Bảo đảm quỹ đất cho các thiết chế văn hóa, không gian sinh hoạt cộng đồng

Làm rõ trách nhiệm thực hiện các dự án theo quy hoạch

ĐBQH Triệu Thế Hùng (Thanh Hóa) bày tỏ sự nhất trí với sự cần thiết sửa đổi các luật liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản. Theo đại biểu, đây là những đạo luật có tác động trực tiếp đến đời sống người dân và sự phát triển của nền kinh tế. Trong đó, đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn thu của nhiều địa phương. Vì vậy, việc điều chỉnh chính sách đất đai cần phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay, đồng thời bảo đảm hài hòa các lợi ích.

ĐBQH Triệu Thế Hùng (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Quan tâm đến việc bố trí quỹ đất cho phát triển văn hóa, đại biểu cho rằng, để thực hiện các mục tiêu phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cần đặc biệt chú trọng yếu tố đất đai, nhất là đất dành cho các thiết chế văn hóa, thể thao và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu phản ánh, nhiều dự án khu đô thị khi phê duyệt quy hoạch đã xác định đầy đủ diện tích dành cho nhà văn hóa, trường học, khu vui chơi, công viên, cây xanh và các công trình phục vụ cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình triển khai và bàn giao dự án cho chính quyền địa phương lại phát sinh nhiều bất cập. Có những dự án kéo dài 5 - 10 năm nhưng địa phương vẫn chưa thể tiếp nhận, ảnh hưởng đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Theo đại biểu, thực tiễn đang đặt chính quyền địa phương trước tình thế khó xử. Nếu chưa tiếp nhận dự án, quyền lợi của người dân, nhất là việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tiếp tục bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu tiếp nhận khi các hạng mục hạ tầng xã hội, thiết chế văn hóa chưa được đầu tư đầy đủ theo quy hoạch thì quyền thụ hưởng của cộng đồng dân cư không được bảo đảm.

Đáng lưu ý, có những khu vực theo quy hoạch là công viên, cây xanh, thảm cỏ, không gian sinh hoạt cộng đồng nhưng khi triển khai thực tế lại không được thực hiện đầy đủ. Trong khi đó, đây chính là những không gian văn hóa thiết yếu, gắn trực tiếp với chất lượng sống của người dân tại các khu đô thị.

ĐBQH Triệu Thế Hùng (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị cần có quy định rõ ràng về trách nhiệm thực hiện, điều kiện bàn giao và phương án xử lý đối với các dự án không bảo đảm đầy đủ các hạng mục theo quy hoạch được duyệt, nhất là trường hợp chủ đầu tư đã hoàn thành việc bán bất động sản nhưng các công trình phục vụ cộng đồng vẫn chưa được đầu tư tương xứng.

Liên quan đến công tác bảo tồn di sản, đại biểu Triệu Thế Hùng cho rằng, cần bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật về đất đai và pháp luật về di sản văn hóa, nhất là đối với các khu vực di tích gắn liền với không gian cư trú của người dân.

Theo đại biểu, đặc thù của nhiều di tích tại Việt Nam là nằm xen kẽ trong các khu dân cư. Vì vậy, việc khoanh vùng bảo vệ di tích có tác động trực tiếp đến quyền sửa chữa, cải tạo, xây dựng nhà ở của người dân. Trên thực tế, có những trường hợp nhà ở xuống cấp nhưng người dân gặp nhiều khó khăn trong việc sửa chữa do vướng các quy định liên quan đến bảo vệ di tích.

Đại biểu nhấn mạnh, mục tiêu bảo tồn di sản phải hướng đến gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và phục vụ đời sống con người, không nên để việc bảo vệ di tích trở thành rào cản đối với nhu cầu sinh sống chính đáng của người dân. Do đó, cần phân định rõ phạm vi bảo vệ, những hoạt động được phép thực hiện và điều kiện sửa chữa, cải tạo công trình trong khu vực có di tích, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Toàn cảnh thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị trong quy hoạch sử dụng đất phải có tầm nhìn dài hạn, quan tâm dành quỹ đất cho các hoạt động văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng. Ngay cả khi chưa có điều kiện đầu tư xây dựng công trình, việc giữ lại những khoảng đất trống tại khu dân cư, thôn, xã cũng có ý nghĩa quan trọng, tạo không gian tổ chức lễ hội, hoạt động thể thao và các sinh hoạt tập thể.

