và ứng dụng công nghệ, AI có trách nhiệm, dựa trên bằng chứng và bảo đảm quyền của người học.

Từ các tham luận, hội thảo đặt ra nhiều câu hỏi đối với nghiên cứu và thực tiễn: Thế nào là một kết quả giáo dục có ý nghĩa đối với người học có nhu cầu đặc biệt? Cần bao nhiêu bằng chứng trước khi mở rộng một mô hình hoặc công nghệ? Làm thế nào để phối hợp liên ngành thực chất? AI có thể hỗ trợ đến đâu và đâu là những quyết định vẫn cần phán đoán chuyên môn của con người? Điều kiện nào giúp một mô hình giáo dục đặc biệt duy trì và nhân rộng trong thực tiễn?

Bà Lê Anh Lan - chuyên gia giáo dục đại diện UNICEF Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Những vấn đề này cho thấy giáo dục đặc biệt cần chuyển từ các giải pháp đơn lẻ sang xây dựng hệ thống hỗ trợ bền vững, với sự tham gia của nhà trường, gia đình, giáo viên, chuyên gia, các ngành liên quan, công nghệ và cộng đồng.

Theo đó, phối hợp liên ngành không chỉ là sự tham gia song song của nhiều đơn vị, mà cần có mục tiêu chung, chia sẻ thông tin phù hợp, phân công trách nhiệm rõ ràng và phối hợp xuyên suốt quá trình hỗ trợ. Cùng với đó là yêu cầu về đội ngũ, đào tạo, nguồn lực, cơ chế phối hợp, dữ liệu, chuẩn chuyên môn và khả năng duy trì.

Các đại biểu tham dự hội thảo.