Bảo đảm quyền lợi người dân trong xử lý các dự án vi phạm
Việc Hà Nội triển khai cơ chế đặc thù xử lý vi phạm tại 12 dự án của Tập đoàn Mường Thanh đặt ra yêu cầu bảo đảm kỷ cương xây dựng, đồng thời bảo vệ quyền...
Đặt quyền lợi cư dân trong quá trình xử lý vi phạm
Gần 20 năm nghỉ hưu, ông Phạm Ngọc Khuê, cư dân tầng 3 chung cư VP6 Linh Đàm, phường Hoàng Liệt chỉ mong có cuộc sống bình yên bên gia đình. Hai căn hộ ông dành dụm mua, một để ở, một dành cho con gái, từng là thành quả tích góp sau nhiều năm lao động. Thế nhưng, ở tuổi xế chiều, ông lại đối diện nguy cơ phải rời xa chính ngôi nhà của mình.

Hà Nội tập trung xử lý những tồn tại về trật tự xây dựng tại các dự án nhà ở, gắn với bảo đảm quyền lợi hợp pháp và ổn định cuộc sống của người dân (Ảnh: Kế Toại).
Theo ông Khuê, 192 hộ dân sinh sống tại các tầng 2 - 9 chung cư VP6 Linh Đàm đang lo lắng trước khả năng phải di dời để xử lý những sai phạm xây dựng của Tập đoàn Mường Thanh.
Phần lớn cư dân là người lao động, thu nhập không cao, phải chắt chiu nhiều năm mới mua được căn hộ. Việc di dời không chỉ liên quan đến tài sản mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, học tập, việc làm và điều kiện chăm sóc sức khỏe của các gia đình.
"Đây là tài sản lớn, thậm chí là duy nhất của nhiều gia đình. Con cháu đã ổn định học hành, công việc, người già quen nơi khám chữa bệnh. Giờ phải chuyển đi, chúng tôi biết về đâu?", ông Khuê trăn trở.
Từng là kỹ sư xây dựng, ông Khuê cho rằng, cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình thiết kế, thẩm định, phê duyệt, thi công và quản lý công trình. Điều khiến ông băn khoăn là vì sao những sai phạm tồn tại nhiều năm, khi hàng trăm hộ dân đã ổn định cuộc sống, mới đặt ra yêu cầu xử lý.
Không riêng VP6 Linh Đàm, hàng trăm hộ dân tại Khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ, phường Định Công cũng đang họp bàn phương án xử lý vi phạm tại bốn tòa nhà CT11, CT12A, CT12B và CT12C.
Theo UBND phường Định Công, ngày 5/11, địa phương đã tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả và bảo đảm an sinh xã hội đối với các dự án nhà ở thuộc hệ sinh thái Tập đoàn Mường Thanh.
Các cơ quan chức năng sẽ rà soát hiện trạng 246 căn hộ tại các tầng 2 - 4, xác định tình trạng sở hữu, sử dụng, đối chiếu hồ sơ pháp lý để xây dựng phương án xử lý phù hợp.
Việc di dời dự kiến thực hiện trong năm 2027, trên cơ sở phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Các hạng mục thuộc diện phải phá dỡ dự kiến được xử lý trong giai đoạn 2027 - 2028, sau khi hoàn thành các điều kiện cần thiết.
Trước những lo lắng của cư dân, ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND phường Định Công khẳng định, việc xử lý các công trình vi phạm phải bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, đồng thời đặt quyền và lợi ích hợp pháp của người dân vào vị trí quan trọng.
"Xử lý nghiêm các vi phạm nhưng không được chủ quan, nóng vội; không hợp thức hóa sai phạm nhưng cũng không được làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân. Mọi phương án xử lý, di dời, phá dỡ phải căn cứ kết quả rà soát liên ngành và quyết định của cấp có thẩm quyền", ông Tuấn Anh nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch UBND phường Định Công, địa phương sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát kỹ hiện trạng công trình, hồ sơ pháp lý, làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và xây dựng phương án xử lý trên cơ sở các quy định hiện hành.
Cùng với đó, chính quyền sẽ nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cư dân, đặc biệt quan tâm đến các hộ chính sách, người cao tuổi và gia đình có hoàn cảnh khó khăn.