Theo đại biểu, nếu không chủ động dành quỹ đất ngay từ khâu quy hoạch, khi quá trình đô thị hóa diễn ra, quỹ đất ngày càng thu hẹp thì việc xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao trong tương lai sẽ gặp nhiều khó khăn.

Đề cập đến việc quản lý, sử dụng đất tại các khu vực ven biển, đại biểu phản ánh tình trạng một số dự án phát triển bất động sản, du lịch ven biển sử dụng cả những khu vực bãi biển vốn là không gian phục vụ cộng đồng. Điều này có thể làm hạn chế quyền tiếp cận, thụ hưởng cảnh quan thiên nhiên của người dân và du khách. Vì vậy, cần có những quy định phù hợp để hài hòa giữa thu hút đầu tư, phát triển kinh tế với bảo đảm quyền thụ hưởng không gian công cộng.

Các ĐBQH tỉnh Gia Lai tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Rõ quy định về thẩm quyền chuyển nhượng dự án

Góp ý đối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), ĐBQH Triệu Thế Hùng nhấn mạnh, bất động sản là nguồn lực quan trọng đóng góp vào sự phát triển kinh tế đất nước. Do đó, cùng với các chế tài nhằm ngăn chặn đầu cơ, thao túng, đẩy giá đất, cần có cơ chế pháp lý phù hợp để khơi thông nguồn lực bất động sản, tránh tình trạng quy định hạn chế ở một khâu lại gây ách tắc tại khâu khác.

Đi sâu vào quy định về thẩm quyền và trình tự cho phép chuyển nhượng dự án tại Điều 31, đại biểu cho biết, dự thảo tiếp tục giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc chuyển nhượng dự án, kể cả đối với những dự án đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư.

Tuy nhiên, theo đại biểu, hồ sơ dự thảo chưa giải trình đầy đủ cơ sở xác định thẩm quyền này. Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ căn cứ phân định thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, bảo đảm phù hợp với tính chất, quy mô từng dự án cũng như các quy định pháp luật có liên quan.

Đại biểu nhấn mạnh, việc phân định thẩm quyền phải hết sức cụ thể, xác định rõ nội dung nào thuộc thẩm quyền cấp trên, nội dung nào thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, UBND, HĐND và Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Đây là điều kiện quan trọng để các quy định sau khi ban hành có thể triển khai thuận lợi, thống nhất trong thực tiễn.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Bên cạnh đó, đại biểu chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa các khoản trong Điều 31. Cụ thể, Khoản 1 dẫn chiếu đối với dự án có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư, trong khi các khoản 2, 3 và 4 chưa có sự tương đồng về cách quy định. Do đó, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý cấu trúc điều luật, xác định rõ phạm vi áp dụng cũng như trình tự giải quyết đối với từng nhóm dự án, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.

Đối với nguyên tắc điều tiết thị trường bất động sản tại Điều 55, đại biểu Triệu Thế Hùng cho rằng, dự thảo chưa thể hiện rõ mục tiêu bảo đảm khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Theo đại biểu, việc điều tiết thị trường bất động sản không chỉ hướng đến ổn định và phát triển thị trường mà còn phải tính đến sự phân tầng nhu cầu nhà ở, khả năng chi trả của các nhóm dân cư. Đây là căn cứ quan trọng để định hướng chính sách phát triển nhà ở và lựa chọn các biện pháp điều tiết phù hợp.

Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng xác định rõ mục tiêu điều tiết thị trường, bảo đảm định hướng phát triển nhà ở đáp ứng nhu cầu thực tế và khả năng tài chính của người dân. Đồng thời, các nguyên tắc điều tiết cần có sự thống nhất với pháp luật về nhà ở và chính sách an sinh xã hội, không thay thế hoặc chồng lấn với những cơ chế đã được quy định cụ thể trong các lĩnh vực này.