"Quan điểm của lãnh đạo thành phố là đồng hành và bảo đảm an sinh xã hội tối đa cho các cư dân. Chính quyền thành phố cũng như phường cam kết đồng hành cùng cư dân", ông Nguyễn Tuấn Anh khẳng định.
Xử lý nghiêm sai phạm, làm rõ trách nhiệm các bên liên quan
Nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Hải Lăng, Giám đốc Công ty Luật Hồng Hạnh Vân Canh cho rằng, xử lý vi phạm trật tự xây dựng phải đi đôi với bảo vệ người mua nhà ngay tình.
"Không thể để người dân trả giá cho sai phạm của chủ đầu tư. Nguyên tắc quan trọng nhất khi xử lý các công trình vi phạm trật tự xây dựng là phải xử lý nghiêm sai phạm, nhưng không để những người mua nhà ngay tình trở thành nạn nhân", luật sư Lăng nhấn mạnh.
Theo luật sư, Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND được HĐND TP Hà Nội thông qua ngày 28/10/2026 đã tạo cơ sở pháp lý để giải quyết những tồn tại kéo dài, đồng thời xác định nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua nhà không có lỗi.
Đối với công trình vẫn bảo đảm an toàn và có khả năng khắc phục, cần xem xét ưu tiên phương án khắc phục thay vì phá dỡ. Trường hợp bắt buộc phải di dời, quyền lợi của cư dân phải được giải quyết thông qua chính sách bồi thường, hỗ trợ và bố trí nhà ở theo quy định.
Đặc biệt, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về chi phí khắc phục, phá dỡ, di dời và bồi thường thiệt hại, không để ngân sách Nhà nước phải gánh chịu hậu quả do doanh nghiệp gây ra.
Từ thực tế các dự án của Mường Thanh, vấn đề đặt ra không chỉ là phương án xử lý những công trình đã vi phạm mà còn là trách nhiệm của các chủ thể trong toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng.
Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến cho rằng, cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan, đặc biệt trong việc kiểm soát hồ sơ pháp lý, quy hoạch, thiết kế và điều kiện đưa sản phẩm bất động sản ra thị trường.
"Không thể để hồ sơ được phê duyệt một đằng, căn hộ đưa ra bán một nẻo. Sai phạm nhỏ nếu không được phát hiện, ngăn chặn từ đầu sẽ tích tụ thành sai phạm lớn. Càng để kéo dài, hậu quả càng nặng nề, việc xử lý càng khó khăn, phức tạp", ông Tiến nhấn mạnh.
Theo luật sư Nguyễn Hải Lăng, một công trình quy mô lớn có vi phạm kéo dài nhiều năm, thậm chí đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, không thể chỉ xem xét trách nhiệm của chủ đầu tư mà bỏ qua vai trò quản lý, kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.
Vì vậy, cần rà soát toàn bộ quá trình triển khai dự án, từ quy hoạch, cấp phép xây dựng, thi công đến nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng. Trên cơ sở đó, xác định trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân; xử lý nghiêm nếu phát hiện hành vi buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm hoặc bao che vi phạm.
Luật sư cho rằng, bài học quan trọng đối với Hà Nội là phải chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa. Những sai phạm về quy hoạch, trật tự xây dựng cần được phát hiện, ngăn chặn ngay từ đầu, tránh tình trạng công trình hoàn thành, người dân đã vào ở mới tiến hành xử lý.
Đồng quan điểm, GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm đối với quyền lợi của những người đã tin tưởng bỏ tiền mua căn hộ.
"Những sai phạm đã xảy ra thì phải được nhìn nhận và xử lý. Những người có thẩm quyền trong giai đoạn trước đây cũng phải chịu trách nhiệm đối với những quyết định của mình", ông Võ nêu quan điểm.
Ưu tiên quyền lợi người dân trước nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư
HĐND TP Hà Nội ban hành Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND ngày 28/10/2026, quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số công trình, dự án.
Theo Nghị quyết, người dân thuộc diện phải di dời được nhận tiền bồi thường từ chủ đầu tư theo giá trị do Hội đồng thẩm định giá xác định hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Người dân được ưu tiên mua nhà tại các dự án phát triển nhà ở do chủ đầu tư thực hiện. Trường hợp đủ điều kiện mua nhà ở xã hội được ưu tiên mua, thuê mua không qua bốc thăm.